← テレンティウス

義母

§140-208

パムピルスの心境の変化とラケースの怒り

パルメノーはピロティスに対し、パムピルスが不本意な結婚から妻の貞淑さに心を動かされていく過程と、妻の突然の里帰りに伴う新たな不和の始まりを語る。その後登場したラケースは、女性への不満を爆発させ、何も身に覚えのない妻ソストラタを激しく問い詰める。

表示 ▾
表示
訳
訳の書体
AI ↗
← 前次 →
140

​Non verisimile dicis; nec verum arbitror.

ありそうもないことを言うね。本当だとも思わないよ。

​Credo ita videri tibi; nan nemo ad te venit

お前にはそう思えるのも無理はない。なぜなら、お前を求め

​Nisi cupiens tui:1 ille invitus illam duxerat.

て来る者以外、お前のところに来る者は一人もいないのだからな。だが彼は、嫌々ながら彼女を娶ったのだ。

​Quid deinde fit?

その後どうなったの?

​Diebus sale pauculis

実にほんの数日

​Post Pamphilus me solum seducit foras;

後に、パムピルスは私だけを外へ連れ出し、

145

​Narratque ut virgo ab se integra etiam tum siet;

その乙女がその時でもなお、自分によって傷つけられず手つかずのままであると私に語った。

​Seque ante quam eam uxorem duxisset domum

そして、彼女を妻として家に連れてくる前は、

​Sperasse eas tolerare posse nuptias:

自分はこの婚姻に耐えることができると期待していたと。

"Sed quam decrerim me non posse diutius

「しかし、これ以上妻として留め置くことはできないと私が決心した彼女を、

​Habere,2 cam ludibrio haberi, Parmeno,

弄びものにすること、パルメノー、

150

​Quin integram itidem reddam ut accepi ab suis,

彼女の家族から受け取った通りの手つかずの姿で送り返すこともしないままでいることは、

​Neque honestum mihi, neque utile ipsi virgini est."

私にとっても不名誉であり、その乙女自身にとっても不利益なのだ。」

​Pium ac pudicum ingenium narras Pamphili.

パムピルスの、敬虔で慎み深い本性を話してくれるね。

"Hoc ego proferre incommodum mihi esse arbitror;

「このことを公にすることは、自分にとって不都合だと考えている。

​Reddi patri autem cui tu nihil dicas viti,

だが、何の落ち度も指摘できないのに父親に娘を返すというのは、

155

​Superbum est. Sed illam spero ubi hoc cognoverit,

傲慢なことだ。しかし、自分が私と一緒にいられないのだと彼女が知れば、

​Non posse se mecum esse, abituram denique."

最終的には去ってくれるだろうと期待している。」

​Quid interea? ibatne ad Bacchidem?

その間はどうしていたの?バッキスのところへ通っていたの?

​Quotidie.

毎日さ。

​Sed, ut fit, postquam hunc alienum ab sese videt,

しかし、よくあることだが、彼が自分から心が離れてしまっているのを見るや、

​Maligna multo et magis procax facta ilico est.

彼女はたちまち、以前よりはるかに意地悪で図々しくなったのだ。

160

​Non edepol mirum.

エデポルにかけて、それは不思議ではないわ。

​Atqui ea res multo maxime​Disiunxit illium ab illa, postquam et ipse se,

しかし、そのことこそが彼を彼女から引き離す決定打となったのだ。彼が自分自身を、

​Et illam, et hanc quae donli erat, cognovit satis,

あの女を、そして家にいるこの妻を十分に知るようなり、

​Ad exemplum ambarum mores earum existimans.

両者の素行を互いに照らし合わせて評価した後のことだ。

​Haec, ita uti liberali esse ingenio decet,

この妻は、自由市民の気品ある本性にふさわしく、

165

​Pudens, modesta; incommoda atque iniurias

慎み深く、控えめであった。夫のあらゆる不都合や不正に

​Viri omnes ferre, et tegere3 contumelias.

耐え、侮辱を隠し通していたのだ。

​Hic animus partim uxoris misericordia

彼の心は、一部は妻への同情に引き付けられ、

​Devinctus, partim victus huius iniuriis,

一部はバッキスの非道な仕打ちに耐えかねて、

​Paulatim elapsus est Bacchidi, atque huc transtulit

少しずつバッキスから抜け出し、こちらに愛を

170

​Amorem, postquami par ingenium nactus est.

移したのだ、それに応える本性を見出してな。

​Interea in Imbro moritur cognatus senex

その間、彼らの親戚の老人がインブロス島で亡くなり、

​Horunce: ea ad hos redibat lege hereditas.

その遺産が法律によって彼らに転がり込んできた。

​Eo amantem invitum Pamphilum extrudit pater.

父親は、嫌がるパムピルスを無理やりそこへ送り出したのだ。

​Relinquit cum matre hic uxorem; nam senex

彼はここで妻を母親と一緒に残した。というのも、あの老人は

175

​Rus abdidit se; huc raro in urbem commeat.

田舎に引っ込んでしまい、滅多にこちらの都会へは来ないからだ。

​Quid adhuc habent infirmitatis nuptiae?

それで、婚礼は今でも何か危ういところがあるの?

​Nunc audies. Primo dies complusculos

今にわかる。最初は数日の間、

​Bene conveniebat sane inter eas. Interim

彼女たちの間は実によくうまくいっていたのだ。ところがそのうちに、

​Miris modis odisse coepit Sostratam:

奇妙なほどソストラタを嫌い始めたのだ。

180

​Neque lites ullae inter eas, postulatio

彼女たちの間には、争いも文句も

​Nunquam.

一度もなかったというのに。

​Quid igitur?

ではどうして?

​Si quando ad eam accesserat

もし姑が話をしようと

​Confabulatum, fugere e conspectu ilico;

彼女に近づくと、たちまち目の前から逃げ出し、

​Videre nolle: denique, ubi non quit pati,

会おうともしなかった。ついに、耐えられなくなって、

​Simulat se a matre arcessi ad rem divinam: abit.

母親から祭礼のために呼び出されたと偽って、去って行ったのだ。

185

​Ubi illic est dies conplures, arcessi iubet:

彼女が実家に数日間滞在すると、(姑は)呼び戻させようとした。

​Dixere causam tunc nescio quam: iterum iubet:

その時、向こうは何とも知れぬ言い訳をした。再び命じた。

​Nemo remisit. Postquam arcessunt saepius,

誰も彼女を返さなかった。何度も呼び出すと、

​Aegram esse simulant mulierem. Nostra ilico

彼女たちは、嫁が病気だと偽った。うちの奥方はただちに

​It visere ad eam: admisit nemo. Hoc ubi senex

見舞いに行った。だが、誰も中に入れなかった。このことを老主人が

190

​Rescivit, heri ea causa rure huc advenit:

知るや、昨日それが原因で田舎からこちらへやって来た。

​Patren continuo convenit Philumenae.

彼はただちにピルメナの父親に会った。

​Quid egerint inter se nondum etiam scio;

彼らが互いに何を話し合ったのか、私はまだ知らない。

​Nisi sane curae est quorsum eventurum hoc siet.

ただし、これがどこに落ち着くことになるのか、本当に気がかりだ。

​Habes omnem rem: pergam quo coepi hoc iter.

これですべてだ。私は始めたこの道を行くとするよ。

195

​Et quidem ego: nam constitui cum quodam hospite

私もね。ある客人と

​Me esse illum conventuram.

会う約束をしているのだから。

​Di vertant bene

神々が、お前のすることを

​Quod agas.

良く導いてくださるように。

​Vale.

さようなら。

​Et tu bene vale, Philotium.

お前も元気でな、ピロティウム。

​Pro Deum atque hominum fidem, quod hoc genus est, quae haec est coniuratio.

神々と人間の信義にかけて、これはいったいどういう人種なのか、この陰謀は何なのか!

​Utine omnes mulieres eadem aeque studeant,4 nolintque omnia;

すべての女が同じものを等しく欲し、すべてを等しく嫌うとは!

200

​Neque declinatam quicquam ab aliarum ingenio ullam reperias?

そして、他の女の気質から少しでも外れている女を一人として見出せないとは!

​Itaque adeo uno animo omnes socrus oderunt nurus:

だからこそ、すべての姑は同じ心で嫁たちを憎んでいる。

​Viris esse adversas aeque studium est; similis pertinacia est;

夫たちに反抗的であることも同様に彼女たちの熱心なところであり、頑なさも同じようなものだ。

​In eodemque omnes mihi videntur ludo doctae ad malitiam.

そして彼女たちは皆、同じ学校で悪知恵を仕込まれたように私には思われるのだ。

​Ei ludo, si ullus est, magistram hanc esse satis certo scio.

もしそんな学校があるなら、この妻こそがその女教師であると私は十分に確信している。

205

​Me miseram, quae nunc quamobrem accuser nescio.

ああ、私は何て哀れなのでしょう。なぜ今自分が非難されているのかわからないなんて。

​Hem,

おや、

​Tu nescis?

お前が知らないだと?

​Non, ita me Di bene ament, mi Lache.

ええ、神々が私を愛してくださるように、知りません、私のラケース。

​Itaque una inter nos agere aetatem liceat.

ですから、私たちの間で一緒に一生を過ごせますように。

​Di mala prohibeant.

神々が災いを防いでくださるように!

​Meque abs te immerito esse accusatam postmodum rescisces.

そして、私があなたから理不尽に非難されていたのだと、後になってあなたは知ることになるでしょう。

構文注4 件
  1. 142nisi cupiens tui

    代名詞の属格 tui は、現在分詞 cupiens に伴う客観的属格(目的格的属格)として機能している。

  2. 148Sed quam decrerim me non posse diutius habere

    関係代名詞 quam(先行詞は virgo または uxorem)を伴う decrerim (= decreverim) は接続法完了形。関係節が主節の条件・理由を表している。

  3. 166ferre, et tegere

    これらは歴史的不定詞(historical infinitive)であり、直説法未完了過去(ferebat, tegebat)に相当する叙述として用いられている。主語は haec(妻ピルメナ)である。

  4. 199Utine omnes mulieres eadem aeque studeant

    接続詞 uti(ut)に疑問の小辞 -ne が付いた utine は、接続法(studeant, nolint)を伴って、驚き、憤慨、強い不満を表す感嘆文を導いている。

翻訳:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 公開)・修正履歴(5 件・最終 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校閲 — 原文 1 件
  • 2026-09-21 AI校閲 — 原文 2 件
  • 2026-09-21 AI校閲 — 訳文 2 件
urn:cts:latinLit:phi0134.phi005.humanitext-lat2:140-208