- 底本
- Terence. Publii Terentii Comoediae Sex. Parry, Edward St. John, editor. London: Whittaker and Co.; George Bell, 1857.
- 翻訳
- AI生成(gemini-3.5-flash) — 機械翻訳のため誤りを含む場合があります
- 言語
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0134.phi004.humanitext-lat2:70-143
- 出力
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
ゲタはダヴスに対して、主人たちが不在の間に起きた出来事(パイドリアの恋と、アンティポが美しくも身寄りのない娘と結婚するに至ったポルミオの奇策)を語る。
Sic est ingenium.
人の気性というのはそういうものさ。
Oh, regem me esse oportuit.
おお、俺が王様だったらよかったのに。
Abeuntes ambo hic tum senes, me filiis
あの二人の老人が旅立つとき、俺を息子たちの
Relinquunt quasi magistrum.
いわばお目付け役として残していったのだ。
O Geta, provinciam
おお、ゲタ、
Cepisti duram.
きつい任務を引き受けたものだな。
Mihi usus venit, hoc scio:
身に染みて分かったよ、それだけは確かだ。
Memini relinqui me Deo irato meo.1
俺を見捨てていったとき、俺の守護神は怒っていたのだと記憶している。
Coepi adversari primo. Quid verbis opus est?
最初は反対し始めた。言葉を尽くす必要があろうか?
Seni fidelis dum sum, scapulas perdidi.
老主人に忠実であろうとした間に、俺は肩の皮をむかれた(鞭打たれた)。
Venere in mentem mihi istaec; "Namque inscitia est,
こんな言葉が頭に浮かんだ。「無知の極みではないか、
Adversum stimulum calces?"
刺激(トゲ)に逆らって蹴りを入れるなど?」
Coepi iis omnia
そこで、彼らのためにすべてをすることに、
Facere, obsequi quae vellent.
彼らの望むことに従うことにし始めたのだ。
Scisti uti foro.
世渡りの術を心得ていたわけだな。
Noster mali nihil quicquam primo. Hic Phaedria
うちの若旦那は、最初は何も悪さをしなかった。だが、こちらのパイドリアは
Continuo quandam nactus est puellulam
すぐに竪琴弾きの
Citharistriam: hanc amare coepit perdite.
ある少女を見つけ、彼女に狂おしく恋し始めた。
Ea serviebat lenoni impurissimo;
彼女は極めて不潔な女衒の奴隷だった。
Neque quod daretur quicquam: id curarant patres.
そして、彼女に与えるべきものは何一つなかった。父親たちがそう手回ししておいたからだ。
Restabat aliud nihil nisi oculos pascere,
目を肥やす(目で楽しむ)こと、追いかけること、
Sectari, in ludum ducere, et reducere.
稽古場へ連れて行き、また連れ戻すこと以外には、何も残されていなかった。
Nos otiosi operam dabamus Phaedriae.
暇だった俺たちは、パイドリアに手を貸していたのだ。
In quo haec discebat ludo, exadversum ei loco
彼女がその稽古場で学んでいる間、その場所の真向かいに
Tonstrina erat quaedam. Hic solebamus fere
一軒の床屋があった。俺たちはいつも、だいたい
Plerumque eam opperiri dum inde iret domum.
ここで彼女がそこから家へ帰るのを待っていた。
Interea, dum sedemus illi, intervenit
そうして俺たちがそこに座っていると、
Adolescens quidam lacrimans. Nos mirarier.2
一人の若者が泣きながら入ってきた。俺たちは怪しんだ。
Rogamus quid sit? "Nunquam aeque," inquit, "ac modo
何事かと尋ねると、彼は言った。『今ほど
Paupertas mihi onus visum est et miserum et grave.
貧しさが惨めで重い荷物のように思われたことはない。
Modo quandam vidi virginem hic viciniae
たった今、この近所で、ある娘が
Miseram suam matrem lamentari mortuam.
亡くなった哀れな母親の遺体の前で泣き叫んでいるのを見た。
Ea sita erat exadversum: neque illi benevolens
母親は向かいに横たえられていた。そして、その娘のそばには、
Neque notus neque cognatus extra unam aniculam
一人の老婆のほかには、葬儀を手伝ってくれるような
Quisquam aderat qui adiutaret funus. Miseritum est.
親切な人も、知人も、親族も誰もいなかった。同情を禁じ得なかった。
Virgo ipsa facie egregia." Quid verbis opus est?
娘自身、実に素晴らしい容姿だった。』言葉を尽くす必要があろうか?
Commorat omnes nos. Ibi continuo Antipho,
彼は俺たち全員を感動させた。そこで早速アンティポが、
"Vultisne eamus visere?" alius, "Censeo;
『見に行ってみないか?』と言い、別の者が『賛成だ、
Eamus: due nos, sodes." Imus; venimus;
行こう。案内してくれ、頼む』と言った。俺たちは行き、到着し、
Videmus. Virgo pulchra; et quo magis diceres,
見た。娘は美しかった。そして彼女をますます美しく見せるようなものは、
Nihil aderat adiumenti ad pulchritudinem.
何一つ添えられていなかった。
Capillus passus, nudus pes, ipsa horrida,
乱れた髪、裸足、彼女自身はみすぼらしく、
Lacrimae, vestitus turpis; ut, ni vis boni
涙を流し、衣服は汚らしかった。そのため、もし美貌そのものに
In ipsa inesset forma, haec formam extinguerent.3
並外れた力が宿っていなければ、これらがその美貌を消し去っていただろうほどだ。
Ille qui illam amabat fidicinam tantummodo,
あの竪琴弾きの娘だけを愛していた男はただ、
"Satis," inquit, "scita est:" noster vero—
「なかなか可愛いね」と言った。だが、うちの若旦那はというと――
Iam scio:
もう分かるぞ、
Amare coepit.
恋に落ちたんだな。
Scin quam? Quo evadat vide.
どれほどか分かるか?結末がどうなるか見てくれ。
Postridie ad anum recta pergit: obsecrat
翌日、彼は老婆のところに真っ直ぐ行き、
Sibi ut eius faciat copiam. Illa enim se negat;
彼女を自分に引き渡してくれるよう懇願した。だが、老婆は拒んだ。
Neque eum aequum facere ait: illam civem esse Atticam,
そして彼が正しくないことをしていると言った。その娘はアッティカの市民であり、
Bonam, bonis prognatam: si uxorem velit,
育ちがよく、立派な家柄の生まれだから、もし妻にしたいのなら、
Lege id licere facere; sin aliter, negat.
法律に従ってそうすることは許されるが、それ以外ならお断りだと。
Noster quid ageret nescire; et illam ducere
うちの若旦那はどうすべきか分からなくなった。彼女を妻に迎えたいと
Cupiebat, et metuebat absentem patrem.
望んでいたが、留守中の父親を恐れていたのだ。
Non, si redisset, ei pater veniam daret?
父親が戻ってきたら、彼を許してくれるだろうか?
Ille indotatam virginem atque ignobilem
あの父親が、持参金のない、身元の知れない娘を、
Daret illi? Nunquam faceret.
彼に嫁がせるだろうか?決してそんなことはしないだろう。
Quid fit denique?
それで、結局どうなったんだ?
Quid fiat? Est parasitus quidam Phormio,
どうなったかって?ポルミオという食客がいる。
Homo confidens; qui illum Di omnes perduint.
図々しい男でな。神々があいつを破滅させてくれればいいが。
Quid is fecit?
そいつは何をしたんだ?
Hoc consilium quod dicam dedit.
俺がこれから話す計画を授けたのだ。
Lex est, ut orbae qui sunt genere proximi
『身寄りのない娘には、血縁の最も近い者が
Eis nubant; et illos ducere eadem haec lex iubet.
結婚しなければならない、という法律がある。そしてこの同じ法律が、その男たちに彼女らを妻に迎えるよう命じている。
Ego te cognatum dicam, et tibi scribam dicam:
俺はお前を親戚だと主張し、お前に対して訴訟を起こそう。
Paternum amicum me assimulabo virginis:
俺は娘の父親の友人だと装うのだ。
Ad iudices veniemus. Qui fuerit pater,
裁判官の前に出よう。父親が誰だったか、
Quae mater, qui cognata tibi sit, omnia haec
母親が誰だったか、どうしてお前にとって親戚なのか、これらすべてを
Confingam, quod erit mihi bonum atque commodum.
俺がでっち上げよう、俺にとって都合がよく好都合なように。
Quum tu horum nihil refelles, vincam scilicet.
お前がこれらについて何一つ反論しなければ、もちろん俺が勝つことになる。
Pater aderit: mihi paratae lites: quid mea?
父親が戻ってくる。俺には訴訟が待っているが、知ったことか?
Illa quidem nostra erit."
彼女はお前のものになるのだからな。』
Iocularem audaciam!
おかしな大胆さだな!
Persuasum est homini; factum est; ventum est; vincimur:
若旦那は説得され、実行に移され、裁判所に行き、俺たちは敗訴した。
Duxit.
そして彼は彼女を娶った。
Quid narras?
何だって?
Hoc quod audis.
お前が聞いた通りのことさ。
O Geta,
おお、ゲタ、
Quid te futurum est?
お前はどうなるんだ?
Nescio hercle: unum hoc scio;
さあな、ヘラクレスにかけて。ただ一つ知っているのは、
Quod fors feret feremus aequo animo.
運命がもたらすものを俺たちは泰然と受け入れるということだけだ。
Placet.
気に入った。
Hem, istuc viri est officium.
ほら、それこそ男の本分だ。
In me omnis spes mihi est.
俺のすべての希望は自分自身にある。
Laudo.
見事だ。
Ad precatorem adeam credo, qui mihi
執り成し人のところへ行くことになると思うよ。俺のために
Sic oret;4 "Nunc amitte, quaeso, hunc: caeterum
こんな風に懇願してくれるような人をな。「今回だけは、どうか、この男を許してやってください。ただし
Posthac, si quicquam, nihil precor;" tantummodo
今後、もし何かやらかしたら、私は何も頼みません」と。ただし、こう
Non addat: "Ubi ego hinc abiero, vel occidito."
付け加えさえしなければいいが。「俺がここから立ち去ったら、殺すなりなんなり好きにしてください」と。
- 74Memini relinqui me Deo irato meo.
me relinqui は動詞 memini(覚えている、記憶している)の目的語となる不定詞節。Deo irato meo は奪格絶対(「私の神が怒っている状態で」、すなわち「不運な星のもとに」)として解釈される。
- 92mirarier
叙事・描写の緊張感を高めるために主文で用いられる「歴史的不定詞」(historical infinitive)。形態的にはデポネント動詞 mirari(驚く、怪しむ)の古体的な不定詞現在形である。
- 107ni vis boni / In ipsa inesset forma, haec formam extinguerent.
条件節(ni...inesset)と帰結節(extinguerent)の双方に接続法未完了過去が用いられた、過去の事実に対する反実仮想文。初期ラテン語においては、接続法未完了過去が過去における実現不能な事態を表すことが一般的であった。
- 140bqui mihi / Sic oret
関係代名詞 qui が導く関係節の中で接続法現在 oret が用いられており、「〜してくれるような(人)」という目的または特徴(characterizing)を表す。
翻訳:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 公開)・修正履歴(11 件・最終 2026-09-30)
- 日は 2026-05-24 に Gemini 3.5 Flash で再翻訳
- 2026-09-30 表記の統一 — 訳文 6 件
- 2026-09-22 AI校閲 — 原文 2 件
- 2026-09-21 AI校閲 — 原文 3 件
