← プラウトゥス

商人

§970-1026

デミポの悔悟と若者の恋愛を認める新たな法

デミポは自分の非を認めて息子カリヌスとの和解を望み、エウティコスとリシマクスに懇願する。最後にエウティコスが老人たちの好色を制限し若者の恋愛を保障する法を宣言して劇を締めくくる。

表示 ▾
表示
訳
訳の書体
AI ↗
← 前次 →
970

​suapte culpa genere sapiunt, genus ingenio ímprobant.

エウティコス:彼らは自らの過ちによって、その生まれゆえに賢いとされ、自らの気性によってその家柄を貶めるのだ。

​Verum hic dicit.

デミポ:この男は本当のことを言っている。

​Tibi ergo dicit.

リシマクス:だから、お前に言っているのだ。

​Eo illud est verum magis.

デミポ:だからこそ、それはなおさら真実なのだ。

​nam te istac aetate haud aequom filio fuerat1 tuo

エウティコス:お前のその年齢で、恋する若者である自分の息子から、

​adulescenti amanti amicam eripere emptam argento suo.

エウティコス:彼が自らの金で買った恋人を奪うのは、およそふさわしいことではなかったからな。

​Quid tu ais? Charini amicast illa?

デミポ:何と言った?あれはカリヌスの恋人なのか?

​Vt dissimulat malus.

リシマクス:悪党め、なんと白々しい様子だ。

975

​Ille quidem illam sese ancillam matri emisse dixerat.

デミポ:あの子は、あれを母上のために買った女奴隷だと言っていたのだ。

​Propterea igitur tu mercatu's, novos amator, vetus puer?

エウティコス:それだからお前は買い取ったのだな、新しい愛好家、老いたる少年よ?

​Optume hercle, perge tú, ego ádsistam hinc altrinsecus.

リシマクス:ヘラクレスにかけて、実に見事だ、そのまま続けろ。私はこちら側から付き添おう。

​quibus est dictis dignus,2 usque oneremus ambo.

リシマクス:彼が浴びせられるに値する罵詈雑言を、我々二人で浴びせかけ続けようではないか。

​Nullus sum.

デミポ:私はもうおしまいだ。

​Filio suo qui innocenti fecit tantam iniuriam.

エウティコス:罪のない自分の息子に対して、これほど大きな不義を働いた男だ。

980

​Quem quidem hercle ego, in exilium cum iret, redduxi domum;

リシマクス:ヘラクレスにかけて、彼が亡命に向かおうとしていたとき、この私が家に連れ戻したのだ。

​nam ibat exulatum.

リシマクス:彼は亡命しようとしていたのだからな。

​An abiit?

デミポ:行ってしまったのか?

​Etiam loquere, larua?

リシマクス:まだ喋るか、お化けめ?

​temperare istac aetate istis decebat artibus.

エウティコス:その年齢なら、そのような悪巧みを控えるのがふさわしかったのだ。

​Fateor, deliqui profecto.

デミポ:認める、確かに私は過ちを犯した。

​Etiam loquere, larua?

リシマクス:まだ喋るか、お化けめ?

​itidem ut tempus anni, aetatem aliam áliud factum condecet;

エウティコス:一年の季節がそうであるように、異なる年齢には異なる行いがふさわしい。

985

​nam si istuc ius est, senecta aetate scortari senes,

エウティコス:もし、老齢になって老人が色を漁るのが正しいとされるなら、

​ubi locist res summa nostra publica?

エウティコス:我々の国家の最高秩序は一体どこにあるのだ?

​Ei, perii miser.

デミポ:ああ、惨めな私は破滅だ。

​Adulescentes rei agendae isti magis solent operam dare.

リシマクス:そのようなことに励むのは、若者たちの方が多いものだ。

​Iam obsecro hercle vobis habete cum porcis, cum fiscina.

デミポ:ヘラクレスにかけて、もう頼むから、彼女を豚ごと、籠ごと持っていってくれ。

​Redde illi.

エウティコス:あの子に返しなさい。

​Sibi habeat, iam ut volt per me sibi habeat licet.

デミポ:あの子が持つがよい、あの子が望むなら私の許しを得て今すぐ自分のものにするがよい。

990

​Temperi edepol, quoniam ut aliter facias non est copia.

リシマクス:ポルクスにかけて、良い引き際だ。他にどうしようもないのだからな。

​Supplici sibi sumat quid volt ipse ob hanc iniuriam,

デミポ:この不義に対して、彼自身が望む罰を私に課すがよい、

​modo pacem faciatis oro, ut ne mihi iratus siet.

デミポ:ただ、私に怒らないように、お前たちが和平を結んでくれることだけを祈る。

​si hercle scivissem sive adeo ioculo dixisset mihi,

デミポ:ヘラクレスにかけて、もし私が知っていたなら、あるいはあの子が冗談半分にでも、

​se illam amare, numquam facerem ut illam amanti abducerem.

デミポ:自分が彼女を愛していると私に言っていたなら、愛するあの子から彼女を奪うようなことは決してしなかったものを。

995

​Eutyche, ted oro, sodalis eius es, sérva et subveni:

デミポ:エウティコスよ、頼む、お前はあの子の親友なのだ、救って助けてくれ。

​hunc senem para clientem; memorem dices benefici.

デミポ:この老人を保護民(クリエンス)にしてくれ。恩義を忘れない人間だと、お前は言うことになるだろう。

​Ora ut ignoscat delictis tuis atque adulescentiae.

リシマクス:お前の過ちと「若気の至り」を許してくれるよう頼むがよい。

​Pergin tu autem? heia, superbe invehere. spero ego mihi quoque

デミポ:お前はまだ続けるのか?おい、傲慢に攻め立てるな。私にもまた、

​tempus tale eventurum, ut tibi gratiam referam parem.

デミポ:お前に同じだけの恩(あるいは仇)を返すような機会が訪れることを望むよ。

1000

​Missas iam égo istas artis feci.

デミポ:私はもうそのような悪巧みは捨て去った。

​Et quidem ego dehinc iam.

リシマクス:そして私も、これからはもうな。

​Nihil agis:

エウティコス:無駄なことだ。習慣によって、お前たちの心は再びここへ引きずり戻されるだろう。

​consuetudine animus rursus te huc inducet.​Obsecro,

デミポ:頼むから、

​satis iam ut habeatís. quin loris caedite etiam, si lubet.

デミポ:もう十分にしてくれ。気が済むなら、鞭で叩いてもいい。

​Recte dicis. sed istuc uxor faciet, quom hoc resciverit.

リシマクス:もっともな言い分だ。だが、それは妻がこのことを知ったときにやるだろう。

​Nihil opust resciscat.

デミポ:妻が知る必要はない。

​Quid istic? non resciscet, ne time.

リシマクス:どうしたのだ?彼女は知るまい、心配するな。

1005

​eamus intro, non utibilest hic locus, factis tuis,

リシマクス:中に入ろう、ここは都合が良くない、お前たちの悪行を

​dum memoramus, arbitri ut sint qui praetereant per vias.

リシマクス:話している間に、通りを過ぎる者たちが目撃者になってしまう。

​Hercle qui tu recte dicis: eadem brevior fabula

デミポ:ヘラクレスにかけて、お前の言う通りだ。その方が劇も短くなる。

​erit. eamus.

デミポ:行こう。

​Hic est intus filius apud nos tuos.

エウティコス:お前の息子は、我々の家の中にいる。

​Optumest. illac per hortum nos domum transibimus.

デミポ:最高だ。我々はあちらの庭を通って我が家へ渡ろう。

1010

​Eutyche, hanc volo prius rém agi, quam meum intró refero pedem.

デミポ:エウティコスよ、私が中に入る前に、この件を片付けておきたいのだ。

​Quid istuc est?

エウティコス:それは何のことだ?

​Suam quisque homo rem meminit. responde mihi:

デミポ:人間は誰しも自分のことが一番気になるものだ。答えてくれ、

​certon scis non suscensere mihi tuam matrem?

デミポ:お前の母上が私に怒っていないというのは確かなのか?

​Scio.

エウティコス:確実です。

​Vide.

デミポ:よく確かめてくれ。

​Mea fide.

エウティコス:私の名誉にかけて。

​Satis habeo. sed quaeso hercle, etiam vide.

デミポ:それで十分だ。だがヘラクレスにかけて頼む、もう一度よく確かめてくれ。

​Non mihi credis?

エウティコス:私を信じないのですか?

​Immo credo, sed tamen metuo miser.

デミポ:いや、信じているが、それでも惨めな私は恐ろしいのだ。

1015

​Eamus intro.

デミポ:中に入ろう。

​Immo dicamus senibus legem censeo,

エウティコス:いや、立ち去る前に、老人たちに掟を宣告すべきだと思います、

​prius quam abeámus, qua se lege teneant contentique sint.

エウティコス:彼らがどのような掟に縛られ、何に甘んじるべきかを。

​annos gnatus sexaginta quí erit, si quem scibimus

エウティコス:六十歳になった者が、もし我々の知る誰かであれ、

​si maritum sive hercle adeo caelibem scortarier,

エウティコス:既婚者であれ、あるいはヘラクレスにかけて独身者であれ、色を漁るなら、

​cúm eo nos hac lege agemus: inscitum arbitrabimur,

エウティコス:我々はその男に対してこの掟をもって対処する。すなわち、分別のない者とみなし、

1020

​et per nos quidem hercle egebit qui suom prodegerit.

エウティコス:ヘラクレスにかけて、自らの財産を浪費した者は、我々によって困窮させられるだろう。

​neu quisquam posthac prohibeto ádulescentem filium

エウティコス:また、今後は誰も、若い息子が、

​quin amet et scortum ducat,3 quod bono fiat modo;

エウティコス:健全な方法で行う限り、恋をし、恋人を引き入れるのを禁じてはならない。

​siquis prohibuerit, plus perdet clam quasi praehibuerit palam.

エウティコス:もし禁じる者がいれば、公に与えるよりも陰で多くを失うことになるだろう。

​haec adeó ut ex hac nocte primum lex teneat senes.

エウティコス:この掟が、今夜から第一に老人たちを縛るものとする。

1025

​bene valete; atque, adulescentes, haec si vobis lex placet,

エウティコス:ごきげんよう。そして、若者たちよ、もしこの掟が気に入ったなら、

​ob senum hercle industriam vos aequom est clare plaudere.

エウティコス:老人たちの並々ならぬ熱心さに免じて、大いに拍手喝采するのが当然である。

構文注3 件
  1. 972haud aequom fuerat

    直説法過去完了 fuerat は、事実とは異なる過去の義務や適切性を表す反実仮想の帰結として機能しており、「〜であったはずがない(実際には不適切に行われた)」という非難を含意している。主語は後続の不定詞句 eripere である。

  2. 978quibus est dictis dignus

    関係代名詞 quibus は、形容詞 dignus(奪格を支配)に係る。語順が転倒しており、全体で「彼が浴びせられるに値する(言葉)」という関係節を形成し、間接的に oneremus の目的語の役割を果たしている。

  3. 1022quin amet et scortum ducat

    禁止を意味する動詞 prohibeto(1021行目)の後に続く quin 節。接続法 amet および ducat を伴い、「アドルケンス(若者)が恋に落ち、恋人を連れてくることを妨げる」という否定的な企図を表現する名詞節を導く。

翻訳:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 公開)・修正履歴(1 件・最終 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校閲 — 注 1 件
urn:cts:latinLit:phi0119.phi011.humanitext-lat2:970-1026