- 底本
- Plautus. Plauti Comoediae, Volume 1. Leo, Friedrich, editor. Berlin: Weidmann, 1895.
- 翻訳
- AI生成(gemini-3.5-flash) — 機械翻訳のため誤りを含む場合があります
- 言語
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0119.phi011.humanitext-lat2:81-146
- 出力
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
カリヌスは父を宥めるためにロードス島へ交易に出て利益を上げ、美しい少女を買い取って帰国するが、港に彼女を残したまま、息を切らして走ってくる奴隷アカンテュオと遭遇する。カリヌスは凶報を予感し、息の上がったアカンテュオから事情を聞き出そうとするが、二人の間で噛み合わない口論が繰り広げられる。
atque odio me esse1 quoi placere aequom fuit,
そして、気に入られるのが当然であった者に私が憎まれていると悟ったとき、
amens amansque ut ánimum offirmo meum,
私は狂わんばかりに愛しながらも、心を決め、
dico esse iturum me mercatum, si velit:
父が望むなら商売に行くと伝える。
amorem missum facere me, dum illi obsequar.
父に従う間は、恋を諦めると。
agit grátias mi atque ingenium adlaudat meum;
父は私に感謝し、私の気性を褒めちぎる。
sed mea promissa non neglexit persequi.
だが、父は私の約束を実行に移すことを怠らなかった。
aedificat navem cercurum et mercis emit,
彼はケルクルス船を造り、商品を買い、
parata navi imponit, praeterea mihi
準備された船に積み、さらに私に
talentum argenti ipsus sua adnumerat manu;
彼自身の手で銀一タラントを数えて渡した。
servom una mittit, qui olim puero parvolo
また、かつて私が幼い子供であったときに
mihi paedagogus fuerat, quasi uti mihi foret
教育係であった奴隷を、私にとっての
custos. his sic confectis navem solvimus.
監視役であるかのように一緒に送り出した。これらがこのように整うと、私たちは船出した。
Rhodum venimus, ubi quas merces vexeram
私たちはロードス島に到着し、そこで私が運んできた商品を
omnis ut volui vendidi ex sententia.
すべて自分の思い通りに売却した。
lucrum ingens facio praeterquam mihi meus pater
私は、父が私に与えた
dedit aestimatas merces: ita peculium
評価済みの商品に加えて、莫大な利益を得た。こうして私は
conficio grande. sed dum in portu illi ambulo,
多額の私財を築いた。だが、私がそこの港を歩いていると、
hospes me quidam adgnovit, ad cenam vocat.
ある主人が私に気づき、夕食に招待してくれた。
venio, decumbo acceptus hilare atque ampliter.
私は行き、陽気かつ豊かにもてなされて席に着いた。
discubitum noctu ut imus, ecce ad me advenit
夜になって私たちが眠りにつこうとすると、見よ、私のところへ
mulier, qua mulier alia nullast pulchrior;
一人の女がやって来た。これ以上に美しい女は他にはいないほどだった。
ea nocte mecum illa hospitis iussu fuit.
その夜、彼女はもてなし主の命令によって私と共に過ごした。
vosmet videte quam mihi valde placuerit:
彼女がどれほど私の気に入ったか、あなた方自身で見てほしい。
postridie hospitem adeo, oro ut vendat mihi,
翌日、私はもてなし主を訪ね、彼女を私に売ってくれるよう懇願し、
dico eius pro méritis gratum me et munem fore.
彼の恩義に対して感謝し、報いると伝えた。
quid verbis opus est? emi, átque advexi heri.
多くを語る必要があろうか?私は彼女を買い、昨日連れて帰ってきた。
eam me ádvexisse nolo resciscat pater.
彼女を連れて帰ってきたことを、父に知られたくない。
modo eam reliqui ad portum in navi et servolum.
ついさっき、私は彼女と若い奴隷を港の船に残してきた。
sed quid currentem servom a portu conspicor,
だが、なぜ私は港から走ってくる奴隷を目にしているのか、
quem navi abire vetui? timeo quid siet.
船から離れるなと命じたはずなのに。何事か、恐ろしい。
Ex súmmis opibus víribusque usque éxperire, nítere,
持てるすべての力と体力を尽くして、絶えず試し、努力せよ、
erus ut minor opera tua servetur: agedum, Acanthio,
お前の働きによって若い主人が救われるように。さあ、アカンテュオよ、
abige abs te lassitudinem, cave pigritiae praeverteris.2
疲れを追い払い、怠惰に先を越されぬようにせよ。
simul enicat suspiritus (vix suffero hercle anhelitum),
同時に、息切れが私を殺しそうだ(ヘラクレスにかけて、息がほとんど続かない)、
simul autem plenis semitis qui adversum eunt: aspellito,
同時にまた、通りいっぱいに向こうからやって来る者たちを、押し退け、
detrude, deturba in viám. haec disciplina hic pessumast:
突き出し、道へ転がせ。この街の不作法は最悪だ。
cúrrenti properanti haud quisquam dignum habet decedere.
急いで走っている者に対して、誰も道を譲るのが当然だとは思わないのだ。
ita trés simitu res agendae sunt, quando unam occeperis:
このように、一つのことを始めたとき、同時に三つのことを行わねばならない。
et currendum et pugnandum et autem iurigandum est in via.
走ることも、戦うことも、そしてまた道で口論することもだ。
Quid illúc est quod ille tam expedite exquirit cursuram sibi?
彼がこれほど身軽に走っているのは、一体どういうことだ?
curaest, negoti quid sit aut quid nuntiet.
何事なのか、何を知らせようとしているのか、心配だ。
Nugas ago.
私はぐずぐずしている。
quam restito, tam maxime res in periclo vortitur.
私が立ち止まれば立ち止まるほど、事態はますます危険に陥る。
Mali nescio quid nuntiat.
彼は何か悪い知らせを持ってきているのだ。
Genua hunc cursorem deserunt;
膝がこの走者を裏切っている。
perii, seditionem facit lien, óccupat praecordia,
おしまいだ、脾臓が反乱を起こし、胸を占領している。
perii, animam nequeo vertere, nimis nihili tibicen siem.3
おしまいだ、呼吸ができない。私は役に立たない笛吹きになりそうだ。
numquam edepol omnes balineae mi hanc lassitudinem eximent.
ポルクスにかけて、どんな公衆浴場も私のこの疲れを取り除いてはくれないだろう。
domin án foris dicam esse erum Charinum?
主人のカリヌスは家にいるのか、それとも外出中と言うべきか?
Ego animi pendeo.
私は不安でたまらない。
quíd illud sit negoti lubet scire, ex hoc metu ut eximar.
あの用事が何であるか知りたい、この不安から解放されるために。
Át etiam asto? at etiam cesso foribus facere hisce assulas?
だが、私はまだ突っ立っているのか?私はまだこの扉を木っ端微塵にするのを躊躇っているのか?
áperite aliquis. ubi Charinus est erus? dómin est an foris?
誰か開けろ。主人のカリヌスはどこだ?家にいるのか、それとも外出中か?
num quísquam adire ad ostium dignum arbitratur?
誰も入口のところに来るのが当然だとは思わないのか?
Ecce me,
見よ、ここに私がいるぞ、
Acanthio, quem quaeris.
アカンテュオよ、お前が探している者が。
Nusquamst disciplina ignavior.
これほど怠惰な規律はどこにもない。
Quae té malae res ágitant?
どんな悪い事態がお前を駆り立てているのだ?
Multae, ere, te átque me.
多くのことです、旦那様、あなたをも、私をも。
Quid ést negoti?
何事だ?
Périimus.
私たちは破滅しました。
Principium id inimicis dato.4
その不吉な言葉は敵に与えよ。
At tibi sortito id optigit.
ですが、それは運命のくじによってあなたに当たったのです。
Loquere íd negoti quidquid est.
その用事が何であるか、何でも話せ。
Placide, volo adquiescere.
落ち着いてください、私は息を整えたいのです。
tua causa rupi ramites, iam dudum sputo sanguinem.
あなたのために私は血管を破り、さっきから血を吐いています。
Resinam ex melle Aegyptiam vorato, salvom feceris.
エジプトの樹脂を蜂蜜に混ぜて飲むがいい、そうすれば治るだろう。
At edepol tu calidam picem bibito, aegritudo abscesserit.
ですが、ポルクスにかけて、あなたは熱いピッチをお飲みなさい、そうすれば苦痛は消え去るでしょう。
Hóminem ego iracundiorem quam te novi neminem.
私はお前ほど怒りっぽい人間を他に誰も知らない。
At ego maledicentiorem quam te novi neminem.
ですが、私はあなたほど口の悪い人間を他に誰も知りません。
Sin saluti quod tibi esse censeo, id consuadeo?
だが、私がお前にとってためになると思うことを勧めているとしたらどうだ?
Apage istiusmodi salutem, cum cruciatu quae advenit.
そんなためになることなどあっちへ行け、苦痛を伴ってやって来るものなど。
Dic mihi, an boni quid usquamst, quod quisquam uti possiet5
言ってくれ、誰もが一切の悪なしに
sine malo omni, aut ne laborem capias cum illo uti voles?
享受できるような良いことがこの世のどこかにあるのか、あるいはそれを利用しようと望むときに何の苦労もしないで済むような良いことが?
- 81odio me esse
odio esse(憎まれること)は、行為の対象を示す与格(目的の与格、あるいは述語的与格)の用法であり、me(対格不定詞の主語)とともに「私が憎しみの対象であること」を意味する。
- 113cave pigritiae praeverteris
接続詞 ne を省略した cave + 接続法(完了接続法、または異態動詞 praevertor の接続法現在)の構文で、禁止(「〜しないようにせよ」)を表す。praevertor は与格(pigritiae)を伴って「〜を優先する」「〜に先を越される」を意味する。
- 125nimis nihili tibicen siem
nihili は価値の属格で、tibicen(笛吹き)を修飾し「全く価値のない(役に立たない)笛吹き」を意味する。激しい疾走で息が切れた奴隷が、息を吹き込み続ける必要がある笛吹きには到底なれないと自嘲する比喩表現である。
- 135cPrincipium id inimicis dato
不吉な言葉(ここでは「私たちは破滅した」)を聞いた際に、その不吉さを敵にそらすためのローマの慣用的な魔除けの表現。「その始まり(不吉な言葉)を敵に与えよ」の意。
- 145quod quisquam uti possiet
接続法 possiet (= possit) を含む関係節。quod は関係代名詞 qui の古風な奪格(または utor が対格を取る古風な用法での対格)で、動詞 uti(享受する、使用する)の目的語として機能している。
翻訳:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 公開)・修正履歴(2 件・最終 2026-09-21)
- 2026-09-21 AI校閲 — 訳文 2 件
