← アリストテレス

アテナイ人の国制

§30-31

百人委員会による新政体の起草と制度設計

五千人によって選出された百人の委員が、将来の恒久的な政体(三十歳以上の市民による無給の四つの評議会)と、現在の過渡的な政体(各部族から選ばれる四百人評議会)の具体的な制度設計を起草・公布した。

表示 ▾
表示
訳
訳の書体
AI ↗
← 前次 →
§30

​XXX οἱ μὲν οὖν αἱρεθέντες ταῦτα συνέγραψαν. κυρωθέντων δὲ τούτων εἵλοντο σφῶν αὐτῶν οἱ πεντακισχίλιοι τοὺς ἀναγράψοντας τὴν πολιτείαν ἑκατὸν ἄνδρας. οἱ δ’ αἱρεθέντες ἀνέγραψαν καὶ ἐξήνεγκαν τάδε. βουλεύειν1 μὲν κατ’ ἐνιαυτὸν τοὺς ὑπὲρ τριάκοντα ἔτη γεγονότας ἄνευ μισθοφορᾶς· τούτων δ’ εἶναι τοὺς στρατηγοὺς καὶ τοὺς ἐννέα ἄρχοντας καὶ τὸν ἱερομνήμονα καὶ τοὺς ταξιάρχους καὶ ἱππάρχους καὶ φυλάρχους καὶ ἄρχοντας εἰς τὰ φρούρια καὶ ταμίας τῶν ἱερῶν χρημάτων τῇ θε[ῷ] καὶ τοῖς ἄλλοις θεοῖς δέκα καὶ ἑλληνοταμίας καὶ τῶν ἄλλων ὁσίων χρημάτων ἁπάντων εἴκοσιν οἳ διαχειριοῦσιν καὶ ἱεροποιοὺς καὶ ἐπιμελητὰς δέκα ἑκατέρους· αἱρεῖσθαι δὲ πάντας τούτους ἐκ προκρίτων, ἐκ τῶν ἀεὶ βουλευόντων πλείους προκρίνοντας, τὰς δ’ ἄλλας ἀρχὰς ἁπάσας κληρωτὰς εἶναι καὶ μὴ ἐκ τῆς βουλῆς· τοὺς δὲ ἑλληνοταμίας οἳ ἂν διαχειρίζωσι τὰ χρήματα μὴ συμβουλεύειν. βουλὰς δὲ ποιῆσαι τέτταρας ἐκ τῆς ἡλικίας τῆς εἰρημένης εἰς τὸν λοιπὸν χρόνον, καὶ τούτων τὸ λαχὸν μέρος βουλεύειν, νεῖμαι δὲ καὶ τοὺς ἄλλους πρὸς τὴν λῆξιν ἑκάστην· τοὺς δ’ ἑκατὸν ἄνδρας διανεῖμαι σφᾶς τε αὐτοὺς καὶ τοὺς ἄλλους τέτταρα μέρη ὡς ἰσαίτατα καὶ διακληρῶσαι, καὶ εἰς ἐνιαυτὸν βουλεύειν. <βουλεύεσθαι> δὲ ᾗ ἂν δοκῇ αὐτοῖς ἄριστα ἕξειν περί τε τῶν χρημάτων, ὅπως ἂν σῷα ᾖ καὶ εἰς τὸ δέον ἀναλίσκηται, καὶ περὶ τῶν ἄλλων ὡς ἂν δύνωνται ἄριστα· κἄν τι θέλωσιν βουλεύσασθαι μετὰ πλειόνων, ἐπεισκαλεῖν ἕκαστον ἐπείσκλητον ὃν ἂν ἐθέλῃ2 τῶν ἐκ τῆς αὐτῆς ἡλικίας· τὰς δ’ ἕδρας ποιεῖν τῆς βουλῆς κατὰ πενθήμερον, ἐὰν μὴ δέωνται πλειόνων. κληροῦν δὲ τὴν βουλὴν τοὺς ἐννέα ἄρχοντας, τὰς δὲ χειροτονίας κρίνειν πέντε τοὺς λαχόντας ἐκ τῆς βουλῆς, καὶ ἐκ τούτων ἕνα κληροῦσθαι καθ’ ἑκάστην ἡμέραν τὸν ἐπιψηφιοῦντα. κληροῦν δὲ τοὺς λαχόντας πέντε τοὺς ἐθέλοντας προσελθεῖν ἐναντίον τῆς βουλῆς, πρῶτον μὲν ἱερῶν, δεύτερον δὲ κήρυξιν, τρίτον πρεσβείαις, τέταρτον τῶν ἄλλων· τὰ δὲ τοῦ πολέμου ὅταν δέῃ ἀκληρωτὶ προσαγαγόντας τοὺς στρατηγοὺς χρηματίζεσθαι. τὸν δὲ μὴ ἰόντα εἰς τὸ βουλευτήριον τῶν βουλευόντων τὴν ὥραν τὴν προρρηθεῖσαν ὀφείλειν δραχμὴν τῆς ἡμέρας ἑκάστης, ἐὰν μὴ εὑρισκόμενος ἄφεσιν τῆς βουλῆς ἀπῇ. | ​XXXI. ταύτην μὲν οὖν εἰς τὸν μέλλοντα χρόνον ἀνέγραψαν τὴν πολιτείαν, ἐν δὲ τῷ παρόντι καιρῷ τήνδε· βουλεύειν μὲν τετρακοσίους κατὰ τὰ πάτρια, τετταράκοντα ἐξ ἑκάστης φυλῆς, ἐκ προκρίτων [ο]ὓς ἂν ἕλωνται οἱ φυλέται τῶν ὑπὲρ τριάκοντα ἔτη γεγονότων. τούτους δὲ τάς τε ἀρχὰς καταστῆσαι καὶ περὶ τοῦ ὅρκου ὅντινα χρὴ ὀμόσαι γράψαι, <καὶ> περὶ τῶν νόμων καὶ τῶν εὐθυ[νῶ]ν καὶ τῶν ἄλλων πράττειν ᾗ ἂν ἡγῶνται συμφέρειν. τοῖς δὲ νόμοις οἳ ἂν τεθῶσιν περὶ τῶν πολιτικῶν χρῆσθαι καὶ μὴ ἐξεῖναι μετακινεῖν μηδ’ ἑτέρους θέσθαι. τῶν δὲ στρατηγῶν τὸ νῦν εἶναι3 τὴν αἵρεσιν ἐξ ἁπάντων ποιεῖσθαι τῶν πεντακισχιλίων, τὴν δὲ βουλὴν ἐπειδὰν καταστῇ ποιήσασαν ἐξέτασιν <ἐν> ὅπλοις ἑλέσθαι δέκα ἄνδρας καὶ γραμματέα τούτοις, τοὺς δὲ αἱρεθέντας ἄρχειν τὸν εἰσιόντα ἐνιαυτὸν αὐτοκράτορας, καὶ ἄν τι δέωνται συμβουλεύεσθαι μετὰ τῆς βουλῆς. ἑλέσθαι δὲ καὶ ἵππαρχον ἕνα καὶ φυλάρχους δέκα· τὸ δὲ λοιπὸν τὴν αἵρεσιν ποιεῖσθαι τούτων τὴν βουλὴν κατὰ τὰ γεγραμμένα. τῶν δ’ ἄλλων ἀρχῶν πλὴν τῆς βουλῆς καὶ τῶν στρατηγῶν μὴ ἐξεῖναι μήτε τούτοις μήτε ἄλλῳ μηδενὶ πλέον ἢ ἅπαξ ἄρξαι τὴν αὐτὴν ἀρχήν. εἰς δὲ τὸν ἄλλον χρόνον, ἵνα νεμηθῶσιν οἱ τετρακόσιοι εἰς τὰς τέτταρας λήξεις, ὅταν † τοῖς ἀστοῖς γίγνηται μετὰ τῶν ἄλλων βουλεύειν, διανειμάντων αὐτοὺς οἱ ἑκατὸν ἄνδρες.

​XXX さて、選出された者たちはこれらのことを起草した。しかし、これらが承認されると、五千人は自らの中から、政体を書き上げるための百人の男性を選出した。選出された者たちは、次のように書き上げて公表した。すなわち、三十歳を超える人々が、無給で毎年評議に参画すること。彼らのうちから、将軍たち、九人のアルコン、ヒエロムネモン、タクシアコス、イッパコス、ピュラコス、要塞の守備隊長たち、女神および他の神々のための十人の聖なる財産の財務官、ヘレノタミアス、およびその他のあらゆる世俗の財産を管理する二十名、ならびに祭司および監督官をそれぞれ十人選出すること。これらすべての官職は、常に評議に参画している者たちの中から、より多くの候補者を事前に指名したうえで、事前指名者の中から選ばれること。それ以外のすべての官職は抽選制とし、評議会以外の者から選ばれること。ただし、資金を管理するヘレノタミアスは評議会に参画してはならないこと。また、将来の時代のために、上記の年齢から四つの評議会を編成すること。そして、これら(四つの評議会)のうち、抽選で選ばれた部分が評議を行うこと。他の者たちもそれぞれの配分に従って割り振ること。百人の男性は、自らと他の人々をできるだけ均等に四つの部分に分配して抽選を行い、一年間評議を行うこと。そして、資金に関してそれらが安全に保たれ、必要なことに消費されるように、また他の事柄に関してもできる限り最善の方法で、彼らにとって最も良いと思われる方法で審議すること。もし彼らがより多くの人数で審議することを望むなら、各自が同じ年齢の者の中から望む者を臨時召喚員として招き入れることができること。評議会の会合は五日ごとに行うこと。ただし、より多くの会合を必要としない限り。評議会の抽選は九人のアルコンが行い、挙手投票の判定は評議会から抽選で選ばれた五人が行うこと。そして彼らのうちから毎日一人が抽選で選ばれ、採決に付す者を務めること。また、評議会の前に進み出ることを望む者たちのために、抽選で選ばれた五人が抽選を行うこと。第一に神事、第二に伝令官、第三に使節、第四にその他の案件。ただし、戦争に関する件は、必要なときには将軍たちが抽選を経ずに直接提出して審議すること。評議員のうち、あらかじめ指定された時間に評議場に来ない者は、一日あたり一ドラクメを支払う義務があること。ただし、評議会の許可を得て欠席している場合は除く。​XXXI. 彼らは将来の時代のために、このような政体を書き上げたが、現在の当面の状況においては、以下の政体を書き上げた。すなわち、祖宗の法に従って四百人が評議に参画すること。各部族から四十人とし、三十歳を超える人々の中から部族民が選出した事前指名者の中から選ばれること。彼らが、官職を樹立し、誓わねばならない誓言について起草し、法律、執務審査、その他について、有利であると考えるように行うこと。また、国政に関して定められる法律に従わねばならず、それを変更したり、別の法律を制定したりすることはできないこと。将軍の選出については、当面の間は五千人全員の中から行うこと。評議会は、それが樹立されたら武装点検を行ったうえで十人と彼らのための書記一人を選出し、選出された者たちは来るべき一年間、全権をもって統治し、何か必要なことがあれば評議会と相談すること。また、イッパコス一人とピュラコス十人を選出すること。それ以後のこれらの選出は、規定に従って評議会が行うこと。評議会と将軍たちを除く他の官職については、彼らも他の誰であっても、同一の官職を一度を超えて務めることはできないこと。将来において、四百人が四つの抽選配分に分配され、他の者たちと共に市民が評議に参画することが生じるときには、百人の男性が彼らを分配すること。

構文注3 件
  1. 30.2βουλεύειν

    βουλεύειν や εἶναι などの不定詞は、法令の規定を示すため、命令のニュアンスを持つ独立不定詞(命令的不定詞)として機能している。主語は対格(τοὺς ὑπὲρ τριάκοντα ἔτη γεγονότας 等)で示されている。

  2. 30.4ἕκαστον ἐπείσκλητον ὃν ἂν ἐθέλῃ

    ἐπεισκαλεῖν の主語 ἕκαστον に対する目的語として ἐπείσκλητον が置かれており、さらにこれが関係節 ὃν ἂν ἐθέλῃ の先行詞となる二重の構造をとっている。

  3. 31.2τὸ νῦν εἶναι

    τὸ νῦν εἶναι は対格の慣用表現で、制限的・副詞的に「差し当たり」「現在のところは」という意味を表す。

翻訳:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 公開)・修正履歴(78 件・最終 2026-10-12)
  • 2026-10-12 AI校閲 — 注 1 件
  • 2026-10-12 AI校閲 — 訳文 1 件
  • 2026-10-12 底本との照合 — 原文 1 件
  • 2026-10-11 底本との照合 — 原文 69 件
  • 2026-09-22 AI校閲 — 原文 2 件
  • 2026-09-21 AI校閲 — 原文 3 件
  • 2026-06-04 校訂者 — 訳文 1 件
urn:cts:greekLit:tlg0086.tlg003.humanitext-grc1:30-31