- 底本
- Diogenes Laertius. Hicks, R. D., editor. Cambridge, MA.: Harvard University Press; London: William Heinemann Ltd., 1925.
- 翻訳
- AI生成(gemini-3.8-flash) — 機械翻訳のため誤りを含む場合があります
- 言語
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:greekLit:tlg0004.tlg001.humanitext-grc2:8.1.29-8.1.33
- 出力
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-09-29
ピュタゴラス派の教説として、胎児の発生と感覚の性質、魂の三分説(知性・分別・気概)と死後の魂の行方、空気中の霊的存在、および調和・正義・神々や英雄への祭祀や潔斎の規則が語られる。
μορφοῦσθαι δὲ τὸ μὲν πρῶτον παγὲν ἐν ἡμέραις τεσσαράκοντα, κατὰ δὲ τοὺς τῆς ἁρμονίας λόγους ἐν ἑπτὰ ἢ ἐννέα ἢ δέκα τὸ πλεῖστον μησὶ τελεωθὲν ἀποκυΐσκεσθαι τὸ βρέφος· ἔχειν δʼ ἐν αὑτῷ πάντας τοὺς λόγους τῆς ζωῆς, ὧν εἰρομένων συνέχεσθαι1 κατὰ τοὺς τῆς ἁρμονίας λόγους, ἑκάστων ἐν τεταγμένοις καιροῖς ἐπιγινομένων. τήν τʼ αἴσθησιν κοινῶς καὶ κατʼ εἶδος τὴν ὅρασιν ἀτμόν τινʼ εἶναι ἄγαν θερμόν. καὶ διὰ τοῦτο λέγεται διʼ ἀέρος ὁρᾶν καὶ διʼ ὕδατος· ἀντερείδεσθαι γὰρ τὸ θερμὸν ἀπὸ τοῦ ψυχροῦ. ἐπεί τοι εἰ ψυχρὸς ἦν ὁ ἐν τοῖς ὄμμασιν ἀτμός, διειστήκει ἂν πρὸς τὸν ὅμοιον ἀέρα· νῦν δὲ * * ἔστιν ἐν οἷς ἡλίου πύλας καλεῖ τοὺς ὀφθαλμούς. τὰ δʼ αὐτὰ καὶ περὶ τῆς ἀκοῆς καὶ τῶν λοιπῶν αἰσθήσεων δογματίζει.
胎児は最初の凝固を四十日のうちに成し遂げ、調和の比率に従って七箇月、九箇月、あるいは長くとも十箇月で完成して分娩される。胎児はそのうちに生命のあらゆる比率(ロゴス)を備えており、それらは順序正しく連結されることで調和の比率に従って保たれ、それぞれが定められた時期に生起する。感覚一般、とりわけ視覚は、極めて熱い気化物である。それゆえ空気や水を通して見ることができると言われる。熱いものは冷たいものによって反発・支持されるからである。実際、もし眼の中の気化物が冷たいものであったなら、同類の空気の中へと散逸していただろう。だが現実には……、ある箇所で彼は眼を「太陽の門」と呼んでいる。聴覚やその他の感覚についても同一の教説を立てている。
Τὴν δʼ ἀνθρώπου ψυχὴν διαιρεῖσθαι τριχῆ, εἴς τε νοῦν καὶ φρένας καὶ θυμόν. νοῦν μὲν οὖν καὶ θυμὸν εἶναι καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ζῴοις, φρένας δὲ μόνον ἐν ἀνθρώπῳ. εἶναι δὲ τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς ἀπὸ καρδίας μέχρις ἐγκεφάλου· καὶ τὸ μὲν ἐν τῇ καρδίᾳ μέρος αὐτῆς ὑπάρχειν θυμόν, φρένας δὲ καὶ νοῦν τὰ ἐν τῷ ἐγκεφάλῳ· σταγόνας δʼ εἶναι ἀπὸ τούτων τὰς αἰσθήσεις. καὶ τὸ μὲν φρόνιμον ἀθάνατον2, τὰ δὲ λοιπὰ θνητά. τρέφεσθαί τε τὴν ψυχὴν ἀπὸ τοῦ αἵματος· τοὺς δὲ λόγους ψυχῆς ἀνέμους εἶναι. ἀόρατόν τʼ εἶναι αὐτὴν καὶ τοὺς λόγους, ἐπεὶ καὶ ὁ αἰθὴρ ἀόρατος.
人間の魂は三つに、すなわち知性(ヌース)、分別(プレーン)、気概(テュモス)に区分される。知性と気概は他の動物にも存するが、分別は人間のみに存する。魂の根拠地は心臓から脳に至るまでであり、心臓にある部分が気概であり、脳にある部分が分別と知性である。感覚はこれらからの滴である。そして分別ある部分のみが不死であり、残りは死すべきものである。魂は血液から養われ、魂の言論(ロゴス)は気息である。魂もそのロゴスも目に見えないが、それはアイテールもまた目に見えないからである。
δεσμά τʼ εἶναι τῆς ψυχῆς τὰς φλέβας καὶ τὰς ἀρτηρίας καὶ τὰ νεῦρα· ὅταν δʼ ἰσχύῃ καὶ καθʼ αὑτὴν γενομένη ἠρεμῇ, δεσμὰ γίνεσθαι αὐτῆς τοὺς λόγους καὶ τὰ ἔργα3. ἐκριφθεῖσαν δʼ αὐτὴν ἐπὶ γῆς πλάζεσθαι ἐν τῷ ἀέρι ὁμοίαν τῷ σώματι. τὸν δʼ Ἑρμῆν ταμίαν εἶναι τῶν ψυχῶν καὶ διὰ τοῦτο πομπαῖον λέγεσθαι καὶ πυλαῖον καὶ χθόνιον, ἐπειδήπερ οὗτος εἰσπέμπει ἀπὸ τῶν σωμάτων τὰς ψυχὰς ἀπό τε γῆς καὶ ἐκ θαλάττης· καὶ ἄγεσθαι τὰς μὲν καθαρὰς ἐπὶ τὸν ὕψιστον, τὰς δʼ ἀκαθάρτους μήτʼ ἐκείναις πελάζειν μήτʼ ἀλλήλαις, δεῖσθαι δʼ ἐν ἀρρήκτοις δεσμοῖς ὑπʼ Ἐρινύων.
魂の束縛(絆)は静脈、動脈、神経である。しかし魂が力を得て、それ自体として存在して静穏にあるときには、言葉と行為がその絆となる。地上に投げ出された魂は、肉体に似た姿で空気の中を彷徨う。ヘルメスは魂たちの管理者であり、それゆえ「先導者」「門番」「冥府の」と呼ばれる。彼こそが陸や海から、肉体から離れた魂を送り届けるからである。そして清らかな魂は最高天へと導かれ、不浄な魂は清らかな魂にも互いにも近づくことができず、エリーニュスたちによって断ち切れない枷で縛られる。
εἶναί τε πάντα τὸν ἀέρα ψυχῶν ἔμπλεων· καὶ ταύτας δαίμονάς τε καὶ ἥρωας ὀνομάζεσθαι· καὶ ὑπὸ τούτων πέμπεσθαι ἀνθρώποις τούς τʼ ὀνείρους καὶ τὰ σημεῖα νόσου τε καὶ ὑγιείας, καὶ οὐ μόνον ἀνθρώποις, ἀλλὰ καὶ προβάτοις καὶ τοῖς ἄλλοις κτήνεσιν· εἴς τε τούτους γίνεσθαι τούς τε καθαρμοὺς καὶ ἀποτροπιασμοὺς μαντικήν τε πᾶσαν καὶ κληδόνας καὶ τὰ ὅμοια. μέγιστον δέ φησιν εἶναι τῶν ἐν ἀνθρώποις τὸ τὴν ψυχὴν πεῖσαι ἐπὶ τὸ ἀγαθὸν ἢ ἐπὶ τὸ κακόν. εὐδαιμονεῖν τʼ ἀνθρώπους ὅταν ἀγαθὴ ψυχὴ προσγένηται, μηδέποτε δʼ ἠρεμεῖν μηδὲ τὸν αὐτὸν * * ῥόον κρατεῖν.
すべての空気は魂たちで満ちており、これらはダイモンや英雄(ヘーロース)と呼ばれる。彼らによって人間に夢や病と健康の兆しが送られ、人間だけでなく羊や他の家畜にも送られる。浄めや厄払い、あらゆる占い、予兆やそれに類するものは、これらの存在に向けて行われる。人間における最大の事は、魂を善へと説得するか悪へと説得するかであると彼は言う。そして善き魂が加わるとき人間は幸福になるが、決して静止することはなく、同じ流れを保つこともない……。
Ὅρκιόν τʼ εἶναι τὸ δίκαιον4 καὶ διὰ τοῦτο Δία ὅρκιον λέγεσθαι. τήν τʼ ἀρετὴν ἁρμονίαν εἶναι καὶ τὴν ὑγίειαν καὶ τὸ ἀγαθὸν ἅπαν καὶ τὸν θεόν· διὸ καὶ καθʼ ἁρμονίαν συνεστάναι τὰ ὅλα. φιλίαν τʼ εἶναι ἐναρμόνιον ἰσότητα. τιμὰς θεοῖς δεῖν νομίζειν καὶ ἥρωσι μὴ τὰς ἴσας, ἀλλὰ θεοῖς ἀεὶ μετʼ εὐφημίας λευχειμονοῦντας καὶ ἁγνεύοντας, ἥρωσι δʼ ἀπὸ μέσου ἡμέρας. τὴν δʼ ἁγνείαν εἶναι διὰ καθαρμῶν καὶ λουτρῶν καὶ περιρραντηρίων καὶ διὰ τοῦ καθαρεύειν ἀπό τε κήδους καὶ λεχοῦς καὶ μιάσματος παντὸς καὶ ἀπέχεσθαι βρωτῶν θνησειδίων τε κρεῶν καὶ τριγλῶν καὶ μελανούρων καὶ ᾠῶν καὶ τῶν ᾠοτόκων ζῴων καὶ κυάμων καὶ τῶν ἄλλων ὧν παρακελεύονται καὶ οἱ τὰς τελετὰς ἐν τοῖς ἱεροῖς ἐπιτελοῦντες.
正義とは誓いに属するものであり、それゆえゼウスは「誓いの守護神」と呼ばれる。徳は調和であり、健康やあらゆる善、神もまた調和である。それゆえ万物は調和に従って成り立っている。友情とは調和的な平等である。神々と英雄には同等ではない名誉を捧げるべきであり、神々には常に白い衣をまとい清浄を保ちつつ吉兆の言葉をもって、英雄には正午以降に敬意を捧げるべきである。清浄とは、浄め、水浴、散水を通じて、また葬儀、産褥、あらゆる穢れから身を清く保ち、自然死した動物の肉、ヒメジ、メランウロス、卵、卵生動物、ソラマメ、そして神殿で秘儀を執行する者たちが禁じるその他の食物を断つことによって得られる。
- 8.1.29ὧν εἰρομένων συνέχεσθαι
ὧν は直前の τοὺς λόγους τῆς ζωῆς を先行詞とする関係代名詞で、属格独立構文(ὧν εἰρομένων)を形成する。分詞 εἰρομένων は動詞 εἴρω(連ねる、連結する)の受動態現在分詞であり、生命の諸比率が秩序正しく連鎖・連結されることを表す。主動詞 συνέχεσθαι(保たれる)に係り、全体として調和の比率に従って結合が維持される構造を示す。
- 8.1.30καὶ τὸ μὲν φρόνιμον ἀθάνατον
τὸ φρόνιμον は中性単数形容詞の実質的用法で、「分別ある部分」を指し、直前に述べられた魂の三分(νοῦς, φρένες, θυμός)のうち人間特有とされる φρένες(あるいは脳にある理性的機能)に対応する。後続の τὰ δὲ λοιπὰ θνητά(残りの部分は死すべきもの)と対比されており、魂の特定部分のみが不死であるとするピュタゴラス派特有の心理学説を示している。
- 8.1.31δεσμὰ γίνεσθαι αὐτῆς τοὺς λόγους καὶ τὰ ἔργα
語順の倒置が見られる文で、主語は τοὺς λόγους καὶ τὰ ἔργα(言葉と行為/理性と業)、述語名詞が δεσμά(絆、束縛)、αὐτῆς は魂(ψυχή)を指す所有の属格である。通常の肉体的拘束(静脈や神経など)に対し、魂が自立して安定した境地にあるときには、高次のロゴスと行為そのものが自らの統御的な絆となることを対比的に示している。
- 8.1.33Ὅρκιόν τʼ εἶναι τὸ δίκαιον
Ὅρκιον は形容詞の述語的用法(「誓いに属する」「不可侵の」)で、主語は τὸ δίκαιον(正義)である。後続の διὰ τοῦτο Δία ὅρκιον λέγεσθαι(それゆえゼウスは『誓いの神』と呼ばれる)という語源的・神話的説明の根拠となっており、正義の本質が誓約の神聖性と不可分であることが示されている。
