§5Sed quoniam ita mulieris nomen usurpant, ut non putent competere illud nisi ei soli quae virum passa sit, probari a nobis oportet proprietatem eius vocabuli ad sexum ipsum, non ad gradum sexus pertinere, quo communiter etiam virgines censeantur.
그러나 그들이 '여인'이라는 이름을, 마치 그것이 남자를 겪은 이에게만 적합하다고 생각하는 방식으로 사용하고 있으므로, 우리는 이 단어의 고유한 의미가 성의 등급(사회적 상태)에 속하는 것이 아니라 성 자체에 속한다는 것, 그리하여 그것에 의해 처녀들 역시 일반적으로 (여인으로) 여겨진다는 것을 증명해야 한다.
Cum hoc genus secundi hominis a deo factum est in adiutorium hominis, femina illa, statim mulier est cognominata, adhuc felix, adhuc digna paradiso, adhuc virgo.
이 두 번째 인간이라는 부류가 인간을 돕는 배필로서 하느님에 의해 창조되었을 때, 저 여성은 아직 행복하고, 아직 낙원에 합당하며, 아직 처녀였음에도 불구하고 즉시 '여인'이라 명명되었다.
Vocabitur, inquit, mulier.
"그녀는 여인이라 불릴 것이다"라고 성서가 말한다.
Habes itaque nomen, non dico iam virgini commune, sed proprium, quod a principio virgo sortita est.
그러므로 그대들은 처녀에게 (지금) 공통된다고 말하지는 않더라도, 처녀가 시초부터 부여받은 그녀만의 고유한 이름을 손에 쥐고 있는 것이다.
Sed ingeniose quidam de futuro volunt dictum, Vocabitur mulier, quasi quae hoc futura esset, cum virginitatem resignasset, quoniam et adiecit, Propterea relinquet homo patrem et matrem, et conglutinabitur mulieri suae, et erunt duo in una carne.
그러나 어떤 이들은 교묘하게도 "그녀는 여인이라 불릴 것이다"라는 말이 미래에 대한 것이라고 주장하려 하니, 마치 그녀가 처녀성을 버렸을 때 그렇게 될(여인이 될) 것처럼 말한다. 왜냐하면 성서가 "그러므로 남자는 아버지와 어머니를 떠나 자기 여인과 결합할 것이며, 둘은 한 몸이 될 것이다"라고 덧붙이고 있기 때문이라는 것이다.
Ostendant igitur primo, ubi sit subtilitas ista, si de futuro mulier cognominata est, quod interea vocabulum acceperit.
그렇다면 만일 그녀가 미래 때문에 '여인'이라 명명되었다면, 그 사이에 그녀가 어떤 명칭을 받았는지, 그들의 그 교묘한 주장이 어디에 있는지 먼저 보여보라지.
Non potest enim sine vocabulo praesentis qualitatis suae fuisse.
왜냐하면 그녀가 자신의 현재 상태를 나타내는 이름 없이 존재했을 리가 없기 때문이다.
Ceterum quale est, ut quae in futurum vocaretur nomine designato, in praesenti nihil cognominaretur? Omnibus animalibus Adam nomina imposuit et nemini ex futura condicione, sed ex praesenti institutione, cui condicio quaecunque serviret, hoc appellata quod a primordio voluit.
하물며 장차 지정된 이름으로 불리게 될 이가 현재에는 아무런 이름도 주어지지 않았다는 것이 어찌 있을 법한 일이겠는가? 아담은 모든 동물들에게 이름을 붙여주었으나, 장래의 처지에서 이름을 딴 것은 하나도 없었고, 오직 현재의 설정으로부터 이름을 지어 주었으며, 장래의 어떤 처지든 그 설정에 복종하는 법이어서, 시초부터 창조주가 원했던 바로서 명명된 것이다.
Quid ergo tunc vocabatur? Atquin quotienscumque in scriptura nominatur, mulier appellatur, antequam nupta, et nunquam virgo, cum virgo.
그렇다면 그녀는 당시에 무엇이라 불렸는가? 그러나 성서에서 그녀가 언급될 때마다, 결혼하기 전에도 그녀는 '여인'이라 불리며, 처녀였을 때에도 결코 '처녀'라고 불리지 않는다.
Hoc nomen tum unum illi fuit, et quando nihil prophetico modo dictum est.
이 이름은 당시 그녀에게 유일한 이름이었으며, 예언적인 방식으로 아무것도 말해지지 않았을 때에도 그러했다.
Nam cum scriptura refert fuisse nudos duos, Adam et mulierem eius, nec hoc de futuro sapit, quasi mulierem dixerit eius in praesagio (??)xoris, sed quoniam et innupta illius mulier, ut de substantia ipsius.
왜냐하면 성서가 아담과 그의 여인 두 사람이 벌거벗고 있었다고 전할 때, 이것 역시 (마치 장차 아내가 될 것을 예견하여 '그의 여인'이라 말한 것처럼) 미래를 암시하는 것이 아니라, 미혼인 그녀 또한 그의 본질로부터 나온 것이기에 그의 여인이라 (부른 것이기 때문이다).
Hoc, inquit, os ex ossibus meis et caro ex carne mea vocabitur mulier. Hinc ergo tacita conscientia naturae ipsa divinitas animae in usum sermonis eduxit nescientibus hominibus, sicut et alia multa, quae ex scriptura fieri et dici solere alibi poterimus ostendere, uti mulieres nostras dicamus uxores, quamquam et improprie quaedam loquamur.
"이것이야말로," 그가 말한다, "내 뼈에서 나온 뼈요 내 살에서 나온 살이로다. 그녀는 여인이라 불릴 것이다." 그러므로 여기에서 자연의 암묵적인 의식을 통해, 인간들이 모르는 사이에 영혼의 신성 그 자체가 이를 언어의 사용으로 이끌어낸 것이다. 이는 다른 많은 일들이 성서에 기인하여 행해지고 말해지는 것이 관례임을 우리가 다른 곳에서 보여줄 수 있는 것과 마찬가지이며, 우리가 우리 여인들을 아내라고 부르는 것과 같다. 비록 우리가 어떤 것들을 부정확하게 말하곤 하지만 말이다.
Nam et Graeci, qui magis vocabulo mulieris in uxore utuntur, alia habent propria vocabula uxoris.
왜냐하면 아내에 대해 '여인'이라는 단어를 더 많이 사용하는 그리스인들 역시 아내를 가리키는 다른 고유한 단어들을 가지고 있기 때문이다.
Sed malo hunc usum ad scripturae testimonium deputare.
그러나 나는 이 관용을 성서의 증언에 돌리는 편을 선호한다.
Ubi enim duo in unam carnem efficiuntur per matrimonii nexum, caro ex carne et os ex ossibus vocatur secundum originem mulier eius ex cuius substantia incipit censeri facta uxor.
왜냐하면 혼인의 결합을 통해 둘이 한 몸이 되는 곳에서는, 기원에 따라 뼈에서 나온 뼈요 살에서 나온 살인 그녀가, 그 본질로부터 아내로 만들어졌다고 여겨지기 시작하는 그 사람의 '여인'이라 불리기 때문이다.
Ita mulier non natura nomen est uxoris, sed uxor condicione nomen est mulieris.
이처럼 '여인'은 본성상 아내의 이름이 아니며, '아내'가 상태에 따른 여인의 이름인 것이다.
Denique mulier et non uxor dici potest, non mulier autem uxor dici non potest, quia nec esse.
요컨대, 아내가 아닌 여인은 존재할 수 있고 그렇게 불릴 수 있으나, 여인이 아닌 아내는 불릴 수 없으니, 존재할 수조차 없기 때문이다.
Constituto igitur nomine novae feminae, quod est mulier, et explicito quod prius fuit, id est nomine assignato, convertit iam ad propheticam rationem, uti diceret, Propter hanc relinquet homo patrem et matrem.
그러므로 새로운 여성의 이름인 '여인'이 설정되고, 이전에 있었던 것, 즉 지정된 이름이 확실히 설명된 후에, 그는 이제 "이 때문에 남자는 아버지와 어머니를 떠날 것이다"라고 말하기 위해 예언적인 의미로 전환한다.
Adeo separatum est nomen a prophetia, quantum et ab ipsa persona, ut non utique de ipsa Eva dixerit, sed in illas feminas futuras, quas in matrice generis feminini nominarit.
그 이름은 예언으로부터 분리되어 있는바, 하와 본인의 인물상으로부터도 그만큼 분리되어 있어서, 그가 결코 하와 자신에 대해 말한 것이 아니라, 여성이라는 부류의 모태 속에서 그가 명명한 장차 올 여성들을 향해 말한 것이다.
Alioquin non Adam relicturus erat patrem et matrem, quos non habebat, propter Evam.
그렇지 않았다면 아담은 자신에게 있지도 않았던 부모를 하와 때문에 떠나려 하지는 않았을 것이다.
Ergo non ad Evam pertinet, quia nec ad Adam, quod prophetice dictum est.
그러므로 예언적으로 말해진 것은 하와에게 적용되지 않으니, 아담에게도 적용되지 않기 때문이다.
De maritorum enim condicione praedictum, qui ob mulierem parentes suos erant relicturi, quod in Evam cadere non potuit, quia nec in Adam.
왜냐하면 그것은 여인 때문에 부모를 떠나게 될 남편들의 처지에 관해 예언된 것이기 때문이며, 그것이 아담에게 해당할 수 없었던 이상 하와에게도당할 수 없었기 때문이다.
Si ita res est, apparet non propter futurum mulierem cognominatam, ad quam futurum non pertinebat.
사정이 그러하다면, 미래가 적용되지 않았던 저 하와가 미래 때문에 '여인'이라 명명된 것이 아님은 명백하다.
Eo accedit, quod ipse rationem eius nominis edidit.
여기에 덧붙여, 그 자신이 그 이름의 이유를 제시했다.
Cum enim dixisset, Vocabitur mulier, Quoniam ex viro suo sumpta est, ait, et ipso adhuc virgine.
왜냐하면 그가 "그녀는 여인이라 불릴 것이다"라고 말했을 때, "그녀가 자기 남자에게서 취해졌기 때문이다"라고 말했는데, 그 남자 자신도 당시 여전히 처녀(남자를 모르는 상태)였기 때문이다.
Sed dicemus et de viri nomine suo loco.
그러나 '남자'의 이름에 대해서는 그에 적합한 자리에서 말하기로 하자.
Nemo itaque nomen ad prophetiam interpretetur, quod ex alia significatione deductum est, praesertim cum appareat, ubi de futuro nomen acceperit, illic scilicet, ubi Eva cognominatur, personali iam vocabulo, quia naturale praecesserat.
그러므로 누구도 다른 의미에서 파생된 이름을 예언에 맞추어 해석하지 말아야 할 것이며, 특히 그녀가 미래에 관한 이름을 어디에서 받았는지가 분명할 때는 더욱 그러하다. 즉, 하와가 자기만의 개인적인 명칭으로 명명되는 바로 저 자리에서인데, 왜냐하면 자연적인(공통의) 명칭이 이에 앞섰기 때문이다.
Si enim Eva mater viventium est, ecce ex futuro cognominatur, ecce uxor et non virgo praenuntiatur.
만일 하와가 '산 자들의 어머니'라면, 보라, 그녀는 미래에 기초하여 명명되고 있으며, 보라, 그녀가 처녀가 아니라 아내로 예고되고 있는 것이다.
Hoc erit vocabulum nupturae; ex nupta enim mater.
이것이 결혼할 사람의 이름일 것이니, 왜냐하면 결혼한 자로부터 어머니가 나오기 때문이다.
Ita hic quoque ostenditur non de futuro mulierem tunc nominatam, quae postmodum acceptura erat futurae condicionis suae nomen.
이와 같이 여기에서도, 훗날 자신의 미래 처지의 이름을 받게 될 그녀가 당시에 미래 때문에 '여인'이라 명명된 것이 아님이 밝혀진다.
Responsum satis est ad hanc partem.
이 부분에 대해서는 이만큼의 답변으로 충분하다.