Humanitext Reader

테르툴리아누스 · 영혼의 증언에 관하여 §5

문자에 앞서는 영혼의 본래적 인식과 하나님의 증언

5개 구절 중 4번째 · 라틴어

요약

영혼의 증언들이 자연과 하나님에게서 기원한 것임을 논증하며, 인간이 글을 배우기 전부터 영혼의 직관적인 진리 인식이 존재했음을 설명한다. 또한 그리스도교와 유대교의 성경이 세속 문헌보다 훨씬 앞서 있음을 밝힌다.

§5Haec testimonia animae quanto uera, tanto simplicia, quanto simplicia, tanto uulgaria, quanto uulgaria, tanto communia, quanto communia, tanto naturalia, quanto naturalia, tanto diuina.
영혼의 이러한 증언들은 참될수록 그만큼 단순하고, 단순할수록 그만큼 평범하며, 평범할수록 그만큼 보편적이고, 보편적일수록 그만큼 자연스러우며, 자연스러울수록 그만큼 신성하다.
non puto cuiquam friuola et ridicula uideri posse, si recogitet naturae maiestatem, ex qua censetur auctauctoritas animae.
영혼의 권위가 거기서 비롯되는 자연의 위엄을 숙고한다면, 누구에게도 이것이 보잘것없고 가소롭게 보일 수 없다고 나는 생각한다.
quantum dederis magistrae, tantum adiudicabis discipulae.
당신이 여교사에게 부여하는 만큼 당신은 여제자에게도 판정해 줄 것이다.
magistra natura, anima discipula.
자연은 여교사요, 영혼은 여제자이다.
quicquiduid aut illa edocuit aut ista perdidicit, a deo traditum,ditum est, mamagistro scilicet ipsius magistrae.
전자가 가르쳤거나 후자가 철저히 배운 것은 무엇이든 하나님, 곧 그 여교사 자신의 교사로부터 전수된 것이다.
quid anima possit de principalipali institutore praesumere, in te est aestimare de ea quae in te est.
영혼이 그 근원적인 창설자에 대해 무엇을 짐작할 수 있는지는, 당신 안에 있는 영혼에 대해 당신 안에 있는 것으로부터 평가하는 것이 당신에게 달려 있다.
senti illam quae ut sentias efficit.
당신으로 하여금 느끼게 만드는 그녀를 느끼라.
recogita in praesagiis uatem, in ominibus augurem, in euentibus prospicem.
예감 속에서는 예언자를, 징조 속에서는 조점관을, 일의 결과 속에서는 예견자를 영혼 속에서 떠올려 보라.
mirum, si a deo data homini nouit diuinare? tam mirum, si eum, a quo data est, nouit.
하나님에 의해 인간에게 주어진 영혼이 신적인 예지를 행할 줄 안다는 것이 놀라운 일인가? 자신을 주신 분을 그녀가 알고 있다는 것이 그토록 놀라운 일인가?
etiam circumuenta ab aduersario meminit sui auctoris et bonitatis et decreti eius et exitus sui et aduersarii ipsius.
원수에게 기만당했을 때조차 그녀는 자신의 창조주와 그분의 선하심과 작정, 그리고 자신의 종말과 그 원수 자체를 기억한다.
sic mirum, si a deo data eadem canit quae deus suis dedit nosse? sed qui eiusmodi eruptiones animae non putauit dodoctrinam esse naturae et congenitae et ingenitae conscientiae ae tacita commissa, dicet potius diuentilatis in uulgus opinionibus publicatarum litterarum usum iam et quasi uitium corroboratumatum taliter sermocinandi.
이처럼, 하나님께로부터 주어진 영혼이 하나님께서 당신의 종들에게 알도록 허락하신 것과 똑같은 것을 노래하는 것이 놀라운 일인가? 그러나 영혼의 이와 같은 분출을 자연의 가르침이자 타고나고 내재된 의식 속에 침묵으로 맡겨진 수탁물로 보지 않고, 민중 사이에 유포된 공표된 문헌의 의견들에 의해 이와 같이 말하는 관습이 이미 확고해진, 말하자면 악덕처럼 강화된 것이라고 주장하는 사람도 있을 것이다.
certe prior anima quam littera et prior sermo quam liber et prior sensus quam stilus et prior homo ipse quam philosophus et poeta.
참으로 영혼은 문자보다 먼저이고, 언어는 책보다 먼저이며, 감각은 철필보다 먼저이고, 인간 자신은 철학자나 시인보다 먼저이다.
numquid ergo credendum est ante litteraturam et diuulgationem eius mutosos ab huiusmodi pronuntiationibus homines uixisse? nemo deum et bonitatem eius, nemo mortem, nemo inferos loquebatur? mendicabat sermo, opinor, immo nec ullus esse poterat, cecessantibus bus etiam tunc sine quibus etiam hodie beatior et locupletior et prudentior esse non potest, si ea, quae tam facilia, tam assidua, tam proxima hodie sunt, in ipsis quodammodo labiis paparta retro, non fuerunt, antequam litterae in saeculo germinassent, antequam Mercurius, opinor, natus fuisset. set.
그렇다면 문학과 그 유포가 있기 전에는 인간들이 이러한 선언들을 하지 못한 채 벙어리처럼 살았다고 믿어야 한단 말인가? 아무도 하나님과 그분의 선하심에 대해, 아무도 죽음에 대해, 아무도 음부에 대해 말하지 않았단 말인가? 내 생각에 언어는 구걸하고 있을 것이며, 아니 아예 존재할 수도 없었을 것이다. 설령 그것들 없이는 오늘날에도 언어가 더 행복하고 더 풍요롭고 더 지혜로울 수 없다 할지라도, 만약 오늘날 그토록 쉽고 그토록 빈번하며 그토록 가까이 있는 것들이, 말하자면 옛적에 입술 위에 이미 준비되어 있었던 것들이, 이 세상에 문자가 싹트기 전에, 내 생각에 메르쿠리우스가 태어나기도 전에 존재하지 않았다면 말이다.
et undede, oro, ipsis litteris contigit nosse et in usum loquellaeae disseminarenare quae nulla umquam mens conceperat aut lingua protuleratlerat aut auris exceperat? at enim cum diuinae scripturae, quae penes nos uel Iudaeos sunt, in quorum oleastro insititi sumus, multo saecularibus litteris, quarum uel modica tantumtum aetate aliqua, antecedant, ut loco suo edocuimus ad fidemem earum demonstrandam, et si haec eloquia de litteris usurpauit animama, utique de nostris credendum erit, non de uestris, quia potiora sunt ad instruendam animam priora quam postera, quae, et ipsa a prioribus instrui sustinebant, cum, etsi de uestris instructam concedamus, ad originem tamen principalemem traditio pertineat, nostrumque omnino sit quodcumque que de nostris sumsissesse et tradidisse contigit uobis.
그리고 묻건대, 도대체 문자 자체는 어떻게 일찍이 어떤 마음도 품어본 적 없고 어떤 혀도 뱉어본 적 없으며 어떤 귀도 들어본 적 없는 것들을 알게 되었고 언어의 사용을 위해 퍼뜨릴 수 있었단 말인가? 하지만 우리 또는 유대인들(우리는 그들의 올리브 나무에 접붙여졌다)의 손에 있는 신성한 성경은, 우리가 적절한 자리에서 그 신빙성을 보여주기 위해 논증했듯이, 세속 문헌보다 훨씬 더 오래되었으며(겨우 얼마 안 되는 시대 정도가 아니라), 비록 영혼이 이러한 표현들을 문헌에서 차용했다 할지라도, 그것은 당연히 너희의 것이 아니라 우리의 문헌에서 빌려온 것이라고 믿어야 할 것이다. 왜냐하면 영혼을 가르치는 데는 나중의 것보다 먼저의 것이 더 강력하며, 나중의 것 자체도 먼저의 것으로부터 가르침을 받아들여야 했기 때문이다. 설령 영혼이 너희의 문헌에 의해 교육받았음을 양보한다 할지라도, 그 전승은 여전히 근원적인 기원에 속하는 것이며, 너희가 우리의 것으로부터 취하여 전수하게 된 것은 무엇이든 온전히 우리의 것이다.
quod cum ita sit, non multum refert, a deo formata sit animae conscientia an litteris dei.
사정이 이러할진대, 영혼의 의식이 하나님에 의해 형성되었든 하나님의 문헌에 의해 형성되었든 그리 큰 차이는 없다.
quid igitur uis, homo, de humanis sententiis litterarum tuarum exisse haec in usus communis callositatem?
인간아, 그렇다면 왜 너희 문헌의 인간적 의견으로부터 이러한 것들이 나와 공동의 관습의 마비 속으로 들어갔다고 주장하려 하는가?

어휘·문법 주석

  1. 15quanto uera, tanto simplicia — 상관 구조 'quanto... tanto...'는 '~할수록 그만큼 더 ~하다' 또는 '~한 만큼 그만큼 ~하다'를 뜻한다. 여기서는 영혼의 증언이 참된 만큼 그만큼 단순하다는 비례적 동등성을 나타낸다.
  2. 20quicquiduid aut illa edocuit aut ista perdidicit — 'quicquiduid'는 관계대명사 'quisquis'의 중성 단수 대격인 'quicquid'의 오기로 파악된다. 'illa'(자연)와 'ista'(영혼)는 각각 대조적인 지시대명사로 사용되어, 'edocuit'(가르치다)와 'perdidicit'(철저히 배우다)의 주어 역할을 한다.
  3. p.141etiam circumuenta ab aduersario meminit sui auctoris — 'circumuenta'는 여성 단수 주격 분사로 생략된 주어인 'anima'를 수식한다. 동사 'meminit'(기억하다)는 대상을 속격으로 취하므로, 'sui auctoris'(자신의 창조주)는 속격 지배를 받는다.
  4. 10cessantibus etiam tunc sine quibus etiam hodie beatior — 이 부분은 'cessantibus'를 포함하는 탈격 독립구문이며, 관계대명사 'quibus'의 선행사는 언어를 가능하게 하는 필수적 요소들을 가리킨다. 즉, 오늘날 그것 없이는 언어가 풍요롭거나 지혜로울 수 없는 원리들이 당시에도 멈춰 있었다면(존재하지 않았다면) 언어 또한 존재할 수 없었을 것이라는 논리를 나타낸다.
  5. p.142quod cum ita sit, non multum refert — 'quod'는 앞 문장 전체를 가리키는 연결 관계대명사이며, 'cum ita sit'(사정이 이러하므로)라는 상황의 접속법 절이 이어진다. 비인칭 동사 'refert'(중요하다, 차이가 있다)는 '~인지 아니면 ~인지'를 묻는 간접 의문문 절 'a deo formata sit ... an ...'을 진주어로 취하고 있다.

이 구절 인용하기

테르툴리아누스, 영혼의 증언에 관하여 §5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa028.humanitext-lat2:5

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.