Humanitext Reader

테르툴리아누스 · 영혼의 증언에 관하여 §2-3

일상의 언어와 심판에 대한 두려움이 증언하는 신

5개 구절 중 2번째 · 라틴어

요약

테르툴리아누스는 이교도들이 일상적으로 하느님을 언급하고 본능적으로 심판을 두려워한다는 점을 지적하며, 그들의 영혼이 자신도 모르게 유일한 하느님과 악령의 존재를 증언하고 있음을 논증한다.

§2Non placemus deum praedicantes hoc nomine unico unicum, a quo omnia et sub quo uniuersa.
우리가 이 유일한 이름 아래 유일하시며, 그분으로부터 모든 것이 나오고 그분 아래 만물이 있는 하느님을 선포할 때, 우리는 사람들을 기쁘게 하지 못한다.
dic testimonium, si ita scis.
만약 당신이 그렇게 알고 있다면 증언을 하라.
nam te quoque palam et tota libertate, qua non licet nobis, domi ac foris audimus ita pronuntiare, quod deus dederit, et, si deus uoluerit.
우리에게는 허용되지 않는 완전한 자유 속에서, 당신 역시 집 안에서나 밖에서나 공공연히 “하느님께서 주셨다면”, 그리고 “하느님께서 원하신다면”이라고 선언하는 것을 우리가 듣기 때문이다.
ea uoce et aliquem esse significas et omnem illi confiteris potestatem, ad cuius spectas uoluntatem, simul et ceteros negas deos esse, dum suis uocabulis nuncupas, Saturnum, Iouem, Martem, Mineruam.
그 목소리로 당신은 어떤 분이 존재함을 나타내고, 당신이 그 의지를 앙망하는 바로 그분께 모든 권능이 있음을 고백하는 동시에, 다른 신들을 그들의 고유한 이름, 즉 사투르누스, 유피테르, 마르스, 미네르바 등으로 부를 때 그들이 신이라는 것을 부정하고 있다.
nam solum deum confirmas quem tantum deum nominas, ut, cum et illos interdum deos appellas, de alieno et quasi pro mutuo usa uidearis.
왜냐하면 당신이 오직 ‘하느님’이라고만 부르는 그분만이 유일한 하느님이심을 당신이 확언하기 때문이며, 따라서 당신이 때때로 저 다른 이들도 ‘신들’이라 부를 때에는, 타인의 것을 빌려와 마치 임대하여 쓰는 것처럼 보이기 때문이다.
de natura quoque dei, quem praedicamus, nec te latet.
우리가 선포하는 하느님의 본성에 대해서도 당신에게 감추어져 있지 않다.
deus bonus, deus benefacit tua uox est.
“하느님은 선하시다”, “하느님은 선을 행하신다”는 것이 당신의 목소리다.
plane, adicis, sed homo malus, scilicet contraria propositione oblique et figuraliter exprobrans ideo malum hominemnem, quia a deo bono abscesserit.
분명, 당신은 “그러나 인간은 악하다”라고 덧붙이는데, 이는 명백히 반대의 명제를 통해, 선하신 하느님으로부터 멀어졌기 때문에 인간이 악하다는 것을 간접적이고 비유적으로 비난하는 것이다.
etiam, quod penes deum bobonitatis et benignitatis omnis benedictio inter nos summum sit disdisciplinae et conuersationis sacramentum, benedicatt te deus tam facile pronuntias quam Christiano necesse est, at cum in maledictum conuertis benedictionem dei, perinde dicto omnem super nos potestatem eius consistere secundum nos confiteris.
또한 모든 선함과 자애의 하느님 곁에서 온갖 축복이 우리 가운데 규율과 사귐의 가장 높은 성사(사크라멘투스)라는 점에 대해, 당신은 그리스도교도에게 필연적인 것만큼이나 쉽게 “하느님께서 당신을 축복하시기를”이라고 선언한다. 하지만 당신이 하느님의 축복을 저주로 바꿀 때, 그 말로써 우리의 주장대로 우리 위에 있는 그분의 모든 권능이 존재한다는 것을 마찬가지로 고백하는 것이다.
sunt qui etsi deum non negent, dispectorem plane et arbitrum et iudicem non putenttent, in quo utique nos maxime reiciunt, qui ad istam disciplinam metu praedicati iudicii transuolamus, sic deum honorantesrantes, dum curis obseruationis et molestiis animaduersionis absoluunt, cui ne iram quidem adscribunt.
하느님을 부정하지는 않으면서도, 그분을 결코 관찰자나 중재자나 심판자로 여기지 않는 이들이 있다. 이 점에서 참으로 그들은, 선포된 심판에 대한 두려움으로 이 규율로 날아오는 우리를 가장 배척하는 것이다. 그들은 보살핌의 염려와 처벌의 번거로움으로부터 하느님을 해방시키며 하느님을 공경하고, 하느님께는 진노조차 돌리지 않는다.
nam si deus, inquiunt, irascitur, corruptibilis et passionalis est: porro quod patitur quodque corrumpitur etiam interitum potest capere, quem deus non capit.
왜냐하면 그들이 말하기를, “만약 하느님이 진노하신다면, 그분은 소멸할 수 있고 정념에 좌우되는 분이다. 나아가 고통받고 소멸하는 것은 멸망 또한 받아들일 수 있으나, 하느님은 멸망을 받아들이지 않으신다”라고 하기 때문이다.
at idem alibi animam diuinam et a deo conlatam confitentes cadunt in testimonium ipsius animae retorquendum aduersus opinionem superiorem.
그러나 이 동일한 이들이 다른 곳에서 영혼이 신성하고 하느님으로부터 부여받은 것임을 고백할 때, 그들은 영혼 자체의 증언 속으로 빠져들게 되며, 이 증언은 저들의 이전 의견에 맞서 다시 돌려져야만 하는 것이다.
si eenim anima aut diuina aut a deo data est, sine dubio datorem suum nouit, et si nouit, utique et timet, et tantum postremo adauctorem.
왜냐하면 만약 영혼이 신성하거나 하느님으로부터 주어진 것이라면, 의심할 바 없이 영혼은 자기를 주신 분을 알고 있으며, 만약 알고 있다면 당연히 그분을 두려워하고, 마침내 이토록 위대한 창조주를 두려워하기 때문이다.
an non timet quem magis propitium uelit quam iratum? unde igitur naturalis timor animae in deum, si deus non nouit irasci? quomodo timetur qui nescit offendi? quid timetur, nisi ira? unde ira, nisi ex animaduersione? unde animaduersio, nisi de iudicio? undede iudicium, nisi de potestate? cuius potestas summa, nisi dei solius? hinc ergo tibi, anima, de conscientia suppetit domi ac foris nullo irridente, uel prohibente praedicare, deus uidet omnia, et deo commendo, et deus reddet, et deus inter nos iudicabit.
진노하는 분이기보다는 오히려 호의적이기를 바라는 대상을 두려워하지 않겠는가? 그렇다면 만약 하느님께서 진노하실 줄 모른다면, 하느님에 대한 영혼의 자연스러운 두려움은 어디서 오는가? 노여움을 살 줄 모르는 이가 어떻게 두려움의 대상이 되겠는가? 진노가 아니라면 무엇이 두려운가? 처벌로부터가 아니라면 진노는 어디서 오는가? 심판으로부터가 아니라면 처벌은 어디서 오는가? 권능으로부터가 아니라면 심판은 어디서 오는가? 하느님 홀로 외에 누구의 권능이 최고이겠는가? 그러므로 영혼이여, 당신은 양심에 따라 집 안에서나 밖에서나 아무도 조롱하거나 방해하지 않는 가운데, “하느님은 모든 것을 보신다”, “하느님께 의탁한다”, “하느님께서 갚으실 것이다”, “하느님께서 우리 사이를 심판하실 것이다”라고 선포할 수 있는 힘을 얻는다.
unde tibi hoc non Christianae? atque adeo plerumque et uitta Cereris redimita, et pallio Saturniturni coccinata, et deae Isidis linteata, in ipsis denique temtemplis deum iudicem imploras.
그리스도교도도 아닌 당신에게 어떻게 이것이 가능한가? 게다가 대개는 케레스의 머리띠를 두르고, 사투르누스의 붉은 망토를 걸치고, 이시스 여신의 아마포 옷을 입고 있으면서도, 마침내 바로 그 신전들의 내부에서 당신은 하느님을 심판자로 애원하고 있다.
sub Aesculapio stas, Iunonemnonem in aere exornas, Mineruam † calcias furuis galeam formis, et neminemem de praesentibus deis contestaris.
당신은 아스클레피오스 상 아래 서 있고, 청동 유노를 치장하며, 미네르바의 투구를 어두운 형태로 신발을 신기지만(치장하지만), 정작 눈앞에 있는 신들 중 누구도 증인으로 부르지 않는다.
in tuo foro aliunde iudicem appellas, in tuis templis alium deum pateris.
당신 자신의 광장(포룸)에서는 다른 곳으로부터 심판자를 부르고, 당신 자신의 신전에서는 다른 하느님을 묵인하고 있다.
o testimoniumnium ueritueritatis, quae apud ipsa daemonia te testem efficit Christianorum!
오, 악령(데몬)들의 한가운데서조차 당신을 그리스도교도의 증인으로 삼는 진리야말로 참된 증언이로다!
§3Enimero cum daemonia affirmamus esse, sane, quasi non et probemuss, qui ea solis de corporibus exigimus, aliqui Chrysippi adsentator inludit.
실상 우리가 악령들이 존재한다고 확언할 때, ——그것들을 육체로부터만 쫓아내고 있는 우리가 마치 그것을 증명도 하지 못하는 것처럼—— 크리시포스의 어떤 아첨꾼이 비웃는다.
ea et esse et abominationem sustinere execrationes tuae respondent.
그것들이 존재하고 가증스러운 존재라는 것은 당신 자신의 저주 섞인 말들이 답변해 준다.
daemonium uocas hominem aut immundiimmunditia aut malitia aut insolentia aut quacumque macula quam nos daemoniis deputamus ad necessitatem odiiii inportunum.
당신은 불결함이나 악의나 오만함, 혹은 우리가 악령들에게 돌리는 온갖 오염으로 인하여, 미움의 필연성 때문에 성가시게 구는 인간을 ‘악령(데몬)’이라 부른다.
Satanan denique in omni uexatione et aspernatione et detestatione pronuntias, quem nos dicimus malitiae angelum, totius erroris artificem, totius saeculi interpolatorem, per quem homo a priprimordio circumuentus, ut praeceptum dei excederet, et propterea in mortem datus exinde totum genus de suo semine infectum suae etiam damnationis traducem fecit.
마침내 온갖 괴로움과 경멸과 혐오 속에서 당신이 ‘사탄’이라고 선언하는 대상을, 우리는 악의의 천사요, 모든 오류의 설계자요, 온 세상의 위조자라고 부른다. 그로 인해 인간은 태초부터 유혹에 빠져 하느님의 계명을 어기게 되었고, 그 때문에 죽음에 넘겨져 그때부터 그의 씨앗으로부터 감염된 전 인류를 자기 자신의 단죄의 전수자로 만들었다.
sentis igitur perditoremtorem tuum, et licet soli illum nouerint Christiani uel quaecumque apud dominum secta, et tu tamen eum nosti, dum odisti.
그러므로 당신은 자신을 파멸시키는 자를 느끼고 있다. 비록 그리스도교도나 주님 곁에 있는 어떤 종파만이 그를 알고 있을지라도, 당신 또한 그를 미워함으로써 그를 알고 있는 것이다.

어휘·문법 주석

  1. §2Non placemus deum praedicantes hoc nomine unico unicum — 동사 `placemus`는 자동사적 또는 수동적 뉘앙스로 '우리는 (사람들의) 마음에 들지 않는다, 기쁨을 주지 못한다'라는 의미이다. 분사 `praedicantes`는 생략된 주어 `nos`에 일치하며 시간이나 이유를 나타낸다. `unicum`은 `deum`의 서술적 대격으로 '하느님을 유일한 분으로 선포하다'라는 의미가 된다.
  2. §2etiam, quod penes deum bonitatis et benignitatis omnis benedictio inter nos summum sit disciplinae et conuersationis sacramentum — 도입부의 `etiam` 뒤에 오는 `quod` 절은 주절의 `pronuntias`에 대한 명사절(사실을 나타내는 절)로 기능하여 '~라는 사실에 대해서도'로 해석된다. `bonitatis et benignitatis`는 `deum`에 걸리는 속격('선함과 자애의 하느님 곁에서') 또는 `benedictio`를 수식하는 성질의 속격으로 볼 수 있으나 전자가 더 자연스럽다.
  3. §2qui ad istam disciplinam metu praedicati iudicii transuolamus — 관계대명사 `qui`의 선행사는 바로 앞 `reiciunt`의 목적격인 `nos`이다. 동사 `transuolamus`가 1인칭 복수형이라는 사실을 통해 선행사가 3인칭이 아니라 `nos`(우리)임이 문법적으로 확정된다.
  4. §2at idem alibi animam diuinam ... confitentes — `idem`은 지시대명사 `idem`의 남성 복수 주격(`eidem`의 이형)이다. 앞 문장에서 하느님의 진노와 심판을 부정하던 '어떤 사람들(철학자 등)'을 가리키며, '그러나 이 동일한 이들이 다른 곳에서는 ~라고 고백하면서'로 해석된다. 분사 `confitentes`는 `idem`에 일치한다.

이 구절 인용하기

테르툴리아누스, 영혼의 증언에 관하여 §2-3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa028.humanitext-lat2:2-3

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.