Humanitext Reader

테르툴리아누스 · 인내에 관하여 §12-13

사랑의 기초인 인내와 육체적 인내의 필요성

9개 구절 중 8번째 · 라틴어

요약

저자는 길 잃은 양과 탕자의 비유, 그리고 바오로의 사랑의 송가를 인용하여 평화와 회개의 규율 안에서 인내가 가지는 역할을 논하며, 사랑 자체가 인내에 뿌리박고 있음을 강조한다. 이어서 마음의 인내를 넘어, 고행과 절제, 박해 속의 견딤을 통해 육체가 영적 덕성에 동참하는 육체적 인내의 필요성으로 논의를 전환한다.

§12Quod (ad) pecis gratissimae deo attinet disciplinam.
하느님께 가장 기쁨이 되는 평화의 규율에 관한 한.
quis omnino impatientiae natus uel semel ignoscet fratri suo, non dicam septies et septuagies septies? quia ad iudicem cum aduersario suo dirigens negotium conuenientia soluet, nisi prius iram delerit, duritiam amaritudinem, uenas scilicet impatientiae, amputarit? quomodo remittes et remittetur tibi,.
온전히 조바심을 위해 태어난 자가 누구이기에 자기 형제를 단 한 번이라도 용서하겠는가? 일곱 번이나 일흔일곱 번은 말할 것도 없고. 왜냐하면 그가 만일 미리 분노를 지우지 않고, 조바심의 혈관인 완고함과 쓰라림을 잘라내지 않았다면, 자기 적대자와 함께 재판관에게로 소송을 이끌고 가면서 어떻게 화해로써 그 일을 해결하겠는가?
si tenax iniuriae per absentiam patientiae fueris? nemo conuulsus animum in fratrem suum munus apud altare perficiet, nisi prius, reconciliando fratri l\'euersus, ad patientiam fuerit.
만일 네가 인내의 부재로 인해 상처에 집착한다면, 어떻게 네가 용서하고 또 너도 용서받겠는가? 자기 형제에 대해 마음이 격분한 사람은 누구도 제단에서 예물을 바치지 못할 것이니, 그 전에 먼저 형제와 화해함으로써 돌이켜 인내로 나아간 것이 아니라면 그러하다.
sol super iram nostram si occiderit, periclitamur.
만일 우리의 분노 위에 해가 진다면 우리는 위험에 처한다.
non licet nobis una die sine patientia manere.
우리는 단 하루도 인내 없이 머무는 것이 허용되지 않는다.
atenim cum omnem speciem salutaris disciplinae gubernet, quid mirum, quod etiam paenitentiae ministrat? solita lapsis subuenire, haec expectat, haec exoptat, haec exorat paenitentiam quandoque inituris salutem.
참으로 인내가 구원적인 규율의 모든 형태를 지배하고 있다면, 그것이 회개에도 봉사한다는 것이 무슨 놀라운 일이겠는가? 타락한 이들을 돕는 데 익숙한 이 인내는 언젠가 회개에 들어설 이들을 위해 구원을 기다리고, 열망하며, 간청하여 얻어낸다.
quantum boni utrique confert, cum disiuncto matrimonio — ex ea tamen causa, qua licet seu uiro seu feminae a diuiduitatis perseuerantia sustineri — alterum adulterum non facit alterum emendat.
결혼 관계가 해소되었을 때 ――그러나 그것이 남편이든 아내든 별거 상태의 유지를 인내하도록 허용되는 그러한 사유로 인한 경우라 하더라도―― 그것이 한쪽을 간음자로 만들지 않고 다른 쪽을 바로잡을 때, 이 인내가 양쪽 모두에게 얼마나 큰 선을 가져다주는가.
sic et illis dominicarum similitudinum exemplis de paenitentia saluis adest: erroneam ouem patientia pastoris requirit et inuenit — nam impatientia unam facile contemneret, sed laborem inquisitionis patientia suscipit - et humeris insuper aduehit, baiulus patiens, peccatricem derelictam;
이와 같이 회개에 관한 주님의 비유들의 저 온전한 예들에도 인내가 동반한다. 길 잃은 양을 목자의 인내가 찾아내고 발견한다. 왜냐하면 조바심이었다면 한 마리쯤은 쉽게 내버려 두었겠지만, 인내가 수색의 노고를 떠맡기 때문이다. 그리고 인내심 있는 운반자로서 그 버려진 죄지은 양을 어깨에 메고 오기까지 한다.
illum quoque prodigum filium patientia patris et recipit et uestit et pascit et apud impatientiam irati fratris excusat.
또한 저 탕자도 아버지의 인내가 맞아들이고, 옷을 입히고, 먹이며, 분노한 형제의 조바심 앞에서 변호해 준다.
saluus est igitur qui perierat, quis paenitentiam iniit; paenitentia non periit, quia patientiam inuenit.
그러므로 멸망했던 자가 구원을 받고 회개에 들어선 것이니, 회개가 사라지지 않은 것은 그것이 인내를 발견했기 때문이다.
iam dilectio, summum fidei sacramentum, Christiani nominis thesaurus, quam apostolus totis uiribus sancti spiritus commendat, cuius nisi patientiae disciplinis eruditur? dilectio, inquit, magnanimis est: id a patientia sumit.
이제 신앙의 최고의 신비이자 그리스도인 이름의 보물이며 사도가 성령의 모든 힘을 다해 권고하는 사랑은, 인내의 규율들이 아니라면 도대체 무엇에 의해 교육되겠는가? 사랑은, 하고 그는 말한다, 너그럽다. 그것은 이 성품을 인내로부터 취한다.
benefica est: malum patientia non facit.
친절하다. 인내는 악을 행하지 않는다.
non aemulatur: id quidem patientiae proprium est.
시기하지 않는다. 이것은 참으로 인내의 고유한 성질이다.
nec proteruum sapit: modestiam de patientia traxit.
무례하게 행동하지 않는다. 그것은 인내로부터 겸손을 끌어내었다.
non inflatur, non proteruit: non enim ad patientiam pertinet.
뽐내지 않고 교만하지 않는다. 그것들은 인내에 속하지 않기 때문이다.
nec sua requirit: suffert ** sua, dum alteri prosit.
제 이익을 구하지 않는다. 다른 이에게 도움이 되는 동안 자신의 것을 감내한다.
nec incitatur: ceterum quid impatientiae reliquisset? ideo, inquit.
성내지 않는다. 그렇지 않다면 조바심에 무엇을 남겨 두었겠는가?
dilectio omnia sustinet, omnia. tolerat, utique quia patiens.
그리하여, 하고 그는 말한다, 사랑은 모든 것을 참고 모든 것을 견디니, 참으로 그것이 인내하기 때문이다.
merito ergo numquam excidet.
그러므로 사랑이 결코 스러지지 않는 것은 당연하다.
nam cetera euacuabuntur consummabuntur exhaurientur: linguae scientiae prophetiae, permanent autem fides spes dilectio: fides, quam Christi patientia induxit, spes, quam hominis patientia expectat, dilectio, quam deo magistro patientia comitatur.
다른 것들, 곧 말과 지식과 예언은 스러지고 끝나고 소멸할 것이나, 믿음과 희망과 사랑은 남는다. 곧 그리스도의 인내가 이끌어 들인 믿음, 인간의 인내가 기다리는 희망, 하느님을 스승으로 모시고 인내가 동반하는 사랑이다.
§13Usque huc de patientia tantum simplici et uniformi et tantum in animo constituta, cum eandem etiam in corpore demerendo domino multipliciter adlaboremus, utpote quae ab ipso domino in corporis quoque uirtute edita est, siquidem rector animus facile communicat spiritus inuecta cum habitaculo suo.
지금까지는 오직 단순하고 단일하며 오직 마음속에만 수립된 인내에 관해서만 말해 왔으나, 우리는 또한 주님의 은덕을 입기 위해 육체에 있어서도 동일한 인내를 위해 다방면으로 노력해야 하니, 이는 주님 친히 육체의 덕에 있어서도 발휘하신 바이기 때문이고, 지배하는 마음은 영이 들여온 것을 그 거처(육체)와 쉽게 공유하기 때문이다.
quae igitur negotiatio patientiae in corpore? inprimis adflictatio carnis, hostia domino placatoria per humiliationis sacrificium, cum sordes cum angustia uictus domino libat, contenta simplici pabulo puroque aquae potu, cum ieiunia coniungit, cum cineri et sacco inolescit.
그렇다면 육체에 있어서 인내의 활동은 무엇인가? 무엇보다도 육신의 고행이니, 이는 겸손의 제사를 통해 주님을 달래 드리는 제물이다. 그것은 더러움과 양식의 결핍을 주님께 바치고, 간소한 음식과 순수한 물의 음료에 만족하며, 단식을 결합하고, 재와 자루옷에 젖어 들 때의 일이다.
haec patientia corporis precationes commendat, deprecationes adfirmat; haec aures Christi (et) dei aperit, seueritatem dispergit. clementiam elicit.
육체의 이러한 인내는 기도를 권장하고 탄원을 확고히 하며, 그리스도이시자 하느님이신 분의 귀를 열고 엄격함을 흩어 버리며 자비를 이끌어 낸다.
sic ille rex Babylonius offenso domino cum squalore et paedore septenni ab humana forma exulasset, immolata patientia corporis sui et regnum recuperauit et. quod optabilius homini est, satis deo fecit.
이와 같이 저 바빌론의 왕은 주님의 노여움을 사고 칠 년간 불결함과 때 속에서 인간의 형상으로부터 추방되어 있었으나, 자기 육체의 인내를 바침으로써 왕국을 회복하였고, 인간에게 더 바랄 나위 없는 일로서 하느님께 기우려 갚았다(만족을 드렸다).
iam si altiores et feliciores gradus corporalis patientiae digeramus, eadem sanctitati quoque praecurat continentiam carnis: haec et uiduam tenet et uirginem adsignat et uoluntarium spadonem ad regna caeli leuat.
이제 만일 우리가 육체적 인내의 더 높고 더 행복한 단계들을 열거해 본다면, 그것은 거룩함을 위해서도 육신의 절제를 미리 마련해 준다. 이것은 과부를 붙들어 두고 처녀를 성별하며 자발적인 고자를 하늘 나라로 끌어 올린다.
quod de uirtute animi uenit in carne perficitur.
마음의 덕에서 비롯되는 것이 육신에서 완성된다.
carnis patientia in persecutionibus denique proeliatur.
끝으로 육신의 인내는 박해 속에서 투쟁한다.
si fuga urgeat, incommoda fugae caro militat.
만일 도망이 닥쳐온다면, 육체는 도망의 불편함을 감수하며 싸운다.
si et carcer praeueniat, caro in uinculis, caro in ligno, caro in solo; illa et in paupertate lucis, illa et in penuria mundi.
만일 감옥이 앞질러 가로막는다면, 육체는 사슬 속에, 육체는 칼(틀) 속에, 육체는 맨땅 위에 처하게 되며, 빛의 결핍 속에, 세상의 궁핍 속에 처하게 된다.
cum uero producitur ad experimentum felicitatis, ad occasionem secundae intinctionis, ad ipsum diuinae sedis ascensum, nulla plus illic quam patientia corporis.
그러나 행복의 시험으로, 두 번째 세례(피의 세례)의 기회로, 하느님 어좌로의 승천 자체로 불려 나갈 때, 거기서는 육체의 인내보다 더 큰 것은 없다.
si spiritus promptus, sed caro infirma, ubi salus spiritus sine patientia et carnis ipsius? at cum hoc dominus de carne dicit, infirmam pronuntians, quid ei firmandae opus sit, ostendit, patientia scilicet aduersus omnem subuertendae fidei uel puniendae paraturam, ut uerbera, ut ignem, ut crucem bestias gladium constantissime toleret, quae prophetae, quae apostoli sustinendo uicerunt. .
만일 영은 간절하되 육신이 약하다면, 육신 자신의 인내 없이는 영의 구원이 어디에 있겠는가? 그러나 주님께서 육신에 관해 이 말씀을 하시고 그것이 약하다고 선언하실 때, 주님께서는 그것을 강화하기 위해 무엇이 필요한지 보여 주시는 것이니, 곧 믿음을 전복하거나 처벌하려는 모든 준비, 즉 채찍, 불, 십자가, 맹수, 칼에 맞서 꿋꿋이 견뎌내기 위한 인내이며, 이것들은 예언자들과 사도들이 견뎌냄으로써 이겨 낸 것들이다.

어휘·문법 주석

  1. §12Quod (ad) pecis gratissimae deo attinet — 필사본의 pecis는 pacis(평화의)의 오기이다. 전체적으로 Quod attinet ad disciplinam pacis gratissimae deo('하느님께 가장 기쁨이 되는 평화의 규율에 관한 한')라는 구문을 이룬다. quod attinet ad...는 '~에 관한 한'이라는 관용 표현으로, 본래 있던 전치사 ad가 탈락한 것으로 보아 (ad)를 보독(補讀)한다。
  2. §12l'euersus — 필사본의 l'euersus는 reuersus(돌아온, 돌이킨)의 오기이다. 문장은 nisi prius, reconciliando fratri reuersus, ad patientiam fuerit('먼저 형제와 화해함으로써 돌이켜 인내로 나아간 것이 아니라면')로 해석된다. 여기서 fuerit은 전치사구 ad patientiam과 결합하여 이동 후 그 상태에 도달해 있음을 나타낸다。
  3. ¦p.19¦a diuiduitatis perseuerantia sustineri — diuiduitas는 '분리, 별거, 독신 상태'를 뜻하는 드문 명사이다. 여기서는 ab 및 탈락격과 결합하여 수동 부정사 sustineri(견뎌내다, 유지되다)의 의미상 보어로 쓰여, '별거 상태의 유지를 인내하는 것(이 허용되는 사유)'을 뜻한다. 이는 배우자가 불륜 이외의 이유로 쉽게 재혼하지 않고 독신을 유지하는 인내를 가리킨다。

이 구절 인용하기

테르툴리아누스, 인내에 관하여 §12-13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa023.humanitext-lat2:12-13

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.