Humanitext Reader

테르툴리아누스 · 단식에 관하여 §7-8

신구약 성경 속 단식의 실례와 효력

11개 구절 중 4번째 · 라틴어

요약

저자는 구약성경의 다양한 실례를 들어 단식이 어떻게 하나님의 분노를 완화하고 기적과 계시를 얻어내는지를 논증하고, 이어서 신약성경으로 나아가 안나와 그리스도 자신의 단식, 그리고 사도들의 실천을 언급하며 단식이 새 인간의 개시임을 보여준다.

§7Processimus itaque iam ad exempla, uti reuoluamus utilitatis efficacia potestates istius officii, quod etiam iratum deum homini reconciliat.
이와 같이 우리는 이제 실례들로 나아갔으니, 이는 이 직무가 분노하신 하나님마저도 인간과 화해시킨다는 그 유익의 효력과 권능을 우리가 되새기기 위함이다.
deliquerat Israel in aquatione apud Maspha congregatus a Samuele, sed ita statim delictum ieiunio diluit, ut periculum proelii simul fugerit.
이스라엘은 사무엘에 의해 미스바에 모였을 때 물과 관련된 일에서 죄를 범하였으나, 즉시 단식으로 그 죄를 씻어냄으로써 전투의 위험을 동시에 면하였다.
cum maxime Samuel offerebat holocaustum (in nullo magis procuratam audimus dei clementiam quam in abstinentia populi) et allophyli proelio admouebant, ibidem dominus intonuit uoce magna super allophylos, et confusi sunt et corruerunt in conspectu Israelis, et processerunt uiri Israel ex Maspha et persecuti sunt allophylos et usque Bethor ceciderunt, pastos impasti, armatos inermes.
사무엘이 한창 번제를 드리고 있을 때(백성의 절제에서보다 하나님의 자비가 더 잘 얻어진 경우를 우리는 들은 바가 없다) 그리고 이민족(블레셋 사람들)이 싸우려고 다가왔을 때, 바로 그 자리에서 주님께서는 큰 목소리로 이민족 위에 천둥을 치셨고, 그들은 혼비백산하여 이스라엘 앞에서 쓰러졌다. 이스라엘 사람들은 미스바에서 나아가 이민족을 추격하여 벳호론에 이르기까지 쳐 죽였으니, 굶주린 자들이 배부른 자들을, 무방비한 자들이 무장한 자들을 (쳐 죽인 것이다).
hae erunt uires ieiunantium deo. caelum pro eiusmodi militat.
이것이 하나님을 위해 단식하는 자들의 힘이 될 것이니, 하늘이 이와 같은 자들을 위해 싸운다.
habes formam praesidii etiam spiritalibus bellis necessariam.
그대에게는 영적인 전쟁에서도 필요한 방어의 형태가 주어져 있다.
perinde cum rex Assyriorum Sennacherib compluribus iam ciuitatibus captis Israeli per Rapsacen blasphemias et minas intentaret, nihil aliud illum a proposito in Aethiopias auertit.
마찬가지로, 아시리아의 왕 산헤립이 이미 여러 성읍을 함락하고 랍사게를 통해 이스라엘에 신성모독과 위협을 가하고 있을 때, 그를 그 의도로부터 에티오피아로 돌려세운 것은 다른 아무것도 없었다.
dehinc quid aliud centum et octoginta quatuor milia de exercitu eius per angelum absumpsit quam Ezechiae regis humiliatio? siquidem duritia hostis adnuntiata uestem scidit, saccum induit eodemque habitu seniores sacerdotum ad deum per Esaiam adire iussit utique ieiunio preces prosequente.
또한 그의 군대 중 18만 4천 명을 천사를 통해 멸하신 것이, 히스기야 왕의 스스로 낮춤(겸비) 외에 다른 무엇이었겠는가? 실로 적의 완강함이 전해지자 그는 옷을 찢고 굵은 베옷을 입었으며, 동일한 장색으로 제사장의 장로들에게 이사야를 통해 하나님께 나아가도록 명령하였으니, 참으로 단식이 기도를 따르고 있었다.
neque enim cibi tempus in periculo nec saturitatis cultus in sacco.
왜냐하면 위험 속에는 음식을 먹을 시간도 없으며, 베옷 속에는 배부름을 숭상할 수도 없기 때문이다.
semper inedia maeroris sequela est sicut laetitia accessio saginae.
굶주림은 항상 슬픔의 결과이며, 기쁨이 살찜(포식)의 덧붙임인 것과 같다.
per hanc maeroris sequelam et inediam etiam ciuitas illa peccatrix Niniue de exitio praedicato liberatur.
이 슬픔의 결과와 굶주림을 통해 저 죄 많은 도시 니느웨도 예고된 멸망으로부터 구원받았다.
satis enim paenitentia scelerum commendauerat ieiunium triduo functam, etiam pecudibus enectis, quibus iratus deus non erat.
죄에 대한 회개가 3일간 행해진 단식을 충분히 가치 있게 만들었기 때문이며, 심지어 하나님께서 분노하지 않으셨던 가축들마저도 (굶주림으로) 죽게 하였다.
Sodoma quoque et Gomorra euasissent, si ieiunassent.
소돔과 고모라도 만일 그들이 단식하였더라면 면하였을 것이다.
hoc remedium agnoscit et Achab.
이 구제책을 아합도 인정하였다.
cum illi post transgressionem et idololatriam et necem Nabuthae propter uineam interempti a Iezabel exprobrasset Helias: qualiter occidisti et hereditatem possedisti: in loco quo sanguinem Nabuthae canes delinxerant, tuum quoque delinguent, destituit semetipsum et saccum carni suae imposuit et ieiunauit et dormiuit in sacco.
그가 범죄와 우상숭배를 행하고 포도원 때문에 이세벨에 의해 죽임을 당한 나봇의 죽음 이후에, 엘리야가 그를 꾸짖어 이르기를 “네가 죽이고 또 유산을 차지하였느냐? 개들이 나봇의 피를 핥은 곳에서 개들이 네 피 역시 핥으리라” 하였을 때, 그는 자신을 스스로 꺾고 베옷을 자기 몸에 걸치고 단식하며 베옷 위에서 잠을 잤다.
et tunc sermo domini ad Heliam: uidisti ut reueritus sit Achab a facie mea: pro eo, quod reueritus est, non superducam laesuram in diebus ipsius, sed in diebus filii eius superducam eam, qui non erat ieiunaturus. ita ieiunium in deum reuerentiae opus est, per quod Anna quoque ambiens uxor Helcanae retro sterilis impetrauit facile a deo inanem cibo uentrem filio implere et quidem propheta.
그때 주님의 말씀이 엘리야에게 임하였다. “아합이 내 앞에서 어떻게 겸비하였는지 보았느냐? 그가 겸비하였으므로, 나는 그의 시대에는 재앙을 내리지 아니하고, 단식하려 하지 않았던 그의 아들의 시대에 그것을 내리리라.” 이처럼 단식은 하나님께 대한 경외의 행위이며, 이것을 통하여 이전에 불임이었던 엘가나의 아내 안나 역시, 음식 없이 비어 있던 배를 아들(그것도 예언자인 아들)로 채우는 일을 하나님으로부터 쉽게 얻어내었다.
sed non modo naturae mutationem aut periculorum auersionem aut delictorum obliterationem, uerum etiam sacramentorum agnitionem ieiunia de deo merebuntur.
그러나 단지 자연의 변화나 위험의 모면이나 죄의 도말뿐만 아니라, 하나님의 신비(성례)에 대한 깨달음 역시 단식은 하나님으로부터 얻어내기에 합당할 것이다.
aspice Danielis exemplum.
다니엘의 예를 보라.
circa somnium regis Babylonis omnes turbantur sophistae, negant ultra de praestantia humana posse cognosci.
바빌론 왕의 꿈에 대하여 모든 현인들이 당황하여, 인간의 탁월함을 넘어서는 것을 아는 것은 불가능하다고 부정하였다.
solus Daniel deo fidens et sciens, quid ad demerendam dei gratiam faceret, spatium tridui postulat, cum sua fraternitate ieiunat, atque ita orationibus commendatis et ordinem et significationem somnii per omnia instruitur, tyranni sophistis parcitur, deus glorificatur, Daniel honoratur, non minorem dei gratiam et postea quoque relaturus anno primo regis Darii, cum ex recogitatu praedicatorum temporum ab Hieremia dedit faciem suam deo in ieiuniis et sacco et cinere.
오직 다니엘만이 하나님을 신뢰하고 하나님의 은혜를 얻기 위해 무엇을 해야 하는지 알고서, 3일의 기간을 요구하여 자신의 형제들과 함께 단식하였고, 그리하여 기도를 통하여 지지받음으로써 꿈의 순서와 그 의미의 모든 것을 가르침받았다. 참주(왕)의 현인들은 생명을 건졌고, 하나님은 영광을 받으셨으며, 다니엘은 존귀히 여김을 받았으니, 그가 후에도 역시 그에 못지않은 하나님의 은혜를 얻게 되었던바, 다리오 왕 원년에 예레미야에 의해 예언된 기간들을 깊이 생각한 끝에 단식과 베옷과 재 속에서 자신의 얼굴을 하나님께 향하였을 때였다.
nam et angelus missus ad eum hanc statim professus est causam diuinae dignationis: ueni, inquit, demonstrare tibi, quatenus miserabilis es, ieiunando scilicet.
왜냐하면 그에게 보내진 천사도 즉시 이러한 신적 가호의 원인을 선언하였기 때문이다. 그는 말하기를 “내가 너에게 네가 얼마나 가련한 상태에 있는지(즉, 단식을 통하여) 보여주려고 왔다” 하였다.
si deo miserabilis, leonibus in lacu fuerat horribilis, ubi quidem illi sex diebus ieiunanti prandium angelus procurauit.
만일 하나님께 가련하게 보였다면, 그는 사자굴 속의 사자들에게는 무시무시한 존재였으니, 실로 거기서 6일 동안 단식하고 있던 그에게 천사가 식사를 마련해 주었던 것이다.
§8Reddimus et cetera.
우리는 나머지 것(신약의 증거)도 되돌려준다.
ad noua enim nunc documenta properamus.
우리는 이제 새로운 증거들로 서둘러 나아가기 때문이다.
in limine euangelii Anna prophetis, filia Phanuelis, quae infantem dominum et agnouit et multa super eo praedicauit expectantibus redemptionem Israelis, post egregium titulum ueteris et uniuirae uiduitatis ieiuniorum quoque testimonio augetur, ostendens, in quibus officiis adsideri ecclesiae debeat, et a nullis magis intellegi Christum quam semel nuptis et saepe ieiunis.
복음의 문턱에서, 바누엘의 딸인 여예언자 안나는 아기 주님을 알아보았고 이스라엘의 구속을 기다리는 사람들에게 그분에 관하여 많은 것을 선포하였는데, 한 남편의 아내였던 오랜 과부라는 뛰어난 명예 뒤에 단식의 증언으로도 한층 고양되니, 그녀는 교회를 어떠한 직무로써 섬겨야 하는지 보여주며, 한 번 결혼하고 자주 단식하는 이들보다 그리스도를 더 잘 이해하는 이가 없음을 보여준다.
ipse mox dominus baptisma suum, et in suo omnium, ieiuniis dedicauit habens efficere panes ex lapidibus, etiam Iordanem uino fortasse manare, si ita uorator et potator fuisset.
이윽고 주님 친히 자신의 세례를, 그리고 자신의 세례 안에서 모든 이의 세례를 단식으로써 헌정하셨으니, 만일 그가 탐식가이자 술꾼이었다면 돌들로 빵을 만들고 어쩌면 요르단강도 포도주로 흐르게 하실 수도 있었을 것이다.
immo nouum hominem in ueteris sugillationem uirtute fastidiendi cibi initiabat, ut eum diabolo rursus per escam temptare quaerenti fortiorem fame tota ostentaret.
오히려 그분은 음식을 거부하는 힘으로써 옛 인간을 타격하여 새 인간을 개시하고 계셨으니, 음식을 통해 다시 유혹하려 하는 악마에게, 온 주림(단식 기간 전체)을 넘어서서 더 강력해진 그분을 보여주기 위함이었다.
prae- - stituit exinde ieiuniis legem sine tristitia transigendis.
그분은 그 후 단식을 슬픔 없이 치러야 한다는 규율을 미리 정하셨다.
cur enim triste, quod salutare? docuit etiam aduersus diriora daemonia ieiuniis proeliandum.
구원이 되는 것이 어찌하여 슬픈 일이겠는가? 그분은 또한 더 흉악한 마귀들에게는 단식으로 싸워야 함을 가르치셨다.
quid enim mirum, si eadem operatione spiritus iniquus educitur, qua sanctus inducitur? denique, ut in centurionem Cornelium necdum tinctum dignatio spiritus sancti cum charismate insuper prophetiae festinasset, ieiunia eius legimus exaudita.
왜냐하면 동일한 작용에 의해 불의의 영이 쫓겨나고 성령이 임하게 된다고 한들 무엇이 이상하겠는가? 끝으로, 아직 세례를 받지 않은 백부장 고넬료에게 성령의 가호가 예언의 은사까지 더하여 신속히 임하였던 것도, 그의 단식이 상달되었기 때문임을 우리는 읽는다.
puto autem et apostolus in secunda Corinthiorum inter labores suos et pericula et incommoda post famem ac sitim ieiunia quoque plurima enumerat.
또한 사도도 고린도후서에서 자신의 노고와 위험과 곤경들 가운데 주림과 목마름 뒤에 매우 많은 단식 역시 열거하고 있다고 나는 생각한다.

어휘·문법 주석

  1. 7.25in aquatione — 사무엘상 7장 6절의 "그들이 물을 길어 여호와 앞에 붓고 그날 단식하였다"는 서술을 가리킨다. 여기서는 "물과 관련된 일에서 (하나님께) 죄를 범하였다"고 해석되었으나, 문맥상 미스바에서의 집회와 그에 따른 속죄 및 단식의 의식을 지칭한다.
  2. 7.25pastos impasti, armatos inermes — 대격과 주격이 대조되는 지극히 간결한 비대칭적 구문. 앞서 언급된 이민족(대격 *allophylos*)에 대하여 주격인 이스라엘 사람들(주격 복수 *uiri Israel*)이 작용하는 것을, "배부른 자들(대격)을 굶주린 자들(주격)이, 무장한 자들(대격)을 무방비한 자들(주격)이" 추격하고 격파했다는 형태로 대비적으로 보충한다.
  3. 7.p.283pro eo, quod — 후기 라틴어에서 종종 "~하기 때문에, ~의 이유로"라는 이유나 인과관계를 나타내는 접속사적 표현(고전기의 *propterea quod*나 *quoniam*에 해당)으로 사용되었다. 여기서는 하나님께서 아합의 겸비를 이유로 재앙을 연기하시는 인과관계를 직접적으로 보여준다.

이 구절 인용하기

테르툴리아누스, 단식에 관하여 §7-8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa018.humanitext-lat2:7-8

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.