Humanitext Reader

테르툴리아누스 · 단식에 관하여 §10

저녁까지 단식 기도를 연장하는 것의 정당성

11개 구절 중 6번째 · 라틴어

요약

테르툴리아누스는 몬타누스파의 연장된 ‘스테이쇼(단식 기도)’를 신기도라고 비난하며 제9시에 마쳐야 한다고 주장하는 육적인 사람들(가톨릭 신자들)에게 반박한다. 그는 성경의 기도 시간에 관한 기술을 분석하고, 그리스도의 죽음과 장사를 기념하여 저녁까지 단식을 연장하는 것(늦은 스테이쇼)의 정당성을 모세와 여호수아 등 구약성경의 선례를 들어 논증한다.

§10Aeque stationes nostras ut indictas, quasdam uero et in serum constitutas nouitatis nomine incusant, hoc quoque munus et ex arbitrio obeundum esse dicentes et non ultra nonam detinendum, de suo scilicet more.
그들은 마찬가지로 우리의 스테이쇼(단식 기도)를 명령된 것이라 비난하고, 어떤 것들은 심지어 늦은 시간까지 정해진 것이라며 ‘신기함’이라는 이름으로 비난한다. 이 의무 또한 자발적으로 수행되어야지 제9시를 넘겨 지체되어서는 안 된다고 말하면서 말이다. 물론 그들 자신의 관습에 따른 것이다.
sed quod pertineat ad indictionis quaestionem, semel pro omnibus causis respondebo.
그러나 명령에 관한 문제에 대해서는 모든 건에 대해 한 번에 대답하겠다.
nunc ad proprium huius speciei articulum, de modo temporis dico, de ipsis prius expostulandum, unde hanc formam nona i dirimendis stationibus praescribant.
이제 이 종류에 고유한 조항, 곧 시간의 한도에 대해 말하겠다. 우선 그들 자신에게, 어디서 제9시라는 이 형식을 스테이쇼를 해제하는 데 처방하는지 따져 물어야 하겠다.
si, qua Petrus et qui cum eo ad horam nonam orationis templum introgressi leguntur, quis mihi probabit illos ea die statione functos, ut horam nonam ad clausulam et expunctionem stationis interpretetur? atqui facilius inuenias Petrum hora sexta capiendi cibi causa prius in superiora ad orandum ascendisse, quo magis sexta diei finiri officio huic possit, quae illud absolutura post orationem uidebatur.
만일 베드로와 그와 함께 있던 이들이 기도의 제9시에 성전으로 들어갔다고 읽히는 그 대목에 기인한다면, 누가 나에게 그들이 그날에 스테이쇼를 수행하고 있었다는 것을 증명하여, 그 결과로 제9시를 스테이쇼의 종결과 해제로 해석하게 하겠는가? 오히려 베드로가 음식을 먹기 위해 먼저 기도하러 지붕 위로 올라간 것이 제6시였음을 더 쉽게 발견할 수 있으니, 그렇다면 이 의무(스테이쇼)가 하루의 제6시에 마쳐지는 것이 더 타당할 것이다. 제6시가 기도가 끝난 후에 그것을 완수할 것처럼 보였기 때문이다.
porro cum in eodem commentario Lucae et tertia hora orationis demonstretur, sub qua spiritu sancto initiati pro ebriis habebantur, et sexta, qua Petrus ascendit in superiora, et nona, qua templum sunt introgressi, cur non intellegamus salua plane indifferentia semper et ubique et omni tempore orandi tamen tres istas horas ut insigniores in rebus humanis, quae diem distribuunt, quae negotia distinguunt, quae publice resonant, ita et sollemniores fuisse in orationibus di-.
나아가 루가의 동일한 기록에서 기도의 제3시(그때 성령을 받은 자들이 취한 자들로 여겨졌다)도, 베드로가 지붕 위로 올라간 제6시도, 그들이 성전으로 들어간 제9시도 나타나 있으니, 언제 어디서나 무슨 때에나 기도하는 완전한 자유를 전혀 해치지 않으면서도, 인간의 일에서 더 현저하여 하루를 나누고 업무를 구분하며 공적으로 소리 울리는 이 세 시간이, 신성한 기도에 있어서도 더 엄숙한 시간이었다고 왜 이해하지 못하겠는가?
uinis? quod etiam suadet Danielis quoque argumentum ter. die orantis, utique per aliquarum horarum exceptionem, non aliarum autem quam insigniorum, exinde apostolicarum, tertiae, sextae, nonae.
이 점은 하루에 세 번 기도했던 다니엘의 논거에 의해서도 권장되니, 분명히 특정 시간들을 선택한 것이며, 그 시간들은 더 현저한 시간들, 즉 그 후 사도들의 시간인 제3시, 제6시, 제9시 외에 다른 것이 아니었다.
hinc itaque et Petrum dicam ex uetere potius usu nonam obseruasse tertio orantem supremae orationis munere.
따라서 베드로 역시 옛 관습에 따라 마지막 기도의 의무로서 세 번째로 기도하며 제9시를 지켰다고 말하겠다.
haec autem propter illos qui se putant ex forma Petri agere, quam ignorant;
그러나 이 일들은 자신이 알지 못하는 베드로의 규범에 따라 행한다고 생각하는 자들 때문에 말하는 것이다.
non quasi respuamus nonam, cui et quarta sabbati et sexta plurimum fungimur, sed quia eorum quae ex traditione obseruantur tanto magis dignam rationem adferre debemus, quanto carent scripturae auctoritate, donec aliquo caelesti charismate aut confirmentur aut corrigantur.
우리가 제9시를 배척한다는 것은 아니다. 실제로 우리도 주간의 제4일(수요일)과 제6일(금요일)에 주로 그것을 행한다. 다만 전통에 따라 지켜지는 것들에 대해서는, 그것들이 성경의 권위를 결여하고 있는 만큼, 그것들이 어떤 천상의 카리스마에 의해 승인되거나 수정되기 전까지는 더 가치 있는 이유를 제시해야만 하기 때문이다.
et si qua, inquit, ignoratis, dominus uobis reuelabit.
그리고 그는 이르기를, “만일 너희가 어떤 것을 알지 못한다면, 주님께서 너희에게 계시해 주실 것이다” 하였다.
itaque seposito confirmatore omnium istorum paracleto, duce uniuersae ueritatis, an dignior apud nos ratio adferatur nonam obseruandi require, ut etiam Petro ea ratio deputanda sit, si statione tunc functus est.
그러므로 이 모든 것의 보증자이시며 모든 진리의 인도자이신 파라클레토스를 잠시 제쳐두고서라도, 우리 가운데 제9시를 지키기 위한 더 가치 있는 이유가 제시되어 있는지 찾아보라. 만일 베드로가 그때 스테이쇼를 수행했다면 그 이유 또한 그에게 돌려야 할 것이다.
uenit enim de exitu domini, quem etsi semper commemorari oportet sine differentia horarum, impressius tamen tum ei secundum ipsum stationis uocabulum addicimur.
왜냐하면 그것은 주님의 죽음에서 기인하기 때문이니, 비록 주님의 죽음은 시간의 구분 없이 항상 기념되어야 마땅하나, 그때 우리는 ‘스테이쇼’라는 말 자체에 따라 더 깊이 그 죽음에 헌신하게 된다.
nam et milites numquam immemores sacramenti magis stationibus parent.
군인들 역시 서약을 결코 잊지 않고 더 가치 있게 스테이쇼에 복종하기 때문이다.
itaque in eam usque horam celebranda pressura est, in qua a sexta contenebratus orbis defuncto domino lugubre fecit officium, ut tunc et nos reuertamur ad iucunditatem, cum et mundus recepit claritatem.
그러므로 제6시부터 어두워진 세계가 주님의 죽음에 따라 상을 치르는 의무를 다했던 그 시간(제9시)까지 고행(단식)은 거행되어야 하니, 이는 세계가 다시 밝음을 되찾았을 때 우리 또한 기쁨으로 돌아가기 위함이다.
hoc si magis ad religionem sapit Christianam, dum magis Christi gloriam celebrat, possum aeque serae stationis ex eodem rei ordine statum figere, ut ieiunemus ad serum expectantes tempus dominicae sepulturae, cum Ioseph postulatum detulit corpus et condidit.
만일 이것이 그리스도의 영광을 더 축하하므로 그리스도교 신앙에 더 부합한다면, 나 역시 동일한 일의 순서로부터 늦은 스테이쇼의 상태를 고정할 수 있다. 즉, 요셉이 요청하여 시신을 내리고 장사 지낸 주님의 매장 시간을 기다리면서 저녁까지 단식하는 것이다.
inde et irreligiosum est ante famulorum carnem refrigerari quam domini.
따라서 종들의 육체가 주님의 육체보다 먼저 음식으로 만족을 얻는 것은 불경한 일이다.
sed hactenus haec ex argumentationum prouocatione commiserim coniecturas coniecturis et tamen puto fidelioribus repercutiens.
그러나 지금까지는 논쟁의 도발로 인해 추측을 추측으로, 그러나 더 확실한 추측으로 맞받아치며 이를 논해 왔다.
uideamus, an aliquid tale nobis de uetustatibus quoque patrocinetur.
고대의 사례들에서도 이와 같은 것이 우리를 옹호해 주는지 살펴보자.
in Exodo habitus ille Moysis aduersus Amalech orationibus proeliantis usque in occasum perseuerans nonne statio fuit sera? legum Naue debellantem Amorrhaeos prandisse illa die existimamus qua ipsis elementis stationem imperauit? stetit sol in Gabaon et luna in Aialon, stetit sol et luna in statione, donec ultus est populus de inimicis suis, et stetit sol medio caelo.
탈출기에서 아말렉에 맞서 전투하며 해질 때까지 기도로 인내한 저 모세의 모습은 늦은 스테이쇼가 아니었겠는가? 아모리인들을 정벌하던 눈의 아들 여호수아가 자연의 원소 자체에 스테이쇼를 명령했던 바로 그날에 식사를 했다고 생각하겠는가? 태양은 기브온에, 달은 아얄론에 멈추었고, 태양과 달은 백성이 원수들에게 복수하기까지 스테이쇼에 머물렀으며, 태양은 하늘 한가운데에 머물렀다.
ut autem accedebat in occasum et finem diei unius, non fuit dies talis retro et in nouissimo, utique tam prolixus, ut, inquit, exaudiret deus hominem, parem scilicet solis, instantem tam diu in officio, stationem etiam sera longiorem.
그리고 해질 무렵과 하루의 끝에 다다랐을 때, 이전에도 이후에도 이와 같이 날은 없었으니, 성경이 이르기를 하나님께서 사람의 말을 들으셨던 날, 즉 태양과 동등하게 오랫동안 의무를 다하며 늦은 스테이쇼보다도 더 긴 스테이쇼를 행했던 사람의 말을 들으셨던 날이었다.
certe Saul et ipse in proelio constitutus manifeste munus istud indixit: maledictus homo, qui ederit panem ad uesperam usque, dum ulciscar de inimico meo, et non gustauit totus populus eius, et tota terra prandebat.
참으로 사울 자신도 전투에 임하여 분명히 이 의무를 명하였다. “내가 원수에게 복수할 저녁까지 빵을 먹는 사람은 저주를 받을 것이다.” 그리하여 그의 온 백성은 아무것도 맛보지 않았고 온 땅은 식사를 하지 않았다.
tantam autem deus praestitit auctoritatem edicto stationis illius, ut Ionathan, filius Saulis, quamquam ignarus ieiunationis in serum definitae gustum mellis admiserat, et forte mox de delicto sit traductus et uix per precem populi periculo exemptus.
하나님께서는 그 스테이쇼의 명령에 매우 큰 권위를 부여하셨으므로, 사울의 아들 요나단이 비록 저녁까지로 정해진 단식을 알지 못한 채 꿀을 맛보았을 뿐인데도, 조만간 죄가 밝혀져 백성의 기도를 통해서야 겨우 위험에서 구제받았을 정도였다.
gulae enim licet simplicis reus fuerat.
비록 고의 없는 탐식이었을지라도 그 죄를 지었기 때문이다.
sed et Daniel anno primo regis Darii, cum ieiunus in sacco et cinere exomologesin deo ageret, et adhuc, inquit, loquente me in oratione, ecce uir, quem uideram in somnis initio, uelociter uolans appropinquauit mihi quasi hora uespertini sacrificii.
또한 다니엘도 다리오 왕 원년에 단식하며 자루옷을 입고 재를 뒤집어쓴 채 하나님께 참회를 드릴 때 말하기를, “내가 아직 기도로 말하고 있을 때, 보라, 내가 처음에 꿈에서 보았던 그 사람이 빠르게 날아와 저녁 제사의 시간 즈음에 나에게 다가왔다” 하였다.
haec erit statio sera quae ad uesperam ieiunans pinguiorem orationem deo immolat.
이것이 저녁까지 단식하며 더 풍성한 기도를 하나님께 바치는 늦은 스테이쇼일 것이다.

어휘·문법 주석

  1. ¦15¦dirimendis stationibus — dirimendis는 여격 복수 명사 stationibus와 성, 수, 격이 일치하는 동형용사(미래수동분사)로서, 목적을 나타낸다(‘스테이쇼를 해제하기 위해/종결짓기 위해’).
  2. ¦20¦ut... interpretetur — 앞선 복합 구조(특히 앞의 si 절)로부터 유도되는 결과 또는 목적의 접속법 절로, 반어적 문맥에서 ‘그 결과 (그가) 제9시를 스테이쇼의 종결로 해석하게 된단 말인가?’라는 저자의 논박에 따른 귀결을 보여준다.
  3. ¦5¦legum Naue — 사본상의 와전으로 인한 오기이며, 올바르게는 Iesum Naue(눈의 아들 여호수아, 즉 여호수아기의 주인공)를 가리킨다.

이 구절 인용하기

테르툴리아누스, 단식에 관하여 §10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa018.humanitext-lat2:10

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.