§12Male nobis de necessitatibus humanae exhibitionis supplaudimus, si post fidem obsignatam dicimus: non habeo quo uiuam.
우리가 신앙의 인장을 받은 후에 “살아갈 수단이 없다”고 말한다면, 우리는 자신의 생계 유지의 필요에 대하여 서투르게 스스로를 위안하고 있는 것이다.
iam hic enim plenius illi abruptae propositioni respondebo.
왜냐하면 나는 바로 여기에서 저 갑작스러운 주장에 대하여 더 충분히 답변할 것이기 때문이다.
sero dicitur.
그것은 때늦은 말이다.
ante enim fuit deliberandum ex similitudine prouidentissimi aedificis illius, qui prius sumptus operis cum uiribus suis supputat, ne, ubi coeperit, defectus postea erubescat.
왜냐하면 미리, 지극히 선견지명이 있는 저 건축가의 비유에 따라 숙고했어야 했기 때문이다. 그는 건축을 시작한 뒤에 나중에 능력 부족으로 부끄러움을 당하지 않도록, 먼저 공사 비용을 자신의 능력과 비교하여 계산한다.
sed et nunc habes dicta domini et exempla adimentia tibi omnem causationem.
그러나 지금도 그대에게는 그대로부터 모든 핑계를 박탈하는 주님의 말씀과 사례들이 있다.
quid enim dicis? egebo. sed felices egenos dominus appellat.
그대는 무엇이라고 말하는가? “나는 곤궁해질 것이다.” 그러나 주님은 가난한 자들을 행복하다고 부르신다.
uictum non habebo: sed nolite, inquit, cogitare de uictu.
“나는 양식이 없을 것이다.” 그러나 그분은 “양식에 대해 걱정하지 말라”고 말씀하신다.
et uestitus habemus exemplum lilia.
그리고 의복에 대해서도 우리는 백합이라는 예를 가지고 있다.
substantia mihi opus erat: atquin omnia uendenda sunt et egentibus diuidenda.
“나에게는 재산이 필요했다.” 그러나 모든 것을 팔아 가난한 이들에게 나누어 주어야 한다.
sed filiis et posteritati prouidendum: nemo aratro manum imponens et retro spectans aptus est operi. sed condicionalis eram: nemo duobus dominis seruire potest.
“그러나 자녀들과 후손들을 위해 대비해야 한다.” “누구든지 쟁기에 손을 얹고 뒤를 돌아보는 자는 그 일에 합당하지 않다.” “그러나 나는 계약에 묶여 있었다.” “아무도 두 주인을 섬길 수 없다.” 만일 그대가 주님의 제자가 되기를 원한다면, 그대는 자신의 십자가를 지고 주님을 따라야 한다.
si uis domini discipulus esse, crucem tuam tollas et dominum sequaris necesse est id est angustias et cruciatus tuos uel corpus solum, quod in modum crucis est.
즉, 그대의 고난과 고문, 혹은 십자가 모양을 하고 있는 육신 그 자체만을 지고서라도 따라야 한다.
parentes, coniuges, liberi propter deum relinquendi erunt.
부모, 아내, 자녀들도 하느님을 위하여 버려야 할 것이다.
de artibus et negotiationibus et de professionibus etiam liberorum et parentum causa dubitas? iam tunc demonstratum est nobis et pignera et artificia et negotia propter dominum derelinquenda, cum Iacob et Iohannes uocati a domino et patrem nauemque derelinquunt, cum Matthaeus de teloneo suscitatur, cum etiam sepelire patrem tardum fuit fidei.
그대는 자녀들과 부모를 이유로 해서조차 기술이나 상업, 직업에 대하여 망설이는가? 이미 그때 우리는 주님을 위하여 사랑하는 이들도 기술도 일도 버려야 함을 입증받았다. 이는 주님께 부르심을 받은 야고보와 요한이 아버지와 배를 버려두었을 때이며, 마태오가 세관에서 일어났을 때이며, 심지어 아버지를 묻는 일조차도 신앙에는 너무 지체된 일이었을 때이다.
nemo eorum, quos dominus allegit, non habeo, dixit, quo uiuam.
주님께서 선택하신 이들 중 아무도 “살아갈 수단이 없다”고 말하지 않았다.
fides famem non timet.
신앙은 굶주림을 두려워하지 않는다.
scit etiam famem non minus sibi contemnendam propter deum quam omne mortis genus.
신앙은 하느님을 위하여 모든 종류의 죽음과 마찬가지로 굶주림 또한 자신에게 덜 경멸받아서는 안 된다는 것을 알고 있다.
didicit non respicere uitam, quanto magis uictum? quotusquisque haec adimpleuit? sed quae penes homines difficilia, penes deum facilia.
생명을 돌아보지 않는 것을 배웠는데, 하물며 양식은 말할 것도 없지 않겠는가? 이 일들을 완수한 자가 얼마나 되겠는가? 그러나 사람에게는 어려운 일도 하느님께는 쉬운 일이다.
sic tamen nobis de mansuetudine et clementia dei blandiamur, ut non usque ad idololatriae affinitates necessitatibus largiamur, sed omnem afflatum eius uice pestis etiam de longinquo deuitemus, non in his tantum quae praemisimus, sed in uniuersa serie humanae superstitionis, siue deis suis siue defunctis siue regibus mancipatae, ut ad eosdem spiritus immundos pertinentis, modo per sacrificia et sacerdotia, modo per spectacula et hoc genus, modo per festos dies. §13Sed de sacrificiis et sacerdotiis quid loquar? de spectaculis autem et uoluptatibus eiusmodi suum iam uolumen impleuimus.
그렇지만 우리가 하느님의 온유함과 자비를 믿고 아첨하여, 필요를 핑계로 우상 숭배의 결합에까지 우리 자신을 내맡기는 일이 없도록 해야 하며, 오히려 그 모든 입김을 전염병처럼 멀리서부터 피해야 한다. 이는 우리가 앞에서 언급한 일들뿐만 아니라, 인간의 미신 전체 체계에서 그러한데, 그것이 신들에게 바쳐진 것이든, 죽은 자들에게 바쳐진 것이든, 왕들에게 바쳐진 것이든, 동일한 더러운 영들에게 속하는 것으로서, 때로는 제사와 제관직을 통해, 때로는 구경거리와 이와 같은 즐거움을 통해, 때로는 축일들을 통해 행해지기 때문이다. 그러나 제사와 제관직에 대하여 내가 무슨 말을 하겠는가? 또한, 구경거리와 이와 같은 쾌락에 대해서는 이미 우리의 한 권의 책을 채웠다.
hoc loco retractari oportet de festis diebus et aliis extraordinariis sollemnitatibus, quas interdum lasciuiae, interdum timiditati nostrae subscribimus aduersus fidem disciplinamque communicantes nationibus in idolicis rebus.
이 대목에서는 축일들과 다른 임시의 엄숙한 행사들에 대하여 다시 논의되어야 한다. 우리는 그것들을 때로는 우리의 방종의 탓으로, 때로는 우리의 겁 많음의 탓으로 돌리며, 우상적인 일들에서 이방인들과 친교를 나눔으로써 신앙과 규율에 반하여 참여하고 있다.
de hoc quidem primo consistam, an cum ipsis quoque nationibus communicare in huiusmodi seruus dei debeat siue habitu siue uictu uel quo alio genere laetitiae earum.
이에 대하여 나는 먼저, 하느님의 종이 이방인들 자체와 이와 같은 일들에서, 그것이 의복이든, 음식이든, 혹은 그들의 다른 어떤 즐거움의 종류이든 함께해야 하는지에 대하여 서서 논의하겠다.
gaudere cum gaudentibus et lugere cum lugentibus de fratribus dictum est ab apostolo ad unanimitatem cohortante.
“기뻐하는 이들과 함께 기뻐하고, 우는 이들과 함께 울어라”는 것은 사도가 일치를 권고하면서 형제들에 대하여 말한 것이다.
ceterum ad haec nihil communionis est lumini et tenebris, uitae et morti, aut scindimus quod est scriptum: saeculum gaudebit, uos uero lugebitis.
그 외에는 이러한 일들에 대하여 빛과 어둠, 생명과 죽음 사이에 어떠한 친교도 없다. 그렇지 않다면 우리는 “세상은 기뻐하겠지만, 너희는 슬퍼할 것이다”라고 기록된 것을 찢어버리는 셈이 된다.
si cum saeculo gaudemus, uerendum est, ne cum saeculo et lugeamus.
만일 우리가 세상과 함께 기뻐한다면, 세상과 함께 슬퍼하게 되지 않을까 두려워해야 한다.
saeculo autem gaudente lugeamus et saeculo postea lugente gaudebimus.
세상이 기뻐할 때 우리는 슬퍼하고, 나중에 세상이 슬퍼할 때 우리는 기뻐할 것이다.
sic et Eleazar apud inferos in sinu Abrahae refrigerium consecutus, contra diues in tormento ignis constitutus alternas malorum et bonorum uices aemula retributione compensant.
이와 같이 라자로도 저승에서 아브라함의 품안에서 위안을 얻은 반면, 부자는 불의 고통 속에 놓여, 악한 일과 선한 일의 교차적인 전환을 경쟁적인 보복으로 서로 보상하고 있다.
sunt quidam dies munerum, quae apud alios honoris titulum, apud alios mercedis debitum expungunt.
선물의 몇몇 날들이 있는데, 이는 어떤 이들에게는 존경의 명목을, 다른 이들에게는 지급되어야 할 품삯의 채무를 청산해 준다.
nunc ergo, inquis, recipiam meum uel rependam alienum.
그리하여 그대는 “이제 나는 나의 것을 받거나, 다른 이의 것을 갚겠다”고 말한다.
si hunc morem sibi homines de superstitione consecrauerunt, tu extraneus ab omni eorum uanitate quid participas idolothyta sollemnia, quasi tibi quoque praescriptum sit de die, quominus id, quod homini debes uel tibi ab homine debetur, citra diei obseruationem luas uel recipias.
만일 사람들이 미신으로부터 이 관습을 자신들을 위하여 신성시했다면, 그들의 모든 허망함으로부터 멀리 떨어진 존재인 그대가 왜 우상에게 바쳐진 엄숙한 행사에 참여하는가? 마치 그대에게도 그 날에 대한 규정이 있어서, 사람에게 빚진 것이나 그대에게 사람이 빚진 것을 그 날의 준수와는 무관하게 지불하거나 받는 것이 금지되어 있기라도 한 것처럼 말이다.
da formam, in qua uelis agi tecum.
그대가 자신에 대해 행해지기를 바라는 방식을 제시하라.
cur enim et lateas, cum ignorantia alterius tuam conscientiam contamines? si non ignoraris quod sis Christianus, temptaris et contra conscientiam alterius agis tamquam non Christianus: sin uero et dissimulaueris, temptatus addictus es.
왜냐하면 다른 이의 무지로 인해 그대 자신의 양심을 더럽힐 때, 왜 그대는 숨기는가? 만일 그대가 그리스도인이라는 사실이 알려져 있다면, 그대는 시험을 받는 것이며, 그리스도인이 아닌 것처럼 다른 이의 양심에 반하여 행동하는 것이다. 그러나 만일 그대가 그것을 숨긴다면, 그대는 시험을 받아 인도된 것이다.
certe siue hac siue iliac, reus es confusionis in deo.
확실히 이쪽이든 저쪽이든, 그대는 하느님 앞에서 수치에 대하여 유죄이다.
qui autem confusus super me fuerit penes homines, et ego confundar super illo, inquit, penes patrem meum, qui est in caelis.
“사람들 앞에서 나를 부끄러워하는 자는, 나 역시 하늘에 계신 내 아버지 앞에서 그를 부끄러워할 것이다”라고 말씀하시는 것이다.