§11f De generationibus si cetera delictorum recogitemus, inprimis cupiditatem radicem omnium malorum, qua quidam inretiti circa fidem naufragium sunt passi, cum bis et idololatria ab eodem apostolo dicta sit cupiditas, tum mendacium cupiditatis ministrum — taceo de periurio, quando ne iurare quidem liceat — negotiatio seruo dei apta est? ceterum si cupiditas abscedat, quae est causa adquirendi? cessante causa adquirendi non erit necessitas negotiandi.
f 여러 생업에 대하여. 만일 우리가 다른 죄들을 고려해 본다면, 특히 모든 악의 뿌리인 탐욕을 (고려해 본다면), 이에 어떤 이들이 얽매여 신앙에 관해 파선을 겪었으며, 동일한 사도에 의해 탐욕이 두 번이나 우상 숭배라 일컬어졌고, 또한 거짓이 탐욕의 시종이라는 점에서도—위증에 대해서는 말하지 않겠는데, 맹세하는 것조차 허용되지 않기 때문이다—상업이 하느님의 종에게 합당하겠는가? 그런데 만일 탐욕이 물러간다면, 이득을 취하는 원인은 무엇이겠는가? 이득을 취하는 원인이 사라진다면 상업을 할 필요도 없을 것이다.
sit nunc aliqua iustitia quaestus secura de cupiditatis et mendacii obseruatione, in crimen offendere idololatriae eam opinor, quae ad ipsam idolorum animam et spiritum pertinet, quae omne daemonium saginat.
이제 탐욕과 거짓에 대한 경계로부터 벗어나 안전한 어떤 정당한 이득이 있다고 가정해 보자. 그러나 나는 그것이 우상 자체의 혼과 영에 관련되며 모든 악령을 살찌우는 우상 숭배의 죄에 저촉된다고 생각한다.
sane non illa principalis idololatria? uiderint, si eaedem merces, tura dico et cetera peregrinitatis ad sacrificium idolorum etiam hominibus ad pigmenta medicinalia, nobis quoque insuper ad solacia sepulturae usui sunt.
참으로 그것이 저 근본적인 우상 숭배가 아니겠는가? 그들이 스스로 생각해 보라, 만일 동일한 물품들, 즉 유향과 그 밖의 외래의 물품들이 우상의 제사를 위해 사용되는 한편, 사람들에게는 의약용 염료로, 그리고 우리에게는 게다가 매장의 위안으로 사용된다 할지라도 말이다.
certe cum pompae, cum sacerdotia, cum sacrificia idolorum de periculis, de damnis, de incommodis, de cogitationibus, de discursibus negotiationibusue instruuntur, quid aliud quam procurator idolorum demonstraris? nemo contendat posse hoc modo omnibus negotiationibus controuersiam fieri.
참으로 우상의 행렬과 제관직과 제사가 그대들의 위험과 손실과 불편과 염려와 분주함 혹은 거래로부터 마련될 때, 그대가 우상의 조달자 이외에 다른 무엇으로 나타나겠는가? 아무도 이러한 방식으로 모든 상업에 대하여 논란을 일으킬 수 있다고 주장해서는 안 된다.
grauiora delicta quaeque pro magnitudine periculi diligentiam extendunt obseruationis, ut non ab his tantum abscedamus, sed et ab iis per quae fiunt.
더 중대한 죄일수록 위험의 크기에 비례하여 경계의 세심함을 넓히는 법이니, 이는 우리가 그러한 죄 자체에서만 물러설 뿐만 아니라 그것들이 일어나는 매개체들로부터도 물러서기 위함이다.
licet enim ab aliis fiat, non interest, si per me.
비록 다른 이들에 의해 행해진다 할지라도, 그것이 나를 통해 행해진다면 차이가 없기 때문이다.
in nullo necessarius esse debeo alii, cum facit quod mihi non licet.
다른 이가 나에게 허용되지 않은 일을 행할 때, 나는 어떤 일에서도 그에게 필수적인 존재가 되어서는 안 된다.
ex hoc, quod uetor facere, intellegere debeo curandum mihi esse, ne fiat per me.
내가 행하는 것이 금지되어 있다는 이 사실로부터, 나는 그것이 나를 통해 행해지지 않도록 주의해야 함을 이해해야 한다.
denique in alia causa non leuioris reatus praeiudicium istud obseruo.
결국 나는 가볍지 않은 유죄판결과 관련된 다른 사안에서도 이 선례를 준수한다.
nam quod mihi de stupro interdictum sit, aliis ad eam rem nihil aut operae aut conscientiae exhibeo.
왜냐하면 나에게 음행이 금지되어 있으므로, 나는 다른 이들의 그 행위에 대하여 어떠한 조력이나 공모도 제공하지 않기 때문이다.
nam quod ipsam carnem meam a lupanaribus segregaui, agnosco me neque lenocinium neque id genus lucrum alterius causa exercere posse.
왜냐하면 내가 내 육신을 사창가로부터 떼어놓았으므로, 나는 다른 이를 위해 포주 짓을 하거나 그런 종류의 이득을 취할 수 없음을 인정하기 때문이다.
sic et homicidii interdictio ostendit mihi lanistam quoque ab ecclesia arceri: nec per se non faciet quod faciendum alio subministrat.
이와 같이 살인의 금지도 나에게 검투사 양성가 역시 교회로부터 배척되어야 함을 보여준다. 왜냐하면 다른 이가 행해야 할 것을 공급해 주는 자 역시 스스로 그것을 행하지 않는다고 볼 수 없기 때문이다.
ecce magis proximum praeiudicium.
보라, 더욱 직접적인 선례를.
si publicarum uictimarum redemptor ad fidem accedat, permittes ei in eo negotio permanere? aut si iam fidelis id agere susceperit, retinendum in ecclesia putabis? non opinor, nisi si quis et de turario dissimulabit.
만일 공적인 제물의 낙찰자가 신앙으로 들어온다면, 그대들은 그가 그 일에 계속 머물도록 허락하겠는가? 혹은 이미 신자인 자가 그 일을 하겠다고 나선다면, 그를 교회 안에 머물게 해야 한다고 생각하겠는가? 나는 그렇게 생각하지 않는다. 유향 상인에 대해서도 모르는 체하는 이가 있다면 모르겠지만 말이다.
scilicet ad alios peruenit procuratio sanguinis, ad alios odorum.
확실히 어떤 이들에게는 피의 조달이, 다른 이들에게는 향기의 조달이 돌아간 것이다.
si, antequam idola in saeculo essent, his mercibus adhuc informis idololatria transigebatur, si et nunc fere sine idolo opus idololatriae incendiis odorum perpetratur, ecquid maioris operae et erga daemonia turarius? nam facilius sine idolo idololatria, quam sine turarii merce.
만일, 세상에 우상들이 존재하기 전에 이 물품들로써 아직 형체가 없던 우상 숭배가 행해졌다면, 그리고 지금도 거의 우상 없이 향을 피우는 것만으로 우상 숭배의 행위가 치러진다면, 유향 상인이 악령들에 대하여 참으로 더 큰 조력을 하는 것이 아닌가? 왜냐하면 우상 없는 우상 숭배가 유향 상인의 물품 없는 우상 숭배보다 더 쉽기 때문이다.
ipsius fidei conscientiam perrogemus.
신앙 자체의 양심에 깊이 물어보자.
quo ore Christianus turarius, si per templa transibit, quo ore fumantes aras despuet et exsufflabit, quibus ipse prospexit? qua constantia exorcizabit alumnos suos, quibus domum suam cellarium praestat? ille quidem si excluserit daemonium, non sibi placeat de fide.
그리스도인 유향 상인이 신전들을 지나갈 때, 어떤 얼굴로(무슨 입으로), 자신이 직접 공급한 저 연기 나는 제단들에 침을 뱉고 입김을 불어 악령을 쫓아내겠는가? 그는 자신의 집을 악령들의 창고로 제공해 주면서, 대체 무슨 일관성으로 자신이 기르는 자들(악령들)을 구마하겠는가? 참으로 그가 악령을 쫓아냈다 하더라도 자신의 신앙에 대해 자만하지 말라.
neque enim inimicum exclusit.
원수를 쫓아낸 것이 아니기 때문이다.
facile debuit de eo impetrare, quem cotidie pascit.
자신이 매일 먹여 살리는 자로부터 물러나겠다는 승낙을 받아내기는 쉬웠을 것이다.
nulla igitur ars, nulla professio, nulla negotiatio, quae quid aut instruendis aut formandis idolis administrat, carere poterit titulo idololatriae;
그러므로 우상을 정비하거나 형성하기 위해 무언가를 공급해 주는 그 어떤 기술도, 그 어떤 직업도, 그 어떤 상업도 우상 숭배라는 명목에서 벗어날 수 없을 것이다.
nisi si aliud omnino interpretemur idololatrian, quam famulatum idolorum colendorum. ,
우리가 우상 숭배를, 숭배해야 할 우상들에게 봉사하는 것과는 전혀 다른 것으로 해석하지 않는 한 말이다.