§11Etenim, ut ipsam causam coronae militaris aggrediar, puto prius conquirendum, an in totum Christianis militia conveniat.
사실 군인의 관이라는 문제 자체에 들어가기에 앞서, 나는 먼저 기독교인들에게 군무가 아예 어울리는지부터 탐구해야 한다고 생각한다.
Quale est alioquin de accidentibus retractare, cum a praecedentibus culpa sit? Credimusne humanum sacramentum divino superduci licere, et in alium dominum respondere post Christum, et eierare patrem et matrem et omnem proximum, quos et lex honorari et post deum diligi praecepit, quos et evangelium, solo Christo pluris non faciens, sic quoque honoravit? Licebit in gladio conversari, domino pronuntiante gladio periturum.
그렇지 않다면, 선행하는 일에 이미 잘못이 있는데 부수적인 일들에 대해 재론하는 것이 무슨 소용이겠는가? 우리는 인간의 서약이 신성한 서약 위에 겹쳐질 수 있으며, 그리스도 이후에 또 다른 주인을 섬기겠다고 답하고, 율법이 공경하라고 명령하고 하나님 다음으로 사랑하라고 한 아버지와 어머니와 모든 이웃을, 그리고 복음 역시 (그리스도 한 분보다 더 무겁게 여기지는 않으면서도) 그와 같이 공경한 이들을 서약으로 거부하는 것이 허용된다고 믿는단 말인가? 주님께서 칼을 쓰는 자는 칼로 망할 것이라고 선언하셨거늘, 칼을 차고 생활하는 것이 허용되겠는가?
qui gladio fuerit usus? Et proelio operabitur filius pacis, cui nec litigare conveniet? Et vincula et carcerem et tormenta et supplicia administrabit, nec suarum ultor iniuriarum? Iam et stationes aut aliis magis faciet quam Christo, aut et dominico die, quando nec Christo? Et excubabit pro templis, quibus renuntiavit? Et coenabit illic, ubi apostolo non placet? Et quos interdiu exorcismis fugavit, noctibus defensabit, incumbens et requiescens super pilum, quo perfossum latus est Christi? Vexillum quoque portabit aemulum Christi? Et signum postulabit a principe, qui iam a deo accepit? Mortuus etiam tuba inquietabitur aeneatoris, qui excitari a tuba angeli expectat? Et cremabitur ex disciplina castrensi Christianus, cui cremare non licuit, cur Christus merita ignis indulsit? Quanta alia inde delicta circumspici possunt castrensium munium transgressioni interpretanda! Ipsum de castris lucis in castra tenebrarum nomen deferre transgressionis est.
소송을 거는 것조차 합당하지 않은 평화의 자녀가 전투에서 일하겠는가? 자기 자신이 당한 불의에 대해서조차 복수하지 않는 자가, 사슬과 감옥과 고문과 형벌을 집행하겠는가? 이제 초소 근무를 그리스도보다 다른 이들을 위해 더 많이 하거나, 심지어 주일에(그때는 그리스도를 위해서조차 하지 않는데도) 하겠는가? 그리고 자신이 포기한 신전들을 위해 밤을 새워 지키겠는가? 그리고 사도가 기뻐하지 않는 곳에서 식사를 하겠는가? 낮에는 구마식을 통해 쫓아냈던 자들을, 그리스도의 옆구리를 찌른 창에 기대어 쉬면서 밤에는 보호하겠단 말인가? 그리스도와 대적하는 깃발을 메고 다니겠는가? 이미 하나님으로부터 인을 받은 자가 황제에게서 군령을 요구하겠는가? 천사의 나팔 소리로 깨어나기를 바라는 자가, 죽어서도 나팔수의 청동 나팔 소리에 방해를 받겠는가? 기독교인에게는 화장하는 것이 허용되지 않았거늘, 그리스도께서 불의 합당한 벌을 면해 주셨음에도 불구하고, 군영의 규율에 따라 화장되겠는가? 군무의 의무를 위반한 것으로 해석될 수 있는 다른 얼마나 많은 죄들을 거기서 둘러볼 수 있겠는가! 단지 빛의 진영에서 어둠의 진영으로 이름을 옮기는 것 자체가 위반이다.
Plane, si quos militia praeventos fides posterior invenit, alia conditio est, ut illorum, quos Iohannes admittebat ad lavacrum, ut centurionum fidelissimorum, quem Christus (??) et quem Petrus catechizat, dum tamen suscepta fide atque signa(??) aut deserendum statim sit, ut a multis actum, aut omnibus modis cavillandum, ne quid adversus deum committatur, quae nec extra militiam permittuntur, aut novissime perpetiendum pro deo, quod aeque fides pagana condixit.
물론 이미 군무에 종사하고 있는 상태에서 나중에 신앙이 찾아온 이들의 경우에는 조건이 다르다. 요한이 세례로 받아들였던 이들이나, 그리스도께서 〔칭찬하시고?〕 베드로가 교리를 가르친 매우 신실한 백부장들의 경우처럼 말이다. 그러나 신앙을 받아지고 〔인을 받은?〕 이상, 많은 이들이 행한 것처럼 즉시 군대를 떠나거나, 하나님을 거스르는 일(그런 일은 군무 밖에서도 허용되지 않는다)을 저지르지 않도록 모든 방법으로 회피해야 하며, 아니면 마지막에는 이교도의 서약도 똑같이 약속한 것처럼 하나님을 위해 고난을 견뎌내야 한다.
Nec enim delictorum impunitatem aut martyriorum immunitatem militia promittit.
왜냐하면 군무가 죄에 대한 처벌 면제나 순교로부터의 면제를 약속해 주지는 않기 때문이다.
Nusquam Christianus aliud est.
기독교인은 어디에서나 다른 존재가 아니다.
Unum evangelium et idem Iesus, negaturus omnem negatorem et confessurus omnem confessorem dei, et salvam facturus animam pro nomine eius amissam, perditurus autem de contrario adversus nomen eius lucri habitam.
복음은 하나이며 예수도 동일하시니, 하나님을 부인하는 모든 자를 부인하시고 하나님을 시인하는 모든 자를 시인하실 것이며, 그분의 이름을 위해 잃어버린 생명을 구원하시고, 반대로 그분의 이름을 거슬러 얻어낸 생명은 멸하실 것이다.
Apud hunc tam miles est paganus fidelis, quam paganus est miles fidelis.
이분 앞에서는 신실한 군인도 일민에 불과하고, 신실한 평민이야말로 군인이다.
Non admittit status fidei necessitates.
신앙의 신분은 '불가피함'을 인정하지 않는다.
Nulla est necessitas delinquendi, quibus una est necessitas non delinquendi.
죄를 짓지 않는 것만이 유일한 불가피한 의무인 이들에게는, 죄를 지어야 할 불가피함이란 존재하지 않는다.
Nam et ad sacrificandum et directo negandum necessitate quis premitur tormentorum sive poenarum, tamen nec illi necessitati disciplina conivet, quia potior est necessitas timendae negationis et obeundi martyrii quam evadendae passionis et implendi officii.
왜냐하면 고문이나 형벌의 압박으로 인해 제사를 지내거나 직접적으로 부인할 것을 강요당하더라도, 규율은 그러한 불가피함에 눈감아주지 않기 때문이다. 부인을 두려워하고 순교를 겪어야 할 불가피함이, 고난을 피하고 직무를 수행해야 할 불가피함보다 더 강하기 때문이다.
Ceterum subvertit totam substantiam sacramenti causatio eiusmodi, ut etiam voluntariis delictis fibulam laxet.
게다가 그러한 변명은 서약의 모든 본질을 전복시켜, 자발적인 죄에 대해서조차 빗장을 풀게 만든다.
Nam et voluntas poterit necessitas contendi, habens scilicet unde cogatur.
왜냐하면 의지 역시 강제되는 원천을 가지고 있다는 이유로 불가피한 일이라 주장될 수 있기 때문이다.
Vel ipsam praestruxerim et ad ceteras officialium coronarum causas, quibus familiarissima ista ducatio necessitatis, cum idcirco aut officia fugienda sunt, ne delictis incidamus, aut martyria toleranda sunt, ut officia rumpamus.
혹은 나는 이 점을 공직의 관들에 관한 다른 원인들에 대해서도 미리 예방책으로 세워둔 것이다. 그 원인들에게 그러한 불가피성의 이끌어냄은 매우 친숙한 것이기 때문이다. 그러나 그 때문에 죄에 빠지지 않기 위해 공직을 피하거나, 공직의 얽매임을 끊기 위해 순교를 견뎌내야 하기 때문이다.
De prima specie quaestionis, etiam militiae ipsius inlicitae, plura non faciam, ut secunda reddatur.
질문의 첫 번째 양상, 즉 군무 자체가 불법이라는 점에 대해서는 두 번째 양상으로 넘어가기 위해 더 이상 말하지 않겠다.
Nae, si omni ope expulero militiam, frustra iam de corona militari provocarim.
참으로 내가 온 힘을 다해 군무 자체를 부정해 버린다면, 이제 와서 군인의 관에 대해 이의를 제기하는 것은 헛된 일이 될 것이다.
Puta denique licere militiam usque ad causam coronae.
그러므로 결국 관을 쓰는 문제에 이르기 전까지는 군무가 허용된다고 가정해 두자.