§4.1Duas res publicas animo complectamur, alteram magnam et vere publicam, qua dii atque homines continentur, in qua non ad hunc angulum respicimus aut ad illum, sed terminos civitatis nostrae cum sole metimur;
우리는 마음에 두 개의 국가를 품도록 합시다. 하나는 신들과 인간이 포함되어 있는, 거대하고 진정으로 공공적인 국가이며, 여기에서 우리는 이 모퉁이나 저 모퉁이를 바라보는 것이 아니라 우리 시민권의 경계를 태양과 함께 측정합니다.
alteram, cui nos adscripsit condicio nascendi.
다른 하나는 태어남의 조건이 우리를 등록시킨 국가입니다.
Haec aut Atheniensium erit aut Carthaginiensium,aut alterius alicuius urbis, quae non ad omnis pertineat homines sed ad certos.
이 후자는 아테네인들의 국가이거나 카르타고인들의 국가이거나, 혹은 모든 인류가 아니라 특정인들에게만 속하는 다른 어떤 도시의 국가일 것입니다.
Quidam eodem tempore utrique rei publicae dant operam, maiori minorique, quidam tantum minori, quidam tantum maiori.
어떤 이들은 동시에 두 국가 모두에, 즉 더 큰 국가와 더 작은 국가에 노력을 기울이고, 어떤 이들은 더 작은 국가에만, 어떤 이들은 더 큰 국가에만 노력을 기울입니다.
§4.2Huic maiori rei publicae et in otio deservire possumus, immo vero nescio an in otio melius, ut quaeramus quid sit virtus, una pluresne sint;
이 더 큰 국가에는 우리가 한가로움 속에서도 봉사할 수 있으며, 아니 오히려 한가로움 속에서 더 잘 봉사할 수 있는 것이 아닌가 싶습니다. 그것은 우리가 다음과 같은 것들을 탐구하기 위함입니다. 즉, 덕이란 무엇인가, 그것은 하나인가 아니면 여럿인가.
natura an ars bonos viros faciat;
본성인가 아니면 기술인가가 선한 사람을 만드는가.
unum sit hoc, quod maria terrasque et mari ac terris inserta complectitur, an multa eiusmodi corpora deus sparserit;
바다와 육지, 그리고 바다와 육지에 삽입된 것들을 포괄하는 이 우주는 단 하나인가, 아니면 신이 이와 같은 천체들을 많이 흩뿌려 놓았는가.
continua sit omnis et plena materia, ex qua cuncta gignuntur, an diducta et solidis inane permixtum;
그로부터 만물이 생겨나는 모든 물질은 연속적이고 가득 차 있는가, 아니면 분리되어 있고 고체들 사이에 허공이 뒤섞여 있는가.
qui sit deus;
신은 누구인가.
deses opus suum spectet an tractet;
신은 게으르게 자신의 작품을 바라만 보고 있는가, 아니면 그것을 다루고 있는가.
utrumne extrinsecus illi circumfusus sit an toti inditus;
신은 외부로부터 우주를 둘러싸고 있는가, 아니면 전체에 내재해 있는가.
immortalis sit mundus an inter caduca et ad tempus nata numerandus.
우주는 불사하는가, 아니면 소멸하기 쉽고 한때 태어난 것들 사이에 세어 넣어야 하는가.
Haec qui contemplatur, quid deo praestat? Ne tanta eius opera sine teste sit.
이러한 것들을 관조하는 사람은 신에게 무엇을 제공합니까? 신의 이토록 위대한 작품들이 목격자 없이 남겨지지 않도록 하는 것입니다.