§1Adhuc maerens et dolens, fratres, sisto me sanctitati uestrae;
여전히 슬퍼하고 아파하며, 형제들이여, 나는 내 자신을 여러분의 거룩함 앞에 세웁니다.
nec enim praeteriti casus - dicam mei dicam uestri? — dolorem potui digerere.
지나간 불행의—나의 불행이라 말해야 할까요, 여러분의 불행이라 말해야 할까요?—고통을 내가 소화해 낼 수 없었기 때문입니다.
ter conatus sum uerbum, unde debitor sum, uobis subministrare: totiens et meae et uestrae lacrimae conantis uocem suppresserunt nec potui melius curas quibus premebar quam ubertate lacrimarum explicare.
나는 내가 빚진 자인 그 말씀을 여러분에게 전하고자 세 번 시도하였으나, 그때마다 나와 여러분의 눈물이 시도하는 자의 목소리를 억눌렀고, 내가 짓눌려 있던 염려들을 풍부한 눈물 외에는 더 잘 풀어낼 수 없었습니다.
quid ergo fiet? numquamne meo, numquam uestro luctui limes statuetur? quotiens me uidebitis intrantem, non cessabitis pectora tundere et gemitus dare? quotiens uos congregatos uidero, in lacrimas ibo et suspiria? tempus lugendi et mihi et uobis circumscripserunt eloquia diuina nec dolui cum uos lacrimantes uidi — et ad Lazari recordationem fleuit dominus Iesus Christus et qui eum flentem uidebant Iudaei dixerunt: ecce quomodo diligebat eum! —, immo potius si quid in lacrimis iucundum, si quid gratum esse potest, illud e uestris collegi.
그렇다면 어떻게 되겠습니까? 나와 여러분의 애통에 결코 한계가 정해지지 않겠습니까? 내가 들어서는 것을 보실 때마다, 여러분은 가슴을 치며 신음하기를 그치지 않으시겠습니까? 내가 여러분의 모임을 볼 때마다, 나는 눈물과 한숨 속으로 빠져들겠습니까? 애통의 시간은 나와 여러분 모두에게 신성한 말씀이 정해 놓았으며, 나는 여러분이 눈물 흘리는 것을 보았을 때 슬퍼하지 않았습니다—라자로의 기억에 주 예수 그리스도께서 눈물 흘리셨고 그분께서 우시는 것을 본 유대인들이 '보라, 그가 그를 얼마나 사랑하였는가!' 하고 말하였듯이—, 아니 오히려 눈물 속에 어떤 즐거움이나 어떤 감사할 만한 것이 있을 수 있다면, 나는 그것을 여러분의 눈물 속에서 모았습니다.
dicebam enim intra me: \'ecce quomodo diligebant eum!) qui patrem tanto affectu prosequebantur, eundem dabunt et filio qui eorum pater factus est.
나는 내 마음속으로 '보라, 그들이 그를 얼마나 사랑하였는가!' 하고 말하고 있었기 때문입니다. 아버지를 그토록 깊은 애정으로 따르던 이들은, 그들의 아버지가 된 아들에게도 동일한 애정을 줄 것입니다.
heredem oneris facient heredem amoris;
그들은 무거운 짐의 상속인을 사랑의 상속인으로 만들 것입니다.
qui succedit honori, succedet et caritati.
영예를 계승하는 자는 자애 또한 계승할 것입니다.
bonum ingredienti omen est antiquae in pastorem dilectionis in ouibus signa uidere.
직무에 들어서는 자에게 양들 가운데서 목자에 대한 옛 사랑의 징표를 보는 것은 좋은 징조입니다.
fiet amoris translatio in eum cui facta est curarum collatio, nec mutato pastore cessabunt eum diligere qui debet oues pascere, cuius uocem audient et qui deo teste conscientia teste paratus est cum adiutorio domini pro ouicularum minima animam suam impendere et superimpendere.
사랑의 이전은 돌봄의 위임이 이루어진 자에게 행해질 것이며, 목자가 바뀌더라도 양들을 먹여야 할 자, 즉 그들이 목소리를 들을 것이며 하나님을 증인으로 삼고 양심을 증인으로 삼아 주의 도우심과 함께 어린양들의 가장 작은 이를 위해 자신의 목숨을 다 바치고 더 바칠 준비가 되어 있는 자를 사랑하기를 그들은 그치지 않을 것입니다.
§2Si quae ratio dolendi, si flendi, tota mea est, non uestra, non eius cuius tangimur desiderio.
슬퍼하고 울어야 할 어떤 이유가 있다면, 그것은 온전히 나의 것이며, 여러분의 것도 아니고, 우리가 그에 대한 그리움에 사로잡혀 있는 그분의 것도 아닙니다.
solutus est ille, uinctus ego; stadium emensus, curro; in patria est, unde peregrinor;
그분은 해방되었으나 나는 묶여 있고, 그분은 경기장을 다 달렸으나 나는 달리고 있으며, 그분은 고향에 있으나 나는 그곳으로부터 나그네 길을 가고 있습니다.
curas quas deposuit in sinu meo reposuit;
그분이 내려놓은 염려들을 그분은 내 품에 다시 얹어 놓았습니다.
clauum bene tenuit, de me quid fiet nescio;
그분은 키를 잘 쥐고 계셨으나 나는 내게 무슨 일이 일어날지 모릅니다.
appulit, fluctuo;
그분은 항구에 닿았으나 나는 요동치고 있으며, 그분은 해안가에서 성난 바다와 미쳐 날뛰는 폭풍을 바라보시는데, 나는 파도 한가운데서 외칩니다.
e litore uidet iratum pelagus, furentes procellas, exclamo in mediis fluctibus: salua nos, perimus. et uere perimus et uere periculum urget et uere caput meum impellit non meum tantum periculum, sed et uestrum;
'우리를 구원하소서, 우리는 죽게 되었나이다.' 참으로 우리는 죽어가고 있고, 참으로 위험이 엄습하며, 참으로 나의 머리를 몰아치는 것은 나의 위험뿐만 아니라 여러분의 위험이기도 합니다.
nam sine uobis saluus esse non possum, uestrarum animarum iactura mea est.
여러분 없이는 내가 구원받을 수 없으며, 여러분 영혼의 상실은 나의 손실이기 때문입니다.
quidquid domino meo de uobis perit, periculo meo perit;
나의 주님께 여러분 중 잃어버려지는 것은 무엇이든 나의 위험으로 잃어버려지는 것입니다.
rationem sum redditurus, pellem pro pelle.
나는 셈을 치러야 하니, 가죽은 가죽으로 갚아야 합니다.
misericordem dominum habeo, sed rigidum computatorem: ouiculas suas cotidie numerat, has in manibus descriptas habet, exigit numerum, quem si non reddidero ingens capiti meo periculum creatur.
내게는 자비로운 주님이 계시나 엄격한 회계사이기도 하십니다. 그분은 자신의 어린양들을 매일 세시고, 이들을 자신의 손에 기록해 두시며, 그 수를 요구하시니, 만일 내가 이를 돌려드리지 못하면 내 머리 위에 거대한 위험이 생겨납니다.
uidete, fratres, si sarcinam meam considerans a lacrimis possum temperare, si de graui onere meo non mihi dolendum est.
형제들이여, 내가 나의 짐을 생각할 때 눈물을 억제할 수 있을지, 무거운 부담에 대해 내가 슬퍼하지 않아도 될지 보십시오.
pondus meum alleuiate.
나의 무게를 덜어 주십시오.
faciet caritas uestra quod immane est mitius et adiuuante domino et pastor et ouiculae pascua inuenient, et postquam in meridie cubauerint, accumbent cum Abraham, Isaac et Iacob, ubi non erit sol neque ullus aestus, sed in umbra domini pax et refrigerium, quando luctus noster uertetur in citharam et noces flentium in cantus exsultantium.
여러분의 자애가 이 거대한 것을 더 부드럽게 만들 것이며, 주의 도우심으로 목자도 어린양들도 푸른 초장을 발견할 것이며, 대낮에 누운 후에는 아브라함과 이사악과 야곱과 함께 자리할 것이니, 그곳에는 태양도 어떤 열기도 없고, 오직 주의 그늘 아래 평화와 안식이 있을 것이며, 그때 우리의 애통은 수금으로 변하고 우는 자들의 소리는 환호하는 자들의 노래로 변할 것입니다.
§3Ceterum, dilectissimi, dum de pastore erepto lugemus, nascitur de perdito fratre dolendi occasio.
그러나 가장 사랑하는 이들이여, 우리가 빼앗긴 목자를 두고 애통해하는 동안, 잃어버린 형제로 인해 슬퍼해야 할 일이 생겨나고 있습니다.
praecisum est a nobis membrum, pars nostri facta est pars Donati, transiit miles domini ad castra Philistinorum et de uase honoris factum est uas dedecoris.
우리에게서 지체가 잘려 나갔고, 우리의 일부가 도나투스파의 일부가 되었으며, 주의 군사가 필리스티아인들의 진영으로 넘어갔고, 영예의 그릇이 불명예의 그릇이 되었습니다.
intellegitis quid dico.
내가 무슨 말을 하는지 여러분은 이해하실 것입니다.
miser ille Rusticianus Mutigensis diaconus sacramentum quod ecclesiae debebat abiecit et ordinem suum infideli participatione polluit.
무티가의 저 가련한 부제 루스티키아누스는 교회에 빚진 서약을 내던져 버렸고, 믿음 없는 참여로 자신의 품격을 더럽혔습니다.
quid non feci, quos non adhibui conatus, ut in praecipitium ruentem in plano collocarem et eximerem periculo, qui periculum amabat in quo periit! is prima et urgens fuit cura mea qui nunc est dolor meus.
벼랑 끝으로 치닫는 그를 평지에 세우고, 그가 그 안에서 멸망해 버린 그 위험으로부터 그를 건져내기 위해 내가 하지 않은 일이 무엇이며, 어떤 노력을 다하지 않았겠습니까! 지금 나의 슬픔인 그가 나의 첫 번째이자 시급한 염려였습니다.
nolebam mihi subtrahi in ipso oneris mei exordio quem a satis longo tempore uidebam tamquam fulgur de caelo cadentem.
나는 아주 오래전부터 하늘에서 떨어지는 번개처럼 보이던 그가 내 짐의 바로 시작 단계에서 내게서 떨어져 나가는 것을 원치 않았습니다.
et licet ipse exigentibus peccatis suis a domino deseri meruerit, doleo tamen quod de eo ad dominum meum dicere non possum: \'ecce me cum pueris quos dedisti mihi. \'
그리고 비록 그가 자신의 죄로 인해 주님께 버림받아 마땅했다 할지라도, 나는 그에 대해 나의 주님께 '보소서, 저와 당신께서 제게 주신 자녀들입니다' 하고 말씀드릴 수 없음을 슬퍼합니다.