§1Quodam die in diebus sanctis octauarum, cum mane apud me fuissent multi fratres laici christiani et in loco solito consedissemus, ortus est sermo de religione christiana aduersus praesumptionem et tamquam miram et magnam scientiam paganorum: quem recordatum atque conpletum litteris mandandum putaui non expressis personis contradicentium, quamuis christiani essent et magis contradicendo quaerere uiderentur, quid paganis responderi oporteret.
팔일제 축일의 성스러운 날들 중 어느 날 아침, 많은 평신도 그리스도인 형제들이 나를 찾아왔고 우리가 늘 앉던 자리에 함께 앉아 있었을 때, 이교도들의 오만함과 마치 놀랍고 위대한 지식인 듯한 주장에 맞서 그리스도교 신앙에 관한 토론이 일어났다. 나는 이 토론을 기억해 내고 정리하여 글로 남겨야겠다고 생각했으나, 비록 그들이 그리스도인이고 오히려 반론을 제기함으로써 이교도들에게 어떻게 대답해야 할지를 묻고 있는 것처럼 보였을지라도, 반대 의견을 말한 이들의 신원을 밝히지는 않기로 했다.
cum ergo de diuinatione daemonum quaereretur et affirmaretur praedixisse nescio quem euersionem templi Serapis, quae in Alexandria facta est, respondi non esse mirandum, si istam euersionem templis et simulacris suis inminere daemones et scire et praedicere potuerunt sicut alia multa, quantum eis nosse et praenuntiare permittitur.
그리하여 악령들의 예언에 대해 질문이 던져지고, 알렉산드리아에서 일어났던 세라피스 신전의 파괴를 정체 모를 어떤 이가 예언했다고 주장되었을 때, 나는 다음과 같이 대답했다. 악령들이 그 신전들과 자신들의 우상에 닥칠 이 파괴를 미리 알고 예언할 수 있었다 하더라도, 다른 많은 일들과 마찬가지로 그들에게 앎과 예언이 허락되는 한에 있어서는 전혀 놀라운 일이 아니라고 말이다.
§2Et cum mihi referretur: non ergo sunt malae diuinationes huius modi nec deo displicent — alioquin omnipotens et iustus ista fieri non permitteret, si mala et iniusta essent — respondi non ideo haec uideri iusta debere, quod ea fieri permittit omnipotentissimus et iustissimus deus;
그리고 나에게 다음과 같은 반론이 제기되었을 때—"그러므로 이러한 종류의 예언들은 악한 것이 아니며 하느님께 불쾌한 것도 아닙니다. 그렇지 않고 만약 그것들이 악하고 불의한 것이라면 전능하고 의로우신 하느님께서 그런 일들이 일어나는 것을 허락지 않으셨을 것이기 때문입니다"—나는 전능하시고 가장 의로우신 하느님께서 그것들이 일어나는 것을 허락하신다는 이유로 그것들이 의로운 것으로 여겨져서는 안 된다고 대답했다.
nam et alia multa manifestissime iniuste fieri, sicut homicidia, adulteria, furta, rapinas et cetera huius modi: quae quamuis iusto deo eo quod iniusta sint sine dubitatione displiceant, idem tamen omnipotens ea fieri certa iudicii sui ratione permittit non utique inpune, sed ad eorum damnationem, a quibus fiunt quae displicent iusto.
왜냐하면 다른 많은 일들, 예컨대 살인, 간음, 도둑질, 강도질 및 이와 유사한 다른 일들도 지극히 명백하게 불의하게 행해지기 때문이다. 이것들은 의로우신 하느님께 그것들이 불의하다는 이유로 의심할 여지 없이 불쾌한 것들이지만, 그럼에도 전능하신 하느님께서는 자신의 심판에 따른 확실한 이치로 그것들이 일어나는 것을 허락하시며, 결코 벌하지 않으시는 것이 아니라 의로우신 분을 불쾌하게 하는 일들을 행하는 자들의 파멸을 위하여 그렇게 하시는 것이다.
§3Et cum e contrario diceretur non quidem esse dubitandum, quod omnipotens et iustus sit deus, sed haec humana peccata, quae contra societatem hominum fierent, non eum curare, dum fierent ■— propterea posse fieri: quae utique fieri non possent, si omnipotens non siuisset;
이에 반하여 다음과 같이 주장되었을 때—"하느님께서 전능하시고 의로우시다는 것은 결코 의심할 수 없으나, 인간 사회에 반하여 일어나는 이러한 인간의 죄악들에 대해서는 그것들이 일어나는 동안 하느님께서 관여하지 않으십니다. 그렇기에 그것들이 일어날 수 있는 것이며, 만약 전능하신 분께서 허락지 않으셨다면 그것들은 결코 일어날 수 없었을 것입니다.
illa uero, quae ad ipsum religionis cultum pertineant, nullo modo ab eo credendum esse contemni.
그러나 종교적 숭배 자체에 관한 일들에 대해서는, 하느님에 의해 결코 소홀히 여겨진다고 믿어서는 안 됩니다.
ac per hoc fieri non potuisse, nisi ei placuissent.
그러므로 그것들은 하느님 마음에 들지 않았다면 일어날 수 없었을 것입니다.
et ideo mala ea putari non oportere — ad hoc quoque respondi: nunc ergo ei displicent, cum templa et simulacra euertuntur et illa gentium sacrificia, si facta fuerint. puniuntur.
따라서 그것들을 악한 것으로 여겨서는 안 됩니다"—이 점에 대해서도 나는 대답했다. "그렇다면 이제는 신전들과 우상들이 파괴되고 이방인들의 그러한 제사들이 만약 행해진다면 처벌을 받고 있으니, 이제는 그것들이 하느님께 불쾌한 것입니다.
sicut enim dicitur non ea fieri potuisse, nisi deo placuissent, et ideo bona putanda, quoniam iusto placent, ita dici potest non ea prohiberi, euerti, puniri potuisse, nisi deo displicerent;
왜냐하면 그것들이 하느님 마음에 들지 않았다면 일어날 수 없었을 것이고, 따라서 의로우신 분의 마음에 들기에 선한 것으로 여겨져야 한다고 말해지는 것과 마찬가지로, 그것들이 하느님께 불쾌하지 않았다면 금지되고 파괴되고 처벌받을 수 없었을 것이라고 말할 수 있기 때문입니다.
ac per hoc si tunc ideo recte fiebant, quia iusto deo placere hinc ostendebantur, quod ab illo fieri sinebantur, ideo nunc inique fiunt, quia deo displicere hinc ostenduntur, quod ea uel iubet uel permittit euerti.
그러므로 만약 당시에 그것들이 하느님에 의해 행해지도록 허락되었다는 사실에서 의로우신 하느님 마음에 든다는 점이 드러났기 때문에 올바르게 행해진 것이라면, 이제는 하느님께서 그것들을 파괴하도록 명령하시거나 허락하신다는 사실에서 그것들이 하느님께 불쾌하다는 점이 드러나기 때문에 불의하게 행해지는 것입니다." 이에 맞서 다음과 같이 말해졌다.
§4Contra hoc dictum est iniusta quidem esse nunc ista, non tamen mala, et ideo iniusta, quia contra leges, quibus prohibentur, fiunt, ideo autem non mala, quia, si mala essent, numquam deo utique placuissent;
"지금 그것들은 불의한 것이기는 하지만 악한 것은 아닙니다. 그것들을 금지하는 법률에 반하여 행해지기 때문에 불의한 것이지, 악한 것은 아닙니다. 왜냐하면 만약 그것들이 악한 것이었다면 하느님 마음에 결코 들지 않았을 것이기 때문입니다.
porro si numquam placuissent, numquam facta essent illo non sinente, qui omnia potest et qui talia non contemneret, quando tam magna sunt, ut contra ipsam religionem, qua deus colitur, fierent, si male fierent.
나아가 만약 결코 마음에 들지 않았다면, 모든 것을 하실 수 있고 또한 하느님을 섬기는 종교 자체에 반하여 행해지는 만큼 지극히 중대한 일들을 그것들이 악하게 행해질 때 소홀히 여기실 리 없는 하느님께서 허락지 않으셨다면 결코 일어날 수 없었을 것이기 때문입니다." 이에 대해 나는 말했다.
hic ego, si propterea, inquam, mala non sunt, quia deo placere hinc probantur, quod ea fieri sinit omnipotens, quomodo erit bonum, quod fieri prohibentur et euertuntur? si autem hoc bonum non est, quod euertuntur, quae deo placent, hoc fieri non sineret omnipotens, quia et hoc contra religionem fit, qua colitur deus, si ea, quae deo placent, ab hominibus euertuntur.
"만약 전능하신 분께서 그것들이 일어나는 것을 허락하신다는 사실에서 하느님 마음에 든다는 점이 증명되기 때문에 그것들이 악한 것이 아니라면, 그것들이 행해지는 것이 금지되고 파괴되는 것은 어떻게 선한 일이 되겠습니까? 만약 하느님 마음에 드는 것들이 파괴되는 이것이 선한 일이 아니라면, 전능하신 분께서 이 일이 일어나는 것을 허락지 않으셨을 것입니다. 하느님 마음에 드는 것들이 사람들에 의해 파괴된다면 이것 역시 하느님을 섬기는 종교에 반하여 일어나는 것이기 때문입니다.
si autem hoc, cum male fiat, permittit omnipotens, non ideo putanda sunt illa bona, quod ea fieri permisit omnipotens.
그러나 전능하신 분께서 이 일이 악하게 행해짐에도 허락하시는 것이라면, 전능하신 분께서 그것들이 일어나는 것을 허락하셨다는 이유로 그것들을 선한 것으로 여겨서는 안 됩니다."