§17Nec mirum, quod haec de ineffabili natura dicuntur, cum in his etiam rebus, quas corporeis oculis cernimus et corporeo sensu diiudicamus, tale aliquid accidat.
이 명명할 수 없는 본성에 대해 이러한 일들이 일컬어지는 것은 놀라운 일이 아닙니다. 왜냐하면 우리가 육신의 눈으로 식별하고 육신의 감각으로 분별하는 이 사물들 속에서도 그와 같은 어떤 일이 일어나기 때문입니다.
nam cum de fonte interrogati non possumus dicere, quod ipse sit fluuius, nec de fluuio interrogati possumus eum fontem uocare, rursus potionem, quae de fonte uel fluuio est, nec fluuium possumus appellare nec fontem, tamen in hac trinitate aquam nominamus et cum de singulis quaeritur, singillatim aquam respondemus.
사실 우리가 샘에 대해 질문을 받았을 때 그것 자체가 강이라고 말할 수 없고, 강에 대해 질문을 받았을 때 그것을 샘이라 부를 수도 없으며, 또한 샘이나 강에서 나온 음료에 대해서도 강이라 부를 수도 없고 샘이라 부를 수도 없습니다. 그러나 이 세 가지 결합 속에서 우리는 그것을 물이라 이름하며, 각각에 대해 질문을 받았을 때 개별적으로 “물”이라고 답합니다.
nam si quaero, utrum in fonte aqua sit, respondetur aqua; et si quaeram, utrum aqua sit in fluuio, nihil aliud respondetur, et in illa potione non poterit alia esse responsio;
왜냐하면 만일 내가 샘 속에 물이 있는지 물으면 “물”이라고 답해지고, 강 속에 물이 있는지 묻는다면 다른 것이 답해지지 않으며, 저 음료 속에서도 다른 대답이 있을 수 없기 때문입니다.
nec tamen eas tres aquas, sed unam dicimus.
그러나 그렇다고 해서 우리가 그것들을 세 개의 물이라 부르지 않고, 하나의 물이라 부릅니다.
sane cauendum est, ne quisquam ineffabilem illius maiestatis substantiam sicut fontem istum uisibilem atque corporeum uel fluuium uel potionem cogitet.
참으로, 누구도 저 위엄의 명명할 수 없는 실체를 이 눈에 보이고 육적인 샘이나 강 혹은 음료처럼 생각하지 않도록 경계해야 합니다.
in his enim aqua illa, quae nunc in fonte est, exit in fluuium nec in se manet; et cum de fluuio uel de fonte in potionem transit, non ibi permanet, unde sumitur.
왜냐하면 이 사물들 속에서는, 지금 샘에 있는 저 물이 강으로 흘러나가고 자기 안에 머물지 않으며, 강이나 샘에서 음료로 옮겨갈 때 그것이 길어 올려진 곳에 머무르지 않기 때문입니다.
itaque fieri potest, ut eadem aqua nunc ad fontis appellationem pertineat, nunc ad fluuii, nunc ad potionis, cum in illa trinitate dixerimus non posse fieri, ut pater ipse aliquando sit filius, aliquando spiritus sanctus.
따라서 동일한 물이 때로는 샘이라는 명칭에 속하고, 때로는 강의 명칭에, 때로는 음료의 명칭에 속하는 일이 일어날 수 있습니다. 반면에 저 삼위일체 속에서는 아버지 자신이 때로는 아들이 되고 때로는 성령이 되는 일이 일어날 수 없다고 우리가 말했던 것입니다.
sicut in arbore radix non est nisi radix nec robur est aliud quam robur nec ramos nisi ramos possumus dicere;
나무에서 뿌리는 뿌리일 뿐이고 줄기는 줄기 외에 다른 것이 아니며 가지는 가지 외에 다른 것이라 부를 수 없는 것과 같습니다.
non enim quod dicitur radix, potest dici et robur et rami;
왜냐하면 뿌리라 불리는 것이 줄기라 불릴 수도 없고 가지라 불릴 수도 없기 때문입니다.
nec lignum, quod pertinet ad radicem, potest aliquo transitu nunc in radice esse, nunc in robore, nunc in ramis, sed tantummodo in radice, cum illa regula nominis maneat, ut radix lignum sit et robur lignum et rami lignum, nec tamen tria ligna dicantur, sed unum.
또한 뿌리에 속하는 목재가 어떤 이동에 의해 지금은 뿌리에 있고, 지금은 줄기에 있으며, 지금은 가지에 있을 수 있는 것이 아니라 오직 뿌리에만 존재합니다. 비록 뿌리도 목재이고 줄기도 목재이며 가지도 목재이되, 그렇다고 해서 세 개의 목재라 불리지 않고 하나의 목재라 불려야 한다는 저 이름의 규칙이 유지되는데도 말입니다.
aut si haec habent aliquam dissimilitudinem, ut possint non absurde tria ligna nominari, ut etiam tria ligna dici possunt propter firmitatis diuersitatem, illud certe omnes concedunt, si ex uno fonte tria pocula inpleantur, posse dici tria pocula, tres autem aquas non posse dici, sed omnino unam aquam, quamquam de singulis poculis interrogatus in quolibet horum aquam esse respondeas, quamuis nullus hic transitus fiat, sicut de fonte in fluuium dicebamus.
혹은 만일 이것들이 어떤 상이함을 지니고 있어서, 터무니없지 않게 세 개의 목재라 명명될 수 있다 하더라도(실제로 단단함의 차이 때문에 세 개의 목재라 불릴 수도 있듯이), 다음의 사실은 분명 모두가 인정할 것입니다. 만일 하나의 샘에서 세 개의 잔이 채워진다면, “세 개의 잔”이라 불릴 수는 있어도 “세 개의 물”이라 불릴 수는 없으며 온전히 “하나의 물”이라 불린다는 것을 말입니다. 비록 개별 잔들에 대해 질문을 받았을 때 그 중 어느 것에서나 물이 있다고 답할지라도 말입니다. 여기서는 우리가 샘에서 강으로 흘러가는 것에 대해 말했던 것과 같은 어떤 이동도 일어나지 않는데도 말입니다.
sed haec non propter illius diuinae naturae similitudinem, sed propter uisibilium etiam unitatem corporalia exempla data sunt, ut intellegeretur fieri posse, ut aliqua tria non tantum singillatim, sed etiam simul singulare nomen obtineant, ne quisquam miretur et absurdum putet, quod deum dicimus patrem, deum filium, deum spiritum sanctum nec tamen tres deos in ista trinitate, sed unum unamque substantiam.
그러나 이러한 육적인 예시들이 주어진 것은 저 신성한 본성의 유사성 때문이 아니라, 눈에 보이는 것들의 단일성 때문이며, 이는 어떤 세 가지가 개별적으로뿐만 아니라 동시에 단수형의 이름을 얻는 일이 가능하다는 것을 이해시키기 위함이었습니다. 그것은 우리가 아버지를 하나님이라 부르고, 아들을 하나님이라 부르며, 성령을 하나님이라 부르면서도, 저 삼위일체 속에서 세 분의 하나님이 아니라 오직 한 분의 하나님, 그리고 하나의 실체라고 말하는 것을 누구도 놀라워하거나 터무니없다고 생각하지 않도록 하려는 것입니다.