[ULPIANUS libro secundo ad edictum. ] §50.1.1.prMunicipem aut natiuitas facit aut manumissio aut adoptio.
[울피아누스, 『고시 주해』 제2권] 출생이나 노예 해방 또는 입양이 자치도시 시민을 만든다.
§50.1.1.1Et proprie quidem municipes appellantur muneris participes, recepti in ciuitatem, ut munera nobiscum facerent: sed nunc abusiue municipes dicimus suae cuiusque ciuitatis ciues, ut puta Campanos, Puteolanos.
그리고 엄밀한 의미에서는 자치도시 시민이란 의무의 분담자(muneris participes)라 불리는데, 이는 우리와 함께 공역을 수행하기 위해 시민단에 받아들여진 자들을 뜻했다. 그러나 오늘날에는 본뜻에서 벗어나 각자의 고유한 도시의 시민들, 예를 들어 캄파니아인이나 푸테올리인을 자치도시 시민이라 부른다.
§50.1.1.2Qui ex duobus igitur Campanis parentibus natus est, Campanus est.
그러므로 부모가 모두 캄파니아인인 이에게서 태어난 자는 캄파니아인이다.
sed si ex patre Campano, matre Puteolana, aeque municeps Campanus est, nisi forte priuilegio aliquo materna origo censeatur: tunc enim maternae originis erit municeps.
그러나 아버지가 캄파니아인이고 어머니가 푸테올리인이라면, 마찬가지로 캄파니아의 자치도시 시민이다. 단, 혹시라도 어떤 특권에 의해 어머니 측의 출신지가 고려되는 경우는 예외이다. 그럴 경우에는 어머니 측 출신지의 자치도시 시민이 되기 때문이다.
ut puta Iliensibus concessum est, ut qui matre Iliensi est, sit eorum municeps.
예를 들어 일리움인들에게는, 어머니가 일리움인인 자는 그들의 자치도시 시민이 된다는 점이 허용되어 있다.
etiam Delphis hoc idem tributum et conseruatum est.
델포이인들에게도 이와 똑같은 권리가 부여되어 유지되어 왔다.
Celsus etiam refert Ponticis ex beneficio Pompeii Magni competere, ut qui Pontica matre natus esset, Ponticus esset.
켈수스는 또한, 폼페이우스 대왕의 은혜에 따라 폰토스인들에게도, 폰토스인 어머니에게서 태어난 자는 폰토스인이 된다는 권리가 인정된다고 전한다.
quod beneficium ad uolgo quaesitos solos pertinere quidam putant.
어떤 이들은 이 은혜가 비적출자들에게만 해당한다고 생각한다.
quorum sententiam Celsus non probat: neque enim debuisse caueri, ut uolgo quaesitus matris condicionem sequeretur (quam enim aliam originem hic habet?): sed ad eos, qui ex diuersarum ciuitatium parentibus orerentur.
켈수스는 그들의 견해를 승인하지 않는다. 비적출자가 어머니의 신분 상태를 따른다는 것은 규정해 둘 필요가 없었기 때문이며(실제로 이 자가 이외에 다른 어떤 출신지를 가질 수 있겠는가?), 오히려 서로 다른 도시 출신의 부모에게서 태어나는 자들에게 적용되어야 하기 때문이다.