[ULPIANUS libro trigensimo octauo ad edictum. ] §47.6.3.prQuotiens tantum praestat dominus, quantum praestaretur, si unus liber fecisset, cessat ceterorum nomine actio, non aduersus ipsum, uerum etiam aduersus emptorem dumtaxat, si forte quis eorum, qui simul fecerant, uenierit.
[고시 주해 제38권의 울피아누스] 소유자가 만약 한 명의 자유인이 행하였더라면 지급되었을 만큼의 액수를 지급할 때마다, 나머지 사람들의 명목에 의한 소는 소유자 자신에 대해서뿐만 아니라, 만약 함께 그 행위를 했던 자들 중 누군가가 매각된 경우라면 적어도 매수인에 대해서도 소멸한다.
idemque et si fuerit manumissus.
그리고 만약 [노예가] 해방되었을 경우에도 마찬가지이다.
quod si prius fuerit ablatum a manumisso, tunc dabitur aduersus dominum familiae nomine: nec enim potest dici, quod a manumisso praestitum est, quasi a familia esse praestitum.
그러나 만약 먼저 해방된 자로부터 [액수가] 징수되었다면, 그때는 가속의 명목으로 소유자에 대하여 [소가] 허용될 것이다. 왜냐하면 해방된 자에 의해 지급된 것이 마치 가속에 의해 지급된 것처럼 말해질 수는 없기 때문이다.
plane si emptor praestiterit, puto denegandam in uenditorem actionem: quodammodo enim hoc a uenditore praestitum est, ad quem nonnumquam regressus est ex hac causa, maxime si furto noxaque solutum esse promisit.
분명히, 만약 매수인이 지급했다면 매도인에 대한 소는 기각되어야 한다고 나는 생각한다. 왜냐하면 어떤 의미에서 이것은 매도인에 의해 지급된 셈이기 때문인데, 매도인에 대해서는 이 원인으로 인해 때로 구상이 행해지며, 특히 [그 노예가] 절도와 가해로부터 면제되어 있음을 [매도인이] 약정했을 경우에는 더욱 그러하다.
§47.6.3.1Sed an, si legati serui nomine uel eius, qui donatus est, actum sit cum legatario uel eo, cui donatus est, agi possit etiam cum domino ceterorum, quaeritur: quod admittendum puto.
그러나 유증된 노예 또는 증여된 노예의 명목으로 수증자 또는 증여를 받은 자에 대하여 소가 제기되었을 경우, 나머지 노예들의 소유자에 대해서도 소를 제기할 수 있는지에 대해 의문이 제기되나, 나는 이것이 인정되어야 한다고 생각한다.
§47.6.3.2Huius edicti leuamentum non tantum ei, qui seruos possidens condemnatus praestitit tantum, quantum, si unus liber fecisset, datur, uerum ei quoque, qui idcirco condemnatus est, quia dolo fecerat quo minus possideret.
이 고시에 의한 구제는 노예들을 점유하면서 유죄 판결을 받아, 만약 한 명의 자유인이 행하였더라면 지급되었을 만큼의 액수를 지급한 자에게 부여될 뿐만 아니라, 자신이 점유하지 못하도록 악의로써 행동했다는 이유로 유죄 판결을 받은 자에게도 부여된다.