[ULPIANUS libro septuagensimo septimo ad edictum. ] §47.10.15.prItem apud Labeonem quaeritur, si quis mentem alicuius medicamento alioue quo alienauerit, an iniuriarum actio locum haberet.
[울피아누스, 『고시 주해』 제77권] 마찬가지로 라베오의 저작에서, 누군가 약물이나 다른 방법으로 타인의 정신을 착란시켰을 때 불법행위 소권이 성립하는지가 문제된다.
et ait iniuriarum aduersus eum agi posse.
그리고 그는 그 자에 대하여 불법행위 소송을 제기할 수 있다고 말한다.
§47.10.15.1Si quis pulsatus quidem non est, uerum manus aduersus eum leuatae et saepe territus quasi uapulaturus, non tamen percussit: utili iniuriarum actione tenetur.
만일 어떤 사람이 실제로 맞지는 않았으나 그를 향해 손이 올려지고 맞을 것처럼 자주 위협을 당하였으나 맞지는 않았다면, 그는 준불법행위 소권에 의해 책임을 진다.
§47.10.15.2Ait praetor: 'qui aduersus bonos mores conuicium cui fecisse cuiusue opera factum esse dicetur, quo aduersus bonos mores conuicium fieret: in eum iudicium dabo'. §47.10.15.3Conuicium iniuriam esse Labeo ait.
법무관은 말한다. "좋은 풍속에 반하여 타인에게 욕설을 퍼부었거나, 그의 행위로 인하여 좋은 풍속에 반하는 욕설이 행해졌다고 주장되는 자, 그에 대하여 나는 재판을 부여하겠다." 라베오는 욕설은 불법행위라고 말한다.
§47.10.15.4Conuicium autem dicitur uel a concitatione uel a conuentu, hoc est a collatione uocum.
그런데 욕설은 선동 또는 집회, 즉 목소리들의 모임에서 유래한다고 한다.
cum enim in unum complures uoces conferuntur, conuicium appellatur quasi conuocium.
여러 목소리가 하나로 모일 때, 마치 공동의 목소리인 것처럼 코누이키움이라고 불리기 때문이다.
§47.10.15.5Sed quod adicitur a praetore 'aduersus bonos mores' ostendit non omnem in unum collatam uociferationem praetorem notare, sed eam, quae bonis moribus improbatur quaeque ad infamiam uel inuidiam alicuius spectaret.
그러나 법무관이 "좋은 풍속에 반하여"라고 덧붙인 것은, 법무관이 한데 모인 모든 외침을 벌하려는 것이 아니라, 좋은 풍속에 의해 비난받고 타인의 명예를 훼손하거나 원망을 사게 하려는 목적의 외침만을 처벌한다는 것을 보여준다.
§47.10.15.6Idem ait 'aduersus bonos mores' sic accipiendum non eius qui fecit, sed generaliter accipiendum aduersus bonos mores huius ciuitatis.
같은 저자는 "좋은 풍속에 반하여"란 행위자 개인의 풍속이 아니라, 일반적으로 이 시민 공동체의 좋은 풍속에 반하는 것으로 이해되어야 한다고 말한다.
§47.10.15.7Conuicium non tantum praesenti, uerum absenti quoque fieri posse Labeo scribit.
라베오는 욕설이 현장뿐만 아니라 부재중인 자에게도 행해질 수 있다고 적고 있다.
proinde si quis ad domum tuam uenerit te absente, conuicium factum esse dicitur.
따라서 누군가 당신의 부재중에 당신의 집에 와서 욕설을 퍼부었다면 욕설이 행해진 것으로 여겨진다.
idem et si ad stationem uel tabernam uentum sit, probari oportere.
초소나 상점에 온 경우에도 마찬가지로 입증되어야 한다.
§47.10.15.8Fecisse conuicium non tantum is uidetur, qui uociferatus est, uerum is quoque, qui concitauit ad uociferationem alios uel qui summissit ut uociferentur.
욕설을 퍼부은 것으로 여겨지는 자는 소리를 지른 자뿐만 아니라, 타인을 선동하여 소리를 지르게 했거나 소리를 지르도록 부추긴 자도 포함된다.
§47.10.15.9'Cui' non sine causa adiectum est: nam si incertae personae conuicium fiat, nulla executio est.
"타인에게"라는 말이 괜히 추가된 것이 아니다. 왜냐하면 특정되지 않은 인물에 대해 욕설이 행해진다면 아무런 소송의 실행도 없기 때문이다.
§47.10.15.10Si curauerit quis conuicium alicui fieri, non tamen factum sit, non tenebitur.
만일 누군가 타인에게 욕설이 행해지도록 주선하였으나 실제로 행해지지 않았다면 책임을 지지 않는다.
§47.10.15.11Ex his apparet non omne maledictum conuicium esse: sed id solum, quod cum uociferatione dictum est, siue unus siue plures dixerint, quod in coetu dictum est,
이것들로부터 모든 욕설이 다 법에서 말하는 욕설인 것은 아님이 드러난다. 오직 한 사람이나 여러 사람이 고함을 지르며 말한 것, 군중 속에서 말한 것만이, 욕설이다.
§47.10.15.12conuicium est: quod autem non in coetu nec uociferatione dicitur, conuicium non proprie dicitur, sed infamandi causa dictum.
반면에 군중 속에서나 고함 없이 말해진 것은 엄밀한 의미의 욕설이라 불리지 않고, 명예를 훼손하기 위해 말해진 것이다.
§47.10.15.13Si quis astrologus uel qui aliquam illicitam diuinationem pollicetur consultus aliquem furem dixisset, qui non erat, iniuriarum cum eo agi non potest, sed constitutiones eos tenent.
만일 어떤 점성술사나 불법적인 점술을 약속하는 자가 상담을 받고 도둑이 아닌 사람을 도둑이라고 말했다면, 그에 대해 불법행위 소송을 제기할 수는 없으나, 칙령들이 그들을 구속한다.
§47.10.15.14Iniuriarum, quae ex conuicio nascitur, in heredes non est reddenda: sed nec heredi.
욕설에서 비롯되는 불법행위 소권은 상속인들을 상대로 부여되어서는 안 되며, 상속인에게도 부여되지 않는다.
§47.10.15.15Si quis uirgines appellasset, si tamen ancillari ueste uestitas, minus peccare uidetur: multo minus, si meretricia ueste feminae, non matrum familiarum uestitae fuissent.
만일 누군가 처녀들에게 말을 걸었더라도, 그녀들이 하녀의 옷을 입고 있었다면 잘못이 더 적은 것으로 여겨진다. 여성이 가족의 어머니가 아니라 창녀의 옷을 입고 있었다면 훨씬 더 적다.
si igitur non matronali habitu femina fuerit et quis eam appellauit uel ei comitem abduxit, iniuriarum tenetur.
따라서 여성이 정숙한 부인의 옷차림을 하고 있지 않았고 누군가 그녀에게 말을 걸거나 그녀로부터 동반자를 떼어놓았다면, 그는 불법행위의 책임을 진다.
§47.10.15.16Comitem accipere debemus eum, qui comitetur et sequatur et (ut ait Labeo) siue liberum siue seruum siue masculum siue feminam: et ita comitem Labeo definit 'qui frequentandi cuiusque causa ut sequeretur destinatus in publico priuatoue abductus fuerit'. inter comites utique et paedagogi erunt.
우리는 동반자를 동행하고 따르는 사람으로 이해해야 하며, (라베오가 말하듯이) 자유인이든 노예든 남성이든 여성이든 상관없다. 그리고 라베오는 동반자를 다음과 같이 정의한다. "누군가를 모시고 따르도록 지정되어 공적 또는 사적인 장소에서 떼어내진 자." 동반자 속에는 당연히 교사들도 포함될 것이다.
§47.10.15.17Abduxisse uidetur, ut Labeo ait, non qui abducere comitem coepit, sed qui perfecit, ut comes cum eo non esset.
라베오가 말하듯이 떼어놓았다고 여겨지는 자는 동반자를 떼어놓기 시작한 자가 아니라, 동반자가 그녀와 함께 있지 않도록 그 행위를 완료한 자이다.
§47.10.15.18Abduxisse autem non tantum is uidetur, qui per uim abduxit, uerum is quoque, qui persuasit comiti, ut eam desereret.
그러나 떼어놓았다고 여겨지는 자는 폭력으로 떼어놓은 자뿐만 아니라, 동반자에게 그녀를 버리도록 설득한 자도 포함된다.
§47.10.15.19Tenetur hoc edicto non tantum qui comitem abduxit, uerum etiam si quis eorum quem appellauisset adsectatusue est.
이 고시에 따라 책임을 지는 자는 동반자를 떼어놓은 자뿐만 아니라, 그녀들 중 누군가에게 말을 걸거나 미행한 자도 포함된다.
§47.10.15.20Appellare est blanda oratione alterius pudicitiam adtemptare: hoc enim non est conuicium, sed aduersus bonos mores adtemptare.
말을 건다는 것은 부드러운 말로 타인의 정조를 시험하는 것이다. 이것은 욕설이 아니라, 좋은 풍속에 반하여 정조를 시험하는 것이기 때문이다.