Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §46.8.22.pr-46.8.22.10

본인의 불추인에 따른 보증인 책임과 반환소권

9271개 구절 중 7853번째 · 라틴어

요약

대리인의 행위에 대해 본인이 추인하지 않는 경우 발생하는 보증인의 책임(추인 문답계약)과 반환청구소권의 운명, 그리고 비채변제 및 불법행위 소송 등 다양한 소송 상황에서 보증 책임의 범위와 담보 설정 시 포함해야 할 인적 범위에 관한 율리아누스와 마르켈루스의 학설을 다룬다.

[IULIANUS libro quinquagensimo sexto digestorum. ] §46.8.22.prSi sine iudice non debitam pecuniam exegerit procurator et dominus ratam solutionem non habuerit, sed eandem pecuniam petere instituerit: fideiussores tenentur et condictio, qua procurator teneretur, si stipulatio interposita non fuisset, peremitur.
[율리아누스, 『학설휘찬』 제56권] 대리인이 재판관 없이 채무 없는 돈을 징수하고, 본인이 그 변제를 추인하지 않고 도리어 동일한 돈을 청구하기 시작한 경우, 보증인은 책임을 지고, 만약 문답계약이 개입되지 않았다면 대리인이 부담했을 반환청구소권은 소멸한다.
quotiens enim procuratori pecunia soluitur et dominus eam solutionem ratam non habet, existimo id agi, ut condictio perematur et sola actio ei, qui indebitum soluit, aduersus procuratorem ex stipulatu competat.
왜냐하면 대리인에게 돈이 지급되고 본인이 그 지급을 추인하지 않을 때마다, 반환청구소권은 소멸하고 채무 없는 변제를 한 자에게는 대리인에 대하여 문답계약에 기한 소권만이 인정되도록 기획되었다고 내가 생각하기 때문이다.
hoc amplius praestant fideiussores impensas, quae in iudicium factae fuissent.
나아가 보증인은 재판에 소요되었을 비용을 보상한다.
quod si dominus ratam habuisset, fideiussores quidem liberantur, sed ab ipso domino eadem pecunia per condictionem peti potest.
그러나 본인이 이를 추인하였다면, 보증인은 확실히 면책되지만, 본인 자신으로부터 동일한 돈이 반환청구소권에 의해 청구될 수 있다.
§46.8.22.1Quod si procurator debitam domino pecuniam sine iudice exegisset, idem iuris est, hoc secus, quod, si dominus ratam rem habuisset, nulla eius pecuniae repetitio futura est.
그러나 대리인이 본인에게 채무 있는 돈을 재판관 없이 징수하였다면 법리는 동일하지만, 본인이 그 행위를 추인하였더라도 그 돈의 반환 청구는 향후 일절 발생하지 않는다는 점에서 다르다.
§46.8.22.2Quod si procurator per iudicem non debitam pecuniam exegisset, dici potest, siue ratum dominus habuisset siue non habuisset, fideiussores non teneri, uel quia nulla res esset, quam dominus ratam habere possit, uel quia nihil stipulatoris interest ratum haberi: adficietur ergo iniuria is, qui procuratori soluit.
그러나 대리인이 재판관을 통하여 채무 없는 돈을 징수하였다면, 본인이 추인하였든 하지 않았든 보증인은 책임을 지지 않는다고 말할 수 있는데, 이는 본인이 추인할 수 있는 사실이 존재하지 않거나, 또는 추인되는 것이 문답계약자에게 아무런 이익이 되지 않기 때문이다. 따라서 대리인에게 지급한 자는 불이익을 입게 된다.
magis tamen est, ut, si dominus ratum non habuerit, fideiussores teneantur.
그러나 본인이 추인하지 않은 경우에는 보증인이 책임을 진다고 보는 것이 더 타당하다.
§46.8.22.3Quod si debitam pecuniam procurator per iudicem, cui nihil mandatum fuerit, petierit, magis est, ut in solidum fideiussores teneantur, si dominus ratum non habuerit.
그러나 대리인이 아무런 위임을 받지 않은 재판관을 통하여 채무 있는 돈을 청구하였다면, 본인이 추인하지 않은 경우 보증인이 전액에 대해 책임을 진다고 보는 것이 더 타당하다.
§46.8.22.4Cum autem procurator recte petit, dominus perperam, non debet procurator praestare, ne iniuria iudicis dominus aliquid consequatur: numquam enim propter iniuriam iudicis fideiussores obligantur.
반면 대리인은 올바르게 청구하고 본인은 부당하게 청구할 때, 재판관의 잘못으로 본인이 무언가를 얻지 않도록 대리인이 담보를 제공해서는 안 된다. 재판관의 잘못 때문에 보증인이 의무를 지는 일은 결코 없기 때문이다.
uerius tamen est hoc casu fideiussores non nisi in impensas litis teneri.
그러나 이 경우 보증인은 소송 비용에 대해서만 책임을 진다고 보는 것이 더 진실에 가깝다.
§46.8.22.5MARCELLUS: si dominus ratam rem non habuerit, sed lite mota rem amiserit, nihil praeter impendia in stipulationem ratam rem deducitur.
마르켈루스: 본인이 그 행위를 추인하지 않았으나, 소송이 제기된 후에 그 물건을 잃었다면, 비용 외에는 아무것도 추인 문답계약의 대상에 산입되지 않는다.
§46.8.22.6IULIANUS. Si procuratori eius, qui mortuus erat, sine iudice soluta fuerint legata, stipulatio committetur, nisi heres ratum habuerit, utique si debita fuerint: tunc enim non dubie interest stipulatoris ratam solutionem ab herede haberi, ne bis eadem praestet.
율리아누스. 사망한 자의 대리인에게 재판관 없이 유증물이 지급된 경우, 상속인이 이를 추인하지 않는 한 문답계약의 이행 의무가 발생한다. 특히 그것이 채무 있는 유증이었을 때 그러하다. 왜냐하면 그 경우에는 문답계약자가 동일한 것을 이중으로 급부하는 것을 피하기 위해 상속인으로부터 지급 추인을 받는 것이 문답계약자의 이익임에 의문의 여지가 없기 때문이다.
§46.8.22.7Si in stipulationem ratam rem haberi hactenus comprehensum fuerit 'Lucium Titium ratum habiturum?', cum id aperte ageretur, ut heredis ceterorumque personae, ad quos ea res pertinet, omitterentur, difficile est existimari doli clausulam committi.
만약 추인 문답계약에서 단지 "루키우스 티티우스가 추인할 것인가"라고만 포함되어 있었고, 그 사건이 속하는 상속인이나 다른 사람들의 신원을 제외하는 것이 명백히 의도되었다면, 악의 조항에 위배되었다고 보기는 어렵다.
sane cum per imprudentiam hae personae omittantur, actio ex doli clausula competit.
물론 부주의로 인해 이 인물들이 제외된 경우에는 악의 조항에 기한 소권이 인정된다.
§46.8.22.8Si procurator iudicium de hereditate ediderit, deinde dominus fundum ex ea hereditate petierit, stipulatio ratam rem haberi committetur, quia, si uerus procurator fuisset, exceptio rei iudicatae dominum summoueret.
대리인이 상속재산에 관한 재판을 고지하고, 그 후 본인이 그 상속재산에 속하는 토지를 청구하였다면, 추인 문답계약은 불이행으로 인정되어 책임이 발생한다. 왜냐하면 만약 그가 진정한 대리인이었다면 기판력의 항변이 본인의 청구를 물리쳤을 것이기 때문이다.
plerumque autem stipulatio ratam rem haberi his casibus committetur, quibus, si uerus procurator egisset, domino aut ipso iure aut propter exceptionem actio inutilis esset.
일반적으로 추인 문답계약은, 진정한 대리인이 소를 제기하였더라면 본인에게 당연히 또는 항변으로 인하여 소권이 무효가 되었을 그러한 경우들에 불이행으로 인정되어 책임이 발생한다.
§46.8.22.9Qui patris nomine iniuriarum agit ob eam rem, quod filius eius uerberatus pulsatusue sit, in stipulatione cogendus est filii quoque personam comprehendere, praesertim cum fieri possit, ut pater ante decedat, quam sciret procuratorem suum egisse, et ita iniuriarum actio redeat ad filium.
아버지를 대리하여 그 아들이 매질을 당하거나 구타당했다는 이유로 불법행위 소송을 제기하는 사람은, 특히 아버지가 대리인의 소 제기 사실을 알기 전에 사망하여 불법행위 소권이 아들에게 귀속될 수 있으므로, 문답계약에서 아들의 신원도 포함시키도록 강제되어야 한다.
§46.8.22.10Sed et si nepoti iniuria facta fuerit et procurator aui propter hanc causam iniuriarum aget, non solum filii, sed etiam nepotis persona comprehendenda erit in stipulatione: quid enim prohibet et patrem et filium, antequam scirent procuratorem egisse, decedere? quo casu iniquum est fideiussores non teneri nepote iniuriarum agente.
그러나 손자에게 불법행위가 행해지고 조부의 대리인이 이 원인으로 불법행위 소송을 제기하는 경우에도, 문답계약에 아들뿐만 아니라 손자의 신원까지 포함해야 한다. 아버지와 아들이 대리인의 소 제기를 알기 전에 사망하는 것을 무엇이 막겠는가? 그러한 경우 손자가 불법행위 소송을 제기할 때 보증인이 책임을 지지 않는 것은 부당하다.

어휘·문법 주석

  1. §46.8.22.prcondictio, qua procurator teneretur, si stipulatio interposita non fuisset, peremitur — 채무 없는 변제를 받은 대리인에 대하여 변제자가 본래 가졌을 부당이득반환소권(condictio indebiti)이, 추인 담보를 목적으로 하는 문답계약(stipulatio ratam rem haberi)의 개입으로 소멸하고, 이후에는 대리인에 대해 문답계약에 기한 소권(actio ex stipulatu)만이 행사될 수 있다는 소권 경합과 법적 구성을 설명하고 있다.
  2. §46.8.22.2uel quia nulla res esset, quam dominus ratam habere possit — 재판(판결)을 매개로 채무 없는 변제가 이루어진 경우 보증인이 면책된다고 보는 논거 중 하나이다. 판결의 집행으로서 이루어진 급부이므로, 본인이 자발적으로 '추인'의 대상으로 삼을 만한 거래나 행위 자체가 법적으로 존재하지 않음을 가리킨다.
  3. §46.8.22.6stipulatio committetur — 법률 용어로서 'committi'(여기서는 수동태 미래 3인칭 단수 'committetur')는 문답계약의 조건이 성취되어 계약이 '불이행 상태에 빠지고 보증인에 대한 이행 의무(보증 책임)가 발생함'을 의미한다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §46.8.22.pr-46.8.22.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:46.8.22.pr-46.8.22.10

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.