[IDEM libro uicensimo nono digestorum. ]
[같은 저자, 학설휘찬 제29권.]여러 원인 및 채무증서로부터 채권자는 다음과 같이 증서를 작성하였다.
§46.3.89.prEx pluribus causis et chirographis creditor ita cauit: 'Titius Maeuius dico me accepisse et habere et accepto tulisse a Gaio Titio reliquum omne ratione posita eius pecuniae, quam mihi Stichus Gaii Titii seruus cauerat'. quaesitum est, an ex ceteris chirographis, quae non Stichus cauit, sed ipse debitor, integra manet actio ex reliquis chirographis per ipsum debitorem cautis.
"나, 티티우스 마에비우스는 가이우스 티티우스의 노예 스티쿠스가 나에게 약정하였던 그 돈에 관하여 계산을 마친 후, 가이우스 티티우스로부터 그 나머지 전액을 수령하여 소지하고 있으며 채무면제하였음을 선언한다." 스티쿠스가 약정한 것이 아니라 채무자 자신이 약정한 다른 채무증서들로부터의, 즉 채무자 자신에 의해 약정된 나머지 채무증서들로부터의 소권이 고스란히 남아 있는지 질문되었다.
respondit eam solam obligationem dissolutam, ex qua solutum proponeretur. §46.3.89.1Lucius Titius ex duobus chirographis, quibus quadringenta ei a Seio debebantur, altero centum, altero trecentum, scripsit Seio, ut unius chirographi centum per Maeuium et Septicium sibi mitterentur: quaero, an Seius, si Maeuio et Septicio ex trecentum quoque soluisse se dicat, liberatus sit.
그는 답변하였다. 지급이 이루어진 것으로 제시된 바로 그 채무만이 소멸하였다고.루키우스 티티우스는 세이우스가 자신에게 400을 빚지고 있는 두 채무증서(하나는 100, 다른 하나는 300)에 기하여, 한 채무증서의 100을 마에비우스와 셉티키우스 편으로 자신에게 보내달라고 세이우스에게 편지를 썼다. 나는 묻는다. 만약 세이우스가 마에비우스와 셉티키우스에게 300에 대해서도 지급했다고 주장한다면, 그가 면책되는지.
respondit, si nec mandauit, ut ex trecentum solueretur, nec solutum ratum habuit, non esse liberatum. §46.3.89.2Lucius Titius duabus stipulationibus, una quindecim sub usuris maioribus, altera uiginti sub usuris leuioribus Seium eadem die obligauit, ita ut uiginti prius soluerentur, id est idibus Septembribus: debitor post diem utriusque stipulationis cedentem soluit uiginti sex neque dictum est ab altero, pro qua stipulatione solueretur.
그는 답변하였다. 만약 위임하지도 않았고 그 지급을 추인하지도 않았다면, 면책되지 않는다고.루키우스 티티우스는 같은 날 두 개의 문답약정으로, 하나는 높은 이율의 15를, 다른 하나는 낮은 이율의 20을 세이우스가 채무 지게 하였는데, 20이 먼저, 즉 9월 이두스에 지급되도록 하였다. 채무자는 두 문답약정의 이행기가 도래한 후에 26을 지급하였는데, 어느 쪽으로부터도 어느 문답약정을 위해 지급되는 것인지 언급되지 않았다.
quaero, an quod solutum est eam stipulationem exonerauerit, cuius dies ante cessit, id est ut uiginti sortis soluta uideantur et in usuras eorum sex data.
나는 묻는다. 지급된 것이 먼저 이행기가 도래한 그 문답약정을 소멸시켰는지, 즉 원금 20이 지급된 것으로 보이고 6은 그 이자로서 지급된 것으로 볼 수 있는지.
respondit magis id accipi ex usu esse.
그는 답변하였다. 그렇게 받아들이는 것이 더 실무에 부합한다고.