[IDEM libro sexto decimo digestorum. ] §46.3.68.prSeruus decem dare iussus pupillo et liber esse, si heres sit pupillus siue tantum condicio in eum collata sit, an absente quoque tutore pupillo dando libertatem consequatur? moueris comparatione condicionis, quae constitit in facto, ueluti 'si pupillo seruierit', quae potest impleri citra interuentum quoque tutoris.
[동상, 학설휘찬 제16권] 미성년자에게 십을 주고 자유를 얻도록 명령받은 노예는, 그 미성년자가 상속인이거나 혹은 단지 그에게 조건이 지워진 경우에, 후견인이 부재한 때에도 미성년자에게 줌으로써 자유를 얻을 수 있겠는가? 당신은 예컨대 '미성년자에게 봉사했다면'과 같이 후견인의 개입 없이도 이행될 수 있는, 사실적 행위로 구성된 조건과의 비교로 인해 의문을 품게 된다.
et quid, inquis, si curatorem habeat et si furioso dare iussus sit, an curatori dando liberetur? et finge alicui fundum legatum, si dedisset pupillo furiosoue.
그리고 당신은 묻는다. "만일 그가 보좌인을 두고 있고, 광인에게 주도록 명령받았다면, 보좌인에게 줌으로써 해방되겠는가?" 그리고 누군가에게 토지가 유증되었는데, "만일 그가 미성년자나 광인에게 주었다면"이라는 조건이 붙은 경우를 가정해 보라.
et sciendum est in omnibus istis casibus tutori quidem uel curatori utiliter dependi, ipsis autem, id est furioso uel pupillo, non recte persolui, ne datio ex illorum inbecillitate pereat: nec enim hoc egit testator, ut, quoquo modo esset datum, expleta uideretur condicio.
그리고 이러한 모든 경우에 후견인이나 보좌인에게는 유효하게 지급되지만, 그들 자신, 즉 광인이나 미성년자에게는 올바르게 변제되지 않는다는 점을 알아야 하니, 이는 지급된 것이 그들의 미약함으로 인해 상실되지 않도록 하기 위함이다. 왜냐하면 유언자는 어떤 방식으로든 지급되기만 하면 조건이 충족된 것으로 간주되기를 의도하지 않았기 때문이다.