[ULPIANUS libro quadragensimo tertio ad Sabinum. ] §46.3.1.prQuotiens quis debitor ex pluribus causis unum debitum soluit, est in arbitrio soluentis dicere, quod potius debitum uoluerit solutum, et quod dixerit, id erit solutum: possumus enim certam legem dicere ei quod soluimus.
[울피아누스, 사비누스 주해 제43권] 채무자가 여러 원인 중 하나의 채무를 변제할 때마다, 어느 채무가 우선하여 변제되기를 원하는지 말하는 것은 변제하는 사람의 재량에 달려 있으며, 그가 말한 그것이 변제된 것이 된다. 왜냐하면 우리는 우리가 변제하는 것에 대하여 특정한 조건을 붙일 수 있기 때문이다.
quotiens uero non dicimus, in quod solutum sit, in arbitrio est accipientis, cui potius debito acceptum ferat, dummodo in id constituat solutum, in quod ipse, si deberet, esset soluturus quoque debito se exoneraturus esset, si deberet, id est in id debitum, quod non est in controuersia, aut in illud, quod pro alio quis fideiusserat, aut cuius dies nondum uenerat: aequissimum enim uisum est creditorem ita agere rem debitoris, ut suam ageret.
그러나 우리가 어느 채무에 대하여 변제되었는지 말하지 않을 때에는, 어느 채무에 대하여 수령한 것으로 할 것인가는 수령하는 사람의 재량에 달려 있다. 다만, 수령인 자신이 만약 채무를 지고 있다면 스스로 변제했을 것이고 만약 채무를 지고 있다면 스스로를 그 채무로부터 면제시켰을 그러한 채무에 대하여 변제된 것으로 정하는 한에서 그러하다. 즉, 쟁송 중에 있지 않은 채무, 또는 타인을 보증했던 채무, 또는 기한이 아직 도래하지 않은 채무에 대하여 정해야 한다. 채권자가 채무자의 사무를 마치 자신의 사무처럼 처리하는 것이 가장 공정한 것으로 여겨졌기 때문이다.
permittitur ergo creditor constituere, in quod uelit solutum, dummodo sic constituamus, ut in re sua constitueret, sed constituere in re praesenti, hoc est statim atque solutum est:
그러므로 채권자는 어느 채무가 변제되기를 원하는지 정하는 것이 허용되나, 다만 우리가 자신의 사무에서 정했을 것처럼 그렇게 정하는 한에서만 허용되며, 또한 그 결정은 그 자리에서, 즉 변제가 이루어진 즉시 행해져야 한다.