[IAUOLENUS libro secundo ad Plautium. ] §45.3.34.prSi seruus testamento manumissus, cum se liberum esse ignoraret et in causa hereditaria maneret, pecuniam heredi stipulatus est, nihil debebitur heredibus, si modo scierint eum testamento manumissum, quia non potest uideri iustam seruitutem seruisse iis, qui illum liberum esse non ignorabant.
[야볼레누스, 플라우티우스 주해 제2권] 유언에 의해 해방된 노예가, 자신이 자유인임을 알지 못하고 상속재산과 관련된 지위에 머물러 있는 동안에, 상속인을 위해 금전을 약정했다면, 만일 상속인들이 그가 유언으로 해방되었다는 사실을 알고 있었을 경우에는 상속인들에게 아무것도 채무로 지지 않는다. 왜냐하면 그가 자유인임을 알고 있었던 자들에 대해, 그가 정당한 노예 봉사를 했다고 볼 수 없기 때문이다.
distat ista causa eius, qui liber emptus bona fide seruit, quia in eo et ipsius et emptoris existimatio consentit: ceterum is, qui scit hominem liberum esse, quamuis ille condicionem suam ignoret, ne possidere quidem eum potest uideri.
이 사례는 자유인이면서 매수되어 선의로 봉사하고 있는 자의 사례와는 다르다. 왜냐하면 후자의 경우에는 그 자신의 인식과 매수인의 인식이 일치하기 때문이다. 반면에 어떤 사람이 자유인임을 알고 있는 자는, 비록 그 당사자가 자신의 신분을 알지 못한다 하더라도, 그를 점유하고 있다고조차 볼 수 없다.