[ULPIANUS libro quadragensimo octauo ad Sabinum. ] §45.3.11.prSed si sibi aut Primo aut Secundo dominis suis stipulatus sit, et hic tantundem erit probandum, quod Iulianus, inutilem esse stipulationem.
[울피아누스, 사비누스 주석 제48권] 그러나 만약 [노예가] 자신, 혹은 그의 주인인 프리무스, 혹은 세쿤두스에게 [줄 것을] 문답약정했다면, 여기서도 율리아누스[가 인정한 것]와 같은 내용, 즉 문답약정이 무효라는 점이 인정되어야 할 것이다.
sed utrum adiectio inutilis est aut tota stipulatio utilis non est? puto adiectionem solam esse inutilem: eo enim quod ait 'mihi' omnibus adquisiit ex personae? et puto uel solui eis posse, quemadmodum cum ego mihi aut Titio stipuler.
그런데 그 부가 부분만이 무효인 것인가, 아니면 문답약정 전체가 유효하지 않은 것인가? 나는 부가 부분만이 무효라고 생각한다. 왜냐하면 그가 “나에게”라고 말한 사실에 의해, 그는 자신의 인격으로부터 공동주인 전원을 위해 [권리를] 취득했기 때문이다. 그리고 내가 “나에게 혹은 티티우스에게”라고 문답약정할 때와 마찬가지로, 그들(프리무스 또는 세쿤두스)에게도 변제될 수 있다고 나는 생각한다.
cur ergo cum Primo aut Secundo dominis stipulatio non constitit nec solutio est? illa ratio est, quia non inuenimus, in cuius persona stipulatio constitit, in cuius solutio.
그렇다면 왜 “주인 프리무스 혹은 세쿤두스에게”라고 문답약정했을 때는 문답약정이 성립하지도 않고 변제도 [유효하게] 행해질 수 없는가? 그 이유는, 누구의 인격에서 문답약정이 성립했고 누구의 인격에서 변제가 성립했는지를 우리가 찾아낼 수 없기 때문이다.