[PAULUS libro secundo ad Sabinum. ] §45.1.8.prIn illa stipulatione: 'si kalendis Stichum non dederis, decem dare spondes?' mortuo homine quaeritur, an statim ante kalendas agi possit.
[파울루스, 사비누스 주해 제2권] "만약 초하루(카렌다에)까지 스티쿠스를 인도하지 않는다면, 십(을 지급할 것)을 약속하는가?"라는 저 문답계약에서, 그 사람(노예 스티쿠스)이 사망한 경우, 초하루 이전이라도 즉시 소를 제기할 수 있는지가 문제된다.
§45.1.8.1Sabinus Proculus exspectandum diem actori putant, quod est uerius: tota enim obligatio sub condicione et in diem collata est et licet ad condicionem committi uideatur, dies tamen superest.
사비누스와 프로쿨루스는 원고가 기한을 기다려야 한다고 보는데, 이것이 더 타당하다. 왜냐하면 채무 전체가 조건부로 또한 기한부로 설정되어 있으므로, 조건에 관하여 채무가 발생한 것처럼 보일지라도 기한은 여전히 남아 있기 때문이다.
sed cum eo, qui ita promisit: 'si intra kalendas digito caelum non tetigerit', agi protinus potest.
그러나 "만약 초하루까지 손가락으로 하늘을 만지지 않는다면"이라고 약속한 자에 대해서는 즉시 소를 제기할 수 있다.
haec et Marcellus probat.
마르켈루스도 이 견해를 지지한다.