[PAULUS libro duodecimo ad Sabinum. ] §45.1.4.prEadem dicemus et si dolum abesse a te heredeque tuo stipulatus sim et aut promissor aut stipulator pluribus heredibus relictis decesserit.
[파울루스, 사비누스 주해 제12권] 내가 너와 너의 상속인으로부터 기망이 없을 것을 문답계약하고, 약속자 또는 문답계약자 중 한 명이 여러 상속인을 남기고 사망한 경우에도, 우리는 동일한 것을 말할 것이다.
§45.1.4.1Cato libro quinto decimo scribit poena certae pecuniae promissa, si quid aliter factum sit, mortuo promissore si ex pluribus heredibus unus contra quam cautum sit fecerit, aut ab omnibus heredibus poenam committi pro portione hereditaria aut ab uno pro portione sua: ab omnibus, si id factum, de quo cautum est, indiuiduum sit, ueluti 'iter fieri', quia quod in partes diuidi non potest, ab omnibus quodammodo factum uideretur: at si de eo cautum sit, quod diuisionem recipiat, ueluti 'amplius non agi', tum eum heredem, qui aduersus ea fecit, pro portione sua solum poenam committere.
카토는 제15권에서 다음과 같이 쓰고 있다. 만약 이와 다르게 행해진 경우에 일정 금액의 위약금이 약속되어 있을 때, 약속자가 사망하고 여러 상속인 중 한 명이 합의된 바에 반하여 행동했다면, 위약금은 모든 상속인으로부터 상속분에 비례하여 발생하거나, 혹은 그 한 명으로부터 그의 지분에 비례하여 발생한다. 모든 사람으로부터 발생한다는 것은, 합의된 행위가 예컨대 '통행이 행해질 것'과 같이 불가분인 경우이다. 왜냐하면 부분으로 분할할 수 없는 것은 어떤 의미에서 모든 사람에 의해 행해진 것으로 여겨지기 때문이다. 그러나 분할을 허용하는 것, 예컨대 '더 이상 소를 제기하지 않을 것'에 대해 합의된 경우라면, 그때는 이에 반하여 행동한 그 상속인만이 자신의 지분에 비례하여 위약금을 발생시킨다.
differentiae hanc esse rationem, quod in priore casu omnes commississe uidentur, quod nisi in solidum peccari non poterit, 'illam stipulationem 'per te non fieri, quo minus mihi ire agere liceat?' sed uideamus, ne non idem hic sit, sed magis idem, quod in illa stipulatione 'Titium heredemque eius ratum habiturum': nam hac stipulatione et solus tenebitur, qui non habuerit ratum, et solus aget, a quo fuerit petitum: idque et Marcello uidetur, quamuis ipse dominus pro parte ratum habere non potest.
이 구별의 이유는 다음과 같다. 즉, 전자의 경우에 전체로서가 아니면 위반될 수 없기 때문에 모든 사람이 위반한 것으로 여겨지기 때문이다. "'너에 의해 내가 통행하고 가축을 모는 것이 방해받지 않을 것'이라는 저 문답계약"은 어떠한가? 그러나 여기에서는 동일한 것이 아니라, 오히려 '티티우스와 그의 상속인이 추인할 것'이라는 저 문답계약에서와 동일한 것이 아닌지 살펴보자. 왜냐하면 이 문답계약에서는 추인하지 않은 자만이 책임을 지고, 청구를 받은 자만이 행동하기 때문이다. 그리고 본인 스스로가 일부에 대해서만 추인할 수는 없다고 할지라도, 마르켈루스 역시 그렇게 생각한다.
§45.1.4.2Si is, qui duplam stipulatus est, decesserit pluribus heredibus relictis, unusquisque ob euictionem suae partis pro portione sua habebit actionem.
배액 배상을 문답계약한 자가 여러 상속인을 남기고 사망한 경우, 각 상속인은 자기 지분의 추탈에 대하여 자신의 상속분에 비례하여 소권을 가질 것이다.
idemque est in stipulatione quoque fructuaria et damni infecti et ex operis noui nuntiatione: restitui tamen opus ex operis noui nuntiatione pro parte non potest.
그리고 과실에 관한, 또한 발생하지 않은 손해에 관한, 및 신공작물 경고에 기한 문답계약에서도 동일하다. 다만, 신공작물 경고에 의한 공작물은 일부에 대해서만 원상회복될 수는 없다.
haec utilitatis causa ex parte stipulatorum recepta sunt: ipsi autem promissori pro parte neque restitutio neque defensio contingere potest.
이러한 것들은 문답계약자 측의 편의를 위해 인정된 것이다. 그러나 약속자 자신에게는 일부 원상회복도 일부 항변도 인정될 수 없다.