[IDEM libro tertio quaestionum. ] §45.1.126.prSi ita stipulatus fuero: 'Si Titius consul factus fuerit, tunc ex hac die in annos singulos dena dare spondes?', post triennium condicione existente triginta peti potuerunt.
[동인, 의문집 제3권.] 내가 다음과 같이 문답약정을 맺었다면, "만일 티티우스가 집정관이 된다면, 그때는 이날부터 매년 10씩 주기로 약속하겠는가?", 3년 후에 조건이 성취되었을 때 30을 청구할 수 있었다.
§45.1.126.1Titius a Maeuio fundum detracto usu fructu stipulatus est et ab eodem eiusdem fundi usum fructum: duae sunt stipulationes et minus est in eo usu fructu, quem per se quis promisit, quam in eo, qui proprietatem comitatur.
티티우스는 마에비우스로부터 사용수익권을 제외한 토지를 약정받고, 같은 사람으로부터 동일한 토지의 사용수익권을 약정받았다. 이것은 두 개의 문답약정이며, 누군가가 단독으로 약속한 사용수익권에 포함되는 것은 소유권에 수반되는 사용수익권에 포함되는 것보다 적다.
denique si ille usum fructum dederit eumque stipulator non utendo amiserit, tradendo postea fundum detracto usu fructu liberabitur.
결국, 만약 그가 사용수익권을 부여하였고 문답약정권자가 그것을 사용하지 않음으로써 상실하였다면, 그 후에 사용수익권을 제외한 토지를 이전함으로써 그는 면책될 것이다.
non idem contingit ei, qui fundum pleno iure promisit et usum fructum dedit, deinde amisso eo proprietatem sine usu fructu tradidit: ille liberatus est dando usum fructum, hic nulla parte obligationis exoneratur, nisi pleno iure fundum effecerit stipulatoris.
완전한 권리로 토지를 약속하고 사용수익권을 주었다가, 그 후에 그것이 상실되어 사용수익권이 없는 소유권을 이전한 사람에게는 동일한 일이 일어나지 않는다. 전자는 사용수익권을 부여함으로써 면책되었으나, 후자는 토지를 완전한 권리로 문답약정권자의 것으로 만들지 않는 한 의무의 어느 부분에서도 해방되지 않는다.
§45.1.126.2'Chrysogonus Flauii Candidi seruus actor scripsit, coram subscribente et adsignante domino meo, accepisse eum a Iulio Zosa, rem agente Iulii Quintilliani absentis, mutua denaria mille.
"플라비우스 칸디두스의 노예이자 관리인인 크뤼소고누스가, 나의 주인이 서명하고 날인하는 입회 하에, 주인이 부재 중인 율리우스 퀸틸리아누스의 대리인인 율리우스 조사스로부터 소비대차로 1,000데나리우스를 받았음을 기록했다.
quae dari Quintilliano herediue eius, ad quem ea res pertinebit, kalendis Nouembribus, quae proximae sunt futurae, stipulatus est Zosas libertus et rem agens Quintilliani, spopondit Candidus dominus meus.
이를 다가오는 다음 11월 1일에 퀸틸리아누스 또는 그 사항이 귀속될 그의 상속인에게 줄 것을, 해방자유인이자 퀸틸리아누스의 대리인인 조사스가 약정받고, 나의 주인 칸디두스가 약속했다.
sub die supra scripta si satis eo nomine factum non erit, tunc quo post soluetur, usurarum nomine denarios octo praestari stipulatus est Iulius Zosas, spopondit Flauius Candidus dominus meus'. subscripsit dominus.
위의 기일에 그 명목으로 충분한 담보가 제공되지 않았다면, 그 후 지급될 때까지 이자의 명목으로 8데나리우스를 제공할 것을 율리우스 조사스가 약정받고, 나의 주인 플라비우스 칸디두스가 약속했다." 주인이 서명했다.
respondi: per liberam personam, quae neque iuri nostro subiecta est neque bona fide nobis seruit, obligationem nullam adquirere possumus.
나는 답변했다. 우리의 권리에 복속되어 있지 않고 선의로 우리에게 봉사하지도 않는 자유로운 사람을 통해서는, 우리는 아무런 채무를 취득할 수 없다.
plane si liber homo nostro nomine pecuniam daret uel suam uel nostram, ut nobis solueretur, obligatio nobis pecuniae creditae adquireretur: sed quod libertus patrono dari stipulatus est, inutile est, ut nec ad solutionem proficiat adiectio absentis, cui principaliter obligatio quaerebatur.
명백히, 만일 자유로운 사람이 우리의 이름으로 자신의 돈 또는 우리의 돈을 우리에게 지급되도록 제공했다면, 우리에게 대여금의 채권이 취득될 것이다. 그러나 해방자유인이 파트로누스에게 지급될 것을 약정받은 것은 무효이며, 그리하여 본래 그를 위해 의무가 청구되었던 부재자의 부가조항도 지급을 위해 유효하지 않다.
superest quaeramus, an ex numeratione ipse qui contraxit pecuniam creditam petere possit: nam quotiens pecuniam mutuam dantes eandem stipulamur, non duae obligationes nascuntur, sed una uerborum.
다음으로 계약을 맺은 본인이 금전의 인도에 기초하여 대여금을 청구할 수 있는지 질문하는 일이 남아 있다. 왜냐하면 소비대차의 금전을 주면서 동시에 그것을 약정받을 때마다, 두 개의 의무가 생기는 것이 아니라 하나의 구두 의무가 발생하기 때문이다.
plane si praecedat numeratio, sequatur stipulatio, non est dicendum recessum a naturali obligatione.
명백히, 만일 금전의 인도가 선행하고 문답약정이 뒤따른다면, 자연적 의무로부터 탈퇴했다고 말해서는 안 된다.
sequens stipulatio, in qua sine adiectione nominis usuras stipulatus est, non eodem uitio laborat (neque enim maligne accipiendum est eidem stipulatum usuras, cui et sortem, uideri), ideoque in liberti persona ualet stipulatio usurarum et cogitur eam patrono cedere.
이름의 부가 없이 이자를 약정받은 후속 문답약정은 동일한 하자를 겪지 않으며(원금을 약정받은 것과 동일한 사람에게 이자가 약정된 것으로 보는 것을 악의적으로 받아들여서는 안 되기 때문이다), 따라서 해방자유인의 격식에서 이자의 문답약정은 유효하며 그는 이를 파트로누스에게 양도하도록 강제된다.
plerumque enim in stipulationibus uerba, ex quibus obligatio oritur, inspicienda sunt: raro inesse tempus uel condicionem ex eo, quod apparebit, intellegendum est: numquam personam, nisi expressa sit.
왜냐하면 대개 문답약정에서는 의무가 발생하는 문언을 살펴보아야 하기 때문이다. 기한이나 조건이 포함되어 있다고 이해되는 것은 나타난 바에 따라 드문 일이며, 명시되어 있지 않은 한 인물이 포함되어 있는 일은 결코 없다.
§45.1.126.3Si ita stipulatus fuero te sisti et, nisi steteris, aliquid dari, quod promittenti impossibile est: detracta secunda stipulatione prior manet utilis et perinde erit, ac si te sisti stipulatus essem.
만약 내가 당신이 법정에 출두할 것과, 만약 출두하지 않는다면 약속자에게 불가능한 어떤 것이 지급될 것을 이와 같이 약정받았다면, 두 번째 문답약정을 제외하고 첫 번째 약정은 유효하게 남으며, 마치 내가 당신의 출두만을 약정받은 것과 같게 될 것이다.