[SCAEUOLA libro uicensimo octauo digestorum. ] §45.1.122.prQui Romae mutuam pecuniam acceperat soluendam in longinqua prouincia per menses tres eamque ibi dari stipulanti spopondisset, post paucos dies Romae testato creditori dixit paratum se esse Romae eam numerare detracta ea summa, quam creditori suo usurarum nomine dederat.
[스카에볼라, 『학설휘찬』 제28권] 로마에서 먼 속주에서 3개월 이내에 상환하기로 하고 소비대차의 돈을 받았고, 그곳에서 이를 지급할 것을 문답약정자에게 약속했던 자가, 며칠 후 로마에서 증인들 앞에서 채권자에게, 자신이 자신의 채권자에게 이자 명목으로 지급한 금액을 공제하고 로마에서 이를 지급할 준비가 되어 있다고 말했다.
quaesitum est, cum in integrum summam, qua stipulatione obligatus est, optulerit, an eo loco, in quo soluenda promissa est, sua die integra peti posset.
그가 문답약정으로 의무를 지고 있는 전액을 제공했다 하더라도, 상환하기로 약속된 그 장소에서, 그 기일에 전액이 청구될 수 있는지가 문제되었다.
respondit posse stipulatorem sua die ibi, ubi soluendam stipulatus est, petere.
답변: 문답약정자는 기일에, 상환하기로 약정했던 그 장소에서 청구할 수 있다.
§45.1.122.1Callimachus mutuam pecuniam nauticam accepit a Sticho seruo Seii in prouincia Syria ciuitate Beryto usque Brentesium: idque creditum esse in omnes nauigii dies ducentos, sub pignoribus et hypothecis mercibus a Beryto comparatis et Brentesium perferendis et quas Brentesio empturus esset et per nauem Beryto inuecturus: conuenitque inter eos, uti, cum Callimachus Brentesium peruenisset, inde intra idus Septembres, quae tunc proximae futurae essent, aliis mercibus emptis et in nauem mercis ipse in Syriam per nauigium proficiscatur, aut, si intra diem supra scriptam non reparasset merces nec enauigasset de ea ciuitate, redderet uniuersam continuo pecuniam quasi perfecto nauigio et praestaret sumptus omnes prosequentibus eam pecuniam, ut in urbem Romam eam deportarent: eaque sic recte dari fieri fide roganti Sticho seruo Lucii Titii promisit Callimachus.
칼리마쿠스는 시리아 속주의 베리투스 시에서, 세이우스의 노예 스티쿠스로부터 브렌테시움까지의 항해를 위한 해상대금을 받았다. 그리고 이 융자는 항해의 모든 일수를 위한 것으로 정해졌다. 베리투스에서 구입되어 브렌테시움으로 운송될 상품, 그리고 그가 브렌테시움에서 구입하여 배를 통해 베리투스로 반입할 상품들을 질권 및 저당으로 삼았다. 그리고 그들 사이에, 칼리마쿠스가 브렌테시움에 도착했을 때, 그곳으로부터 당시 가장 가까운 9월의 이두스까지, 다른 상품을 구입하여 배에 싣고 스스로 항해를 통해 시리아로 출발하거나, 혹은 만약 상기 기일 내에 상품을 재조달하지 않거나 그 도시를 출항하지 않았다면, 항해가 완료된 것처럼 즉시 전액의 돈을 반환하고 그 돈을 로마 시로 운송하기 위해 동행하는 자들의 모든 비용을 부담하기로 합의가 이루어졌다. 그리고 칼리마쿠스는 루키우스 티티우스의 노예 스티쿠스의 성실한 물음에 대해, 이러한 일들이 그대로 바르게 지급되고 이행될 것을 약속했다.
et cum ante idus supra scriptas secundum conuentionem mercibus in nauem impositis cum Erote conseruo Stichi quasi in prouinciam Syriam peruenturus enauigauit: quaesitum est naue submersa, cum secundum cautionem Callimachus merces debito perferendas in naue mansisset eo tempore, quo iam pecuniam Brentesio reddere Romae perferendam deberet, an nihil prosit Erotis consensus, qui cum eo missus erat, cuique nihil amplius de pecunia supra scripta post diem conuentionis permissum uel mandatum erat, quam ut eam receptam Romam perferret, et nihilo minus actione ex stipulatu Callimachus de pecunia domino Stichi teneatur.
그리고 상기 이두스 이전에, 합의에 따라 상품을 배에 싣고 스티쿠스의 동료 노예 에로스와 함께 시리아 속주에 도달할 예정으로 출항했다. 배가 침몰했다. 보증서에 따라, 칼리마쿠스가 운송되어야 할 상품과 함께 배에 머물렀던 것은, 그가 이미 브렌테시움에서 로마로 운송될 돈을 반환했어야 하는 기간 동안이었다. 이때 그와 함께 파견되었고, 합의의 기일 이후에는 상기 돈에 관하여 그것을 수령하여 로마로 운송하는 것 외에는 아무런 권한이나 위임도 받지 않은 에로스의 동의가 아무런 도움이 되지 않는지, 그리고 칼리마쿠스는 그럼에도 불구하고 문답약정에 기초한 소에 의해 스티쿠스의 주인에게 돈에 관한 의무를 지는지 물었다.
respondit secundum ea quae proponerentur teneri.
답변: 제시된 사실에 따르면 의무를 진다.
item quaero, si Callimacho post diem supra scriptam nauiganti Eros supra scriptus seruus consenserit, an actionem domino suo semel adquisitam adimere potuerit.
또한 묻는다. 만약 상기 기일 이후에 항해하는 칼리마쿠스에게 상기 노예 에로스가 동의했다면, 주인에게 한 번 취득된 소권을 소멸시킬 수 있었는가?
respondit non potuisse, sed fore exceptioni locum, si seruo arbitrium datum esset eam pecuniam quocumque tempore in quemuis locum reddi.
답변: 할 수 없었다. 그러나 만약 노예에게 그 돈을 언제든 어느 장소로든 반환하게 하는 것에 관한 재량권이 부여되어 있었다면, 항변의 여지가 있을 것이다.