[SCAEUOLA libro uicensimo octauo digestorum. ] §45.1.122.2Flauius Hermes hominem Stichum manumissionis causa donauit et ita de eo stipulatus est: 'Si hominem Stichum, de quo agitur, quem hac die tibi donationis causa manumissionisque dedi, a te heredeque tuo manumissus uindictaque liberatus non erit, quod dolo malo meo non fiat, poenae nomine quinquaginta dari stipulatus est Flauius Hermes, spopondit Claudius'.
플라비우스 헤르메스는 노예 스티쿠스를 해방할 목적으로 증여하고, 그에 관하여 다음과 같이 문답약정을 맺었다. “본 거래의 대상인 노예 스티쿠스, 즉 내가 오늘 그대에게 증여 및 해방의 목적으로 준 그가, 그대 및 그대의 상속인에 의해 해방되고 빈딕타에 의해 자유의 몸이 되지 않는다면, —단, 이것이 나의 악의에 의한 것이 아닌 한— 위약금 명목으로 50을 지급할 것을 플라비우스 헤르메스가 청구하고, 클라우디우스가 약속했다.” 나는 묻는다.
quaero, an Flauius Hermes Claudium de libertate Stichi conuenire potest.
플라비우스 헤르메스는 스티쿠스의 자유에 관하여 클라우디우스를 제소할 수 있는가?
respondit nihil proponi, cur non potest.
답변: 제소할 수 없는 이유는 아무것도 제시되어 있지 않다.
item quaero, an, si Flauii Hermetis heres a Claudii herede poenam supra scriptam petere uoluerit, Claudii heres libertatem Sticho praestare possit, ut poena liberetur.
또한 묻는다. 만약 플라비우스 헤르메스의 상속인이 클라우디우스의 상속인에게 상기 위약금을 청구하고자 할 때, 클라우디우스의 상속인은 위약금을 면하기 위해 스티쿠스에게 자유를 부여할 수 있는가?
respondit posse.
답변: 할 수 있다.
item quaero, si Flauii Hermetis heres cum Claudii herede ex causa supra scripta nolit agere, an nihilo minus Sticho libertas ex conuentione, quae fuit inter Hermetem et Claudium, ut stipulatione supra scripta ostenditur, ab herede Claudii praestari debeat.
또한 묻는다. 만약 플라비우스 헤르메스의 상속인이 상기 사유에 기초하여 클라우디우스의 상속인을 상대로 소를 제기하고 싶지 않더라도, 상기 문답약정에서 나타난 바와 같이 헤르메스와 클라우디우스 사이의 합의에 기초하여, 클라우디우스의 상속인에 의해 스티쿠스에게 자유가 부여되어야 하는가?
respondit debere.
답변: 부여되어야 한다.
§45.1.122.3Coheredes cum praedia hereditaria diuiserant, unum praedium commune reliquerunt sub hoc pacto, ut, si quis eorum partem suam alienare uoluisset, eam uel coheredi suo uel eius successori uenderet centum uiginti quinque: quod si quis aliter fecisset, poenam centum inuicem stipulati sunt: quaero, cum coheres mulier coheredis liberorum tutores saepius testato conuenerit et desiderauerit, ut secundum conuentionem aut emant aut uendant, hique nihil tale fecerint, an, si mulier extero uendiderit, poena ab ea centum exigi possit.
공동상속인들이 상속 토지를 분할할 때, 그들 중 누군가가 자신의 지분을 처분하고자 한다면 이를 공동상속인 또는 그의 승계인에게 125에 매도해야 한다는 합의 하에, 하나의 토지를 공유 상태로 남겨두었다. 만약 누군가가 이와 다르게 행했다면, 서로 100의 위약금을 지급하기로 약정했다. 나는 묻는다. 공동상속인인 여성이 공동상속인의 자녀들의 후견인들에게 합의에 따라 매수하거나 매도할 것을 증인을 세워 여러 차례 요청했으나 그들이 그러한 일을 전혀 하지 않았을 때, 만약 여성이 제삼자에게 매도했다면 그녀에게 100의 위약금을 청구할 수 있는가?
respondit secundum ea quae proponerentur obstaturam doli mali exceptionem.
답변: 제시된 사실에 따르면 악의의 항변이 가로막을 것이다.
§45.1.122.4Agerius filius familias seruo Publii Maeuii stipulanti spopondit se daturum, quidquid patrem suum Publio Maeuio debere constitisset: quaesitum est patre defuncto, antequam constitisset, quid quantumque deberet, an, si aduersus heredem eius actum fuisset aliumue successorem et de debito constitisset, Agerius teneatur.
가자 아게리우스는 푸블리우스 마에비우스의 노예가 청구하는 것에 대해, 자신의 아버지가 푸블리우스 마에비우스에게 빚지고 있는 것으로 확정되는 모든 것을 지급하겠다고 약속했다. 아버지가 무엇을 얼마만큼 빚지고 있는지 확정되기 전에 사망했을 때, 만약 그의 상속인이나 다른 승계인을 상대로 소가 제기되어 채무에 관하여 확정되었다면 아게리우스가 의무를 지는지가 문제되었다.
respondit, si condicio non exstitisset, stipulationem non commissam.
답변: 만약 조건이 성취되지 않았다면, 문답약정에 따른 채무는 발생하지 않았다.
§45.1.122.5Seia heres unius tutoris, cum herede pupillae transactione pacto solo facta, maiorem partem soluit, residuam cauit: sed ilico negauit heres se transactionem seruare et apud iudicem tutelae egit et uictus prouocauit ad competentem iudicem et ab eo quoque ad principem idem prouocauit et iniusta haec quoque prouocatio eius pronuntiata est.
한 후견인의 상속인인 세이아는 피후견인의 상속인과 단지 합의에 의한 화해를 맺고 대부분을 지급하였으며 잔액에 관해 보증을 제공했다. 그러나 피후견인의 상속인은 즉시 자신이 화해를 준수할 것을 거부하고 후견 재판관 앞에서 소를 제기했으며, 패소하자 관할 재판관에게 상소하였고, 그로부터 다시 황제에게 상소하였으며, 이 상소 역시 부당한 것으로 선고되었다.
quaesitum est, cum per heredem pupillae mora intercesserit, quo minus pecunia in stipulationem deducta ab herede tutoris solueretur nec umquam petierit, an ei hodie debeantur usurae ab herede tutoris.
피후견인의 상속인 측에 지체가 발생하여 후견인의 상속인에 의해 문답약정에 포함된 돈이 지급되는 것이 방해받았고 그가 결코 이를 청구하지 않았다면, 오늘날 후견인의 상속인으로부터 그에게 이자가 지급되어야 하는지가 문제되었다.
respondit, si Seia non cessasset ex stipulatione pecuniam offerre, iure usuras non deberi.
답변: 만약 세이아가 문답약정에 따른 돈의 제공을 게을리하지 않았다면, 법적으로 이자를 지급할 의무가 없다.
§45.1.122.6Duo fratres hereditatem inter se diuiserunt et cauerunt sibi nihil se contra eam diuisionem facturos et, si contra quis fecisset, poenam alter alteri promisit: post mortem alterius qui superuixit petit ab heredibus eius hereditatem quasi ex causa fideicommissi sibi a patre relicti debitam et aduersus eum pronuntiatum est, quasi de hoc quoque transactum fuisset: quaesitum est, an poena commissa esset.
두 형제가 상속재산을 서로 분할하고, 그 분할에 반하는 어떤 행위도 하지 않을 것과, 만약 누군가가 이에 반하는 행위를 했다면 서로 상대방에게 위약금을 지급할 것을 약속했다. 일방의 사망 후 생존한 자가 그의 상속인들을 상대로 아버지가 자신에게 남긴 유탁에 기해 지급되어야 할 상속재산을 청구했으나, 이 점에 대해서도 화해가 이루어졌던 것처럼 그에게 불리한 판결이 내려졌다. 위약금이 발생했는지가 문제되었다.
respondit poenam secundum ea quae proponuntur commissam.
답변: 제시된 사실에 따르면 위약금은 발생했다.