[IDEM libro uicensimo septimo quaestionum. ] §45.1.118.prLiber homo, qui bona fide seruit mihi, quod stipulanti mihi promittit, prope est, ut omnimodo sit utile, quamuis ex re mea promittat: nam quid aliud dici potest, quo minus liber homo teneatur? nec tamen ideo si stipulanti eidem ex eadem causa spondeam, tenebor: quemadmodum etenim habebit eius actionem aduersus me, quod ab alio stipulatus quaereret mihi? hoc itaque latere fructuario seruo uel alieno, qui bona fide seruit, comparabitur.
[같은 이, 『법문집』 제27권] 선의로 나에게 봉사하는 자유인이, 문답약정을 구하는 나에게 약속한 것은, 설령 그것이 나의 재산으로부터 나온 약속이라 하더라도, 모든 면에서 유효하다고 보는 것이 타당하다. 왜냐하면 그 자유인이 채무를 지지 않게 할 무슨 다른 이유를 말할 수 있겠는가? 그러나 그렇다고 해서, 내가 동일한 원인에 기하여 문답약정을 구하는 그에게 약속한다 하더라도, 내가 채무를 지게 되는 것은 아니다. 왜냐하면 타인으로부터 약정하여 나에게 획득하게 했을 것을, 그가 어떻게 나에 대하여 소권을 가질 수 있겠는가? 따라서 이 측면에서 그는 과실수취권자의 노예 또는 선의로 봉사하는 타인의 노예와 비교될 것이다.
seruus autem fructuario si promittat ex re ipsius uel alienus, qui bona fide seruit, emptori, nulla de peculio dabitur in dominum actio: nam in his causis domini esse intelleguntur.
그러나 노예가 과실수취권자에게 그의 재산으로부터 약속하거나, 선의로 봉사하는 타인의 노예가 그의 매수인에게 약속하는 경우, 주인에 대하여 특유재산에 관한 소는 허용되지 않는다. 왜냐하면 이러한 경우들에서는 그들이 주인으로 이해되기 때문이다.
§45.1.118.1'Decem hodie dari spondes?' dixi posse uel eo die pecuniam peti nec uideri praematurius agi non finito stipulationis die, quod in aliis temporibus iuris est (nam peti non debet, quod intra tempus comprehensum solui potest): in proposito enim diem non differendae actionis insertum uideri, sed quo praesens ostendatur, esse responsum.
"오늘 10을 주기로 약속하는가?" 나는 바로 그날에도 돈을 청구할 수 있으며, 문답약정의 기한이 끝나지 않았다고 해서 소송이 시기상조로 제기된 것으로 보이지는 않는다고 말했다. 이는 다른 기한의 경우들에서는 법인데(왜냐하면 포함된 기간 내에 변제될 수 있는 것은 청구되어서는 안 되기 때문이다), 제안된 사안에서는 소송을 미루기 위해서가 아니라 즉시성을 나타내기 위해 기한이 삽입된 것으로 보인다고 회답되었다.
§45.1.118.2'Decem mihi aut Titio, utrum ego uelim, dare spondes?' ex eo, quod mihi dandum est, certi stipulatio est, ex eo, quod illi soluendum, incerti: finge mea interesse Titio potius quam mihi solui, quoniam poenam promiseram, si Titio solutum non fuisset.
"나에게 혹은 티티우스에게, 내가 원하는 편에, 10을 주기로 약속하는가?" 나에게 주어져야 한다는 점에서는 특정물의 문답약정이고, 그에게 변제되어야 한다는 점에서는 불특정물의 약정이다. 만약 티티우스에게 변제되지 않았다면 내가 위약금을 주기로 약속했었기 때문에, 나에게 변제되는 것보다 티티우스에게 변제되는 것이 나에게 이익이 된다고 가정해 보라.