[IDEM libro quinto decimo ad Quintum Mucium. ] §45.1.112.prSi quis stipulatus sit Stichum aut Pamphilum, utrum ipse uellet: quem elegerit, petet et is erit solus in obligatione.
[같은 저자, 『퀸투스 무키우스 주석』 제15권] 만약 누군가가 '스티쿠스나 팜필루스 중 자신이 원하는 쪽을' 약정받았다면, 그가 선택한 자를 청구할 것이며, 그 자만이 채무 관계에 구속될 것이다.
an autem mutare uoluntatem possit et ad alterius petitionem transire, quaerentibus respiciendus erit sermo stipulationis, utrumne talis sit, 'quem uoluero' an 'quem uolam': nam si talis fuerit 'quem uoluero', cum semel elegerit, mutare uoluntatem non poterit: si uero tractum habeat sermo illius et sit talis 'quem uolam', donec iudicium dictet, mutandi potestatem habebit.
그러나 그가 의사를 변경하여 다른 자의 청구로 전환할 수 있는지에 대해서는, 이를 묻는 자들이 약정의 문구를 살펴보아야 하는데, 그것이 '내가 원했던 자'인지 아니면 '내가 원할 자'인지가 기준이 된다. 왜냐하면 만약 '내가 원했던 자'와 같은 문구라면, 한 번 선택한 이상 의사를 변경할 수 없을 것이기 때문이다. 반면에 그의 문구가 시간적 지속성을 지니고 있어 '내가 원할 자'와 같다면, 소송이 확정될 때까지는 변경할 권한을 가질 것이다.
§45.1.112.1Si quis ita stipulatus fuerit: 'pro centum aureis satis dabis?' et reum dederit in istam summam: Proculus ait semper in satisdationis stipulatione uenire, quod interesset stipulantis, ut alias tota sors inesset, ueluti si idoneus promissor non sit, alias minus, si in aliquid idoneus esset debitor, alias nihil, si tam locuples esset, ut nostra non intersit satis ab eo accipere: nisi quod plerumque idonei non tam patrimonio quam fide quoque aestimarentur.
만약 누군가가 다음과 같이 약정받았다면: '당신은 100아우레우스를 위해 충분한 담보를 제공하겠습니까?' 그리고 그 금액에 대해 채무자를 세웠다면: 프로쿨루스는 담보 제공의 약정에서는 항상 약정받은 자의 이행이익이 포함된다고 말한다. 그리하여 어떤 경우에는 원본 전액이 포함되기도 하고(예컨대 약속한 자가 자력이 없는 경우), 다른 경우에는 그보다 적게 포함되기도 하며(만약 채무자가 어느 정도 자력이 있는 경우), 또 다른 경우에는 아무것도 포함되지 않기도 한다(만약 채무자가 매우 부유하여 그로부터 담보를 제공받는 것이 우리에게 아무런 이득이 되지 않는 경우). 다만 대개의 경우 자력 있는 자들은 재산뿐만 아니라 신용에 의해서도 평가된다는 점은 예외로 한다.