[POMPONIUS libro singulari regularum. ] §44.7.24.prSi a furioso, cum eum compotem mentis esse putarem, pecuniam quasi mutuam acceperim eaque in rem meam uersa fuerit, condictio furioso adquiritur: nam ex quibus causis ignorantibus nobis actiones adquiruntur, ex isdem etiam furiosi nomine incipit agi posse: ueluti cum seruus eius stipulatur, cum furtum ei fit, aut damnum ei dando in legem Aquiliam committitur, aut si forte, cum creditor fuerat, fraudandi eius causa debitor alicui rem tradiderit.
[폼포니우스, 『규칙집』 단권] 내가 정신이상자로부터 그가 정상적인 정신 상태에 있다고 믿고서 소비대차로서 돈을 받았고, 그것이 나의 이익을 위해 사용되었다면, 그 정신이상자에게 콘딕티오(부당이득반환청구권)가 귀속된다. 왜냐하면 우리가 알지 못하는 사이에 소권이 취득되는 것과 동일한 원인에 의해서, 바로 그와 동일한 원인으로 정신이상자의 이름으로 소송을 제기할 수 있게 되기 때문이다. 예컨대 그의 노예가 약정을 맺는 경우, 그에 대해 절도죄가 성립하는 경우, 혹은 그에게 손해를 입힘으로써 아퀼리우스법 위반이 발생하는 경우, 또는 마침 그가 채권자였을 때 채무자가 그를 해할 목적으로 누군가에게 물건을 인도한 경우이다.
idemque erit, si legetur ei uel fideicommissum ei relinquatur.
그리고 그에게 유증이 이루어지거나 신탁유증이 남겨지는 경우에도 마찬가지일 것이다.
§44.7.24.1Item si is, qui seruo alieno crediderat, furere coeperit, deinde seruus in rem domini id quod mutuum acceperat uerterit, furioso condictio adquiritur.
마찬가지로, 타인의 노예에게 돈을 빌려주었던 자가 정신이상을 겪기 시작하고, 그 후 노예가 소비대차로 받은 것을 주인의 이익을 위해 사용했다면, 정신이상자에게 콘딕티어가 귀속된다.
§44.7.24.2Item si alienam pecuniam credendi causa quis dederit, deinde compos mentis esse desierit, postea consumpta ea furioso condictio adquiritur.
마찬가지로, 누군가가 빌려줄 목적으로 타인의 돈을 주었고, 그 후에 정상적인 정신 상태를 잃었으며, 그 후 그 돈이 소비되었다면, 정신이상자에게 콘딕티어가 귀속된다.
§44.7.24.3Et qui negotia furiosi gesserit, negotiorum gestorum ei obligatur.
그리고 정신이상자의 사무를 관리한 자는 사무관리에 의해 그에게 의무를 진다.