[ULPIANUS libro septuagensimo primo ad edictum. ] §43.24.13.prDenique si arbores in fundo, cuius usus fructus ad Titium pertinet, ab extraneo uel a proprietario succisae fuerint, Titius et lege Aquilia et interdicto quod ui aut clam cum utroque eorum recte experietur.
결국 티티우스에게 용익권이 속하는 토지에서, 제3자 또는 소유자에 의해 수목이 벌채된 경우, 티티우스는 그들 중 누구에 대해서나 아퀼리아법 및 폭력·은밀 고시 모두에 의해 정당하게 소를 제기할 수 있다.
§43.24.13.1Labeo scribit, si filio prohibente opus factum sit, et te habere interdictum, ac si te prohibente opus factum est, et filium tuum nihilo minus.
라베오는 다음과 같이 쓰고 있다. 만약 아들이 금지하고 있는 상황에서 공사가 행해진 경우, 당신도 (마치 당신이 금지하고 있는 상황에서 공사가 행해진 것처럼) 고시를 가지며, 당신의 아들 역시 마찬가지로 고시를 가진다.
§43.24.13.2Idem ait aduersus filium familias in re peculiari neminem clam uideri fecisse: namque, si scit eum filium familias esse, non uidetur eius celandi gratia fecisse, quem certus est nullam secum actionem habere.
같은 저자는 페쿨리움(특유재산)에 관한 사항에서 가자에 대해서는 아무도 은밀하게 행한 것으로 여겨지지 않는다고 말한다. 왜냐하면, 만약 그가 가자라는 것을 알고 있다면, 자신에 대해 어떠한 소권도 가지지 못함이 확실한 그를 속여 숨기기 위해 행한 것으로 여겨지지 않기 때문이다.
§43.24.13.3Si ex sociis communis fundi unus arbores succiderit, socius cum eo hoc interdicto experiri potest, cum ei competat, cuius interest.
공유지의 공유자 중 한 명이 수목을 벌채한 경우, 다른 공유자는 그를 상대로 이 고시를 가지고 소를 제기할 수 있다. 왜냐하면 이 고시는 이익관계를 가지는 자에게 인정되기 때문이다.
§43.24.13.4Unde apud Seruium amplius relatum est, si mihi concesseris, ut ex fundo tuo arbores caedam, deinde eas alius ui aut clam ceciderit, mihi hoc interdictum competere, quia ego sim cuius interest: quod facilius erit admittendum, si a te emi uel ex aliquo contractu hoc consecutus sim, ut mihi caedere liceat.
그리하여 세르비우스의 저술에는 더 나아가 다음과 같이 기록되어 있다. 만약 당신이 나에게 당신의 토지에서 수목을 벌채하는 것을 허락하였는데, 그 후 다른 사람이 그것들을 폭력 또는 은밀하게 벌채하였다면, 내가 이익관계를 가지는 자이므로 나에게 이 고시가 인정된다는 것이다. 그리고 만약 내가 당신으로부터 이를 매수하였거나 혹은 어떠한 계약에 기초하여 벌채할 수 있는 허가를 얻은 경우에는 이 점이 더 용이하게 인정될 것이다.
§43.24.13.5Quaesitum est, si, cum praedium interim nullius esset, aliquid ui aut clam factum sit, an postea dominio ad aliquem deuoluto interdicto locus sit: ut puta hereditas iacebat, postea adiit hereditatem Titius, an ei interdictum competat? et est apud Uiuianum saepissime relatum heredi competere hoc interdictum eius, quod ante aditam hereditatem factum sit, nec referre Labeo ait, quod non scierit, qui heredes futuri essent: hoc enim posse quem causari etiam post aditam hereditatem.
토지가 일시적으로 누구의 것도 아닐 때 폭력 또는 은밀하게 어떠한 행위가 행해진 경우, 그 후 소유권이 누군가에게 귀속되었을 때 고시를 적용할 여지가 있는지에 대한 의문이 제기되었다. 예컨대 상속이 미승인 상태에 있었고, 그 후 티티우스가 상속을 승인한 경우, 그에게 이 고시가 인정되는가 하는 점이다. 비비아누스의 저술에는 상속 승인 전에 행해진 행위에 대하여 상속인에게 이 고시가 인정된다고 매우 빈번하게 전해지며, 라베오는 장차 누가 상속인이 될지 (행위자가) 알지 못했다는 것은 중요하지 않다고 말한다. 왜냐하면 그러한 점은 상속을 승인한 후라도 누구나 핑계로 삼을 수 있기 때문이다.
ne illud quidem obstare Labeo ait, quod eo tempore nemo dominus fuerit: nam et sepulchri nemo dominus fuit et tamen, si quid in eo fiat, experiri possum quod ui aut clam.
라베오는 당시 누구도 소유자가 아니었다는 사실조차 장애가 되지 않는다고 말한다. 왜냐하면 무덤 역시 누구도 소유자가 아니지만, 그럼에도 그곳에 어떠한 일이 행해진 경우에는 내가 ‘폭력 또는 은밀’ 소송을 제기할 수 있기 때문이다.
accedit his, quod hereditas dominae locum obtinet.
여기에 더하여, 상속재산은 여주인의 지위를 차지한다는 점이 추가된다.
et recte dicetur heredi quoque competere et ceteris successoribus, siue ante, quam successerit, siue postea aliquid sit ui aut clam admissum.
따라서 상속인이 상속하기 전이든 그 후든 폭력 또는 은밀하게 어떠한 일이 저질러진 경우에는, 상속인 및 기타 상속승계인에게도 고시가 인정된다고 정당하게 말할 수 있을 것이다.
§43.24.13.6Si colonus meus opus fecerit, si quidem me uolente uel ratum habente, perinde est atque si procurator meus fecisset, in quo placet, siue ex uoluntate mea fecerit, teneri me, siue ratum habuero, quod procurator fecit.
만약 나의 소작인이 공사를 행한 경우, 그것이 나의 의사에 따랐거나 혹은 내가 추인한 것이라면, 그것은 나의 대리인이 행한 것과 마찬가지이다. 대리인에 관해서는, 나의 의사에 기초하여 행한 경우든, 대리인이 행한 것을 내가 추인한 경우든, 내가 책임을 진다는 점이 인정되고 있다.
§43.24.13.7Iulianus ait: si colonus arborem, de qua controuersia erat, succiderat uel quid aliud opus fecerit, si quidem iussu domini id factum sit, ambo tenebuntur, non ut patientiam praestent, sed ut impensam quoque ad restituendum praebeant: si autem dominus non iusserit, colonus quidem tenebitur, ut patientiam et impensam praestet, dominus uero nihil amplius quam patientiam praestare cogendus erit.
율리아누스는 말한다. 만약 소작인이 분쟁의 대상이던 수목을 벌채하였거나 혹은 다른 어떠한 공사를 행한 경우, 그것이 소유자의 명령에 의해 행해진 것이라면, 쌍방이 단순히 원상회복을 인용할 의무를 질 뿐만 아니라 원상회복을 위한 비용까지 제공할 의무를 진다. 그러나 소유자가 명령하지 않았다면, 소작인은 인용 및 비용 제공의 의무를 지지만, 소유자는 인용하는 것 이상의 일을 강제당하지 않는다.