[IDEM libro octauo epistularum. ] §41.1.56.prInsula est enata in flumine contra frontem agri mei, ita ut nihil excederet longitudo regionem praedii mei: postea aucta est paulatim et processit contra frontes et superioris uicini et inferioris: quaero, quod adcreuit utrum meum sit, quoniam meo adiunctum est, an eius iuris sit, cuius esset, si initio ea nata eius longitudinis fuisset.
[같은 사람(프로쿨루스), 『서간집』 제8권에서] 나의 토지 전면과 마주하는 강 한가운데에 섬이 하나 생겼는데, 그 길이는 나의 토지 영역을 전혀 벗어나지 않았다. 그 후 그것은 점차 커져서 상류 이웃과 하류 이웃 양쪽의 토지 전면까지 뻗어나갔다. 나는 묻는다. 증가하여 합쳐진 부분은 나의 것에 결합되었으므로 나의 것인가, 아니면 처음부터 그 섬이 그만한 길이로 생겨났더라면 속했을 법한 그 소유권에 속하는가?
Proculus respondit: flumen istud, in quo insulam contra frontem agri tui enatam esse scripsisti ita, ut non excederet longitudinem agri tui, si alluionis ius habet et insula initio propior fundo tuo fuit quam eius, qui trans flumen habebat, tota tua facta est, et quod postea ei insulae alluione accessit, id tuum est, etiamsi ita accessit, ut procederet insula contra frontes uicinorum superioris atque inferioris, uel etiam ut propior esset fundo eius, qui trans flumen habet.
프로쿨루스가 답하였다: 그대가 그대의 토지 전면과 마주하여 그 길이를 벗어나지 않게 섬이 생겼다고 쓴 그 강에서, 만약 그것이 충적권을 가지며 또한 그 섬이 처음에는 강 건너편에 토지를 가진 자의 토지보다 그대의 토지에 더 가까웠다면, 그것은 온전히 그대의 것이 되었다. 그리고 그 후 충적에 의해 그 섬에 덧붙여진 부분은 그대의 것이다. 비록 그것이 상류 및 하류 이웃의 전면까지 섬이 뻗어나가도록 덧붙여졌거나, 혹은 강 건너편에 토지를 가진 자의 토지에 더 가깝게 되도록 덧붙여졌더라도 마찬가지이다.
§41.1.56.1Item quaero, si, cum propior ripae meae enata est insula et postea totum flumen fluere inter me et insulam coepit relicto suo alueo, quo maior amnis fluerat, numquid dubites, quin etiam insula mea maneat et nihilo minus eius soli, quod flumen reliquit, pars fiat mea? rogo, quid sentias scribas mihi.
또한 나는 묻는다. 만약 섬이 나의 강둑에 더 가깝게 생겼고, 그 후 강 전체가 더 큰 물줄기가 흐르던 기존의 강바닥을 버려두고 나와 섬 사이로 흐르기 시작했다면, 여전히 그 섬은 나의 것으로 남고, 게다가 강이 버려둔 그 바닥 땅의 일부가 나의 것이 된다는 것에 그대는 추호의 의심도 없는가? 그대의 생각을 나에게 써서 보내주기를 바란다.
Proculus respondit: si, cum propior fundo tuo initio fuisset insula, flumen relicto alueo maiore, qui inter eam insulam fuerat et eum fundum uicini, qui trans flumen erat, fluere coepit inter eam insulam et fundum tuum, nihilo minus insula tua manet.
프로쿨루스가 답하였다: 만약 섬이 처음에 그대의 토지에 더 가까웠을 때, 강이 그 섬과 강 건너편에 있던 이웃의 토지 사이에 있던 더 큰 강바닥을 버려두고 그 섬과 그대의 토지 사이로 흐르기 시작했다면, 그럼에도 불구하고 그 섬은 그대의 것으로 남는다.
set alueus, qui fuit inter eam insulam et fundum uicini, medius diuidi debet, ita ut pars propior insulae tuae tua, pars autem propior agro uicini eius esse intellegatur.
그러나 그 섬과 이웃의 토지 사이에 있던 강바닥은 가운데를 기준으로 분할되어야 하므로, 그대의 섬에 더 가까운 부분은 그대의 것으로, 그 이웃의 토지에 더 가까운 부분은 그의 것으로 이해되어야 한다.
intellego, ut et cum ex altera parte insulae alueus fluminis exaruerit, desisse insulam esse, sed quo facilius res intellegeretur, agrum, qui insula fuerat, insulam appellant.
나는 섬의 다른 쪽에서 강바닥이 말라버렸을 때에는 섬이기를 그쳤다고 이해하지만, 사정을 더 쉽게 이해하기 위하여, 예전에 섬이었던 토지를 사람들이 여전히 '섬'이라고 부르는 것이다.