[POMPONIUS libro trigensimo quarto ad Sabinum. ] §41.1.30.prErgo si insula nata adcreuerit fundo meo et inferiorem partem fundi uendidero, ad cuius frontem insula non respicit, nihil ex ea insula pertinebit ad emptorem eadem ex causa, qua nec ab initio quidem eius fieret, si iam tunc, cum insula nasceretur, eiusdem partis dominus fuisset.
[폼포니우스, 『사비누스 주석』 제34권] 따라서 만약 생긴 섬이 나의 토지에 부합하였고, 내가 그 토지의 하부(그 전면에 섬이 마주하고 있지 않은 부분)를 매도하였다면, 그 섬의 어떤 부분도 매수인에게 속하지 않을 것이다. 이는 만약 그 섬이 생겨났을 바로 그때에 그가 이미 그와 동일한 부분의 소유자였더라면 처음부터 그것이 그의 소유가 되지 않았을 것이라는 것과 동일한 이유에서이다.
§41.1.30.1Celsus filius, si in ripa fluminis, quae secundum agrum meum sit, arbor nata sit, meam esse ait, quia solum ipsum meum priuatum est, usus autem eius publicus intellegitur.
아들 켈수스는 만약 나의 토지에 인접한 강의 둑에 나무가 자랐다면 그것은 나의 것이라고 말하는데, 토지 자체는 나의 사유지이고 그 사용권만이 공적인 것으로 이해되기 때문이다.
et ideo cum exsiccatus esset alueus, proximorum fit, quia iam populus eo non utitur.
그리고 그리하여 강바닥이 말라붙었을 때에는 그것이 인접한 자들의 소유가 되니, 이제 인민이 그것을 사용하지 않기 때문이다.
§41.1.30.2Tribus modis insula in flumine fit, uno, cum agrum, qui aluei non fuit, amnis circumfluit, altero, cum locum, qui aluei esset, siccum relinquit et circumfluere coepit, tertio, cum paulatim colluendo locum eminentem supra alueum fecit et eum alluendo auxit.
강 안에 섬이 형성되는 것에는 세 가지 방식이 있다. 첫째는 강바닥이 아니었던 토지를 강물이 둘러싸고 흐를 때이고, 둘째는 강바닥이었던 곳을 마른 상태로 남겨두고 그 둘레를 흐르기 시작할 때이며, 셋째는 서서히 퇴적시킴으로써 강바닥 위로 솟아오른 곳을 만들고 그것을 부증에 의해 증대시킬 때이다.
duobus posterioribus modis priuata insula fit eius, cuius ager propior fuerit, cum primum extitit: nam et natura fluminis haec est, ut cursu suo mutato aluei causam mutet.
뒤의 두 가지 방식에서는 그 섬이 처음 생겨났을 때에 토지가 더 가까웠던 자의 사유 섬이 된다. 왜냐하면 강의 본성이란 그 흐름을 바꿈으로써 강바닥의 법적 상태를 바꾸는 것이기 때문이다.
nec quicquam intersit, utrum de aluei dumtaxat solo mutato an de eo, quod superfusum solo et terrae sit, quaeratur, utrumque enim eiusdem generis est.
단지 강바닥의 토지가 변한 것에 대해 묻는 것이든, 토지와 땅 위에 뒤덮여 있는 것에 대해 묻는 것이든 아무런 차이가 없다. 왜냐하면 양자 모두 동일한 종류의 것이기 때문이다.
primo autem illo modo causa proprietatis non mutatur.
그러나 저 첫 번째 방식에서는 소유권의 원인이 변경되지 않는다.
§41.1.30.3Alluuio agrum restituit eum, quem impetus fluminis totum abstulit.
충적은 강의 기세에 의해 그 전체가 휩쓸려 사라진 토지를 회복시킨다.
itaque si ager, qui inter uiam publicam et flumen fuit, inundatione fluminis occupatus esset, siue paulatim occupatus est siue non paulatim, sed eodem impetu recessu fluminis restitutus, ad pristinum dominum pertinet: flumina enim censitorum uice funguntur, ut ex priuato in publicum addicant et ex publico in priuatum: itaque sicuti hic fundus, cum alueus fluminis factus esset, fuisset publicus, ita nunc priuatus eius esse debet, cuius antea fuit.
그러므로 만약 공도와 강 사이에 있던 토지가 강의 범람으로 침수되었다면, 그것이 서서히 침수되었든 서서히가 아니라 동일한 기세로 침수되었든 간에, 강물이 물러감으로써 회복되었을 때에는 종전의 소유자에게 귀속된다. 왜냐하면 강은 사유에서 공유로, 또 공유에서 사유로 할당하는 사정관의 역할을 수행하기 때문이다. 따라서 이 토지가 강의 강바닥이 되었을 때에는 공유가 되었을 것인과 마찬가지로, 이제는 예전에 그것을 소유했던 자의 사유지가 되어야 마땅하다.
§41.1.30.4Si pilas in mare iactauerim et supra eas inaedificauerim, continuo aedificium meum fit.
만약 내가 바다에 말뚝들을 던져 넣고 그 위에 건축을 하였다면, 즉시 그 건축물은 나의 것이 된다.
item si insulam in mari aedificauerim, continuo mea fit, quoniam id, quod nullius sit, occupantis fit.
마찬가지로 내가 바다에 섬을 만들었다면, 즉시 그것은 나의 것이 되니, 누구의 소유도 아닌 것은 선점한 자의 소유가 되기 때문이다.