[ULPIANUS libro quarto ad legem Aeliam Sentiam. ] §40.9.30.prSi quis hac lege seruum emerit, ut manumittat, et non manumittente eo seruus ad libertatem peruenerit ex constitutione diui Marci, an possit ut ingratum accusare, uideamus.
[울피아누스, 『아이리우스 센티우스 법에 관하여』 제4권으로부터.] 만약 누군가가 해방해 주겠다는 조건으로 노예를 매수하였는데, 그가 해방하지 않음으로써 신군 마르쿠스의 칙법에 따라 노예가 자유를 얻게 되었다면, 그를 은혜를 모르는 자(배은망덕)로 고발할 수 있는지 검토해 보자.
et dici potest, cum non sit manumissor, hoc ius eum non habere.
그리고 그가 해방자가 아니므로 이 권리를 갖지 못한다고 말할 수 있다.
§40.9.30.1Si filius meus ex uoluntate mea manumiserit, an ut ingratum eum accusandi ius habeam, dubitari poterit idcirco, quia non manumisi: sed pro eo habendus sum, ac si manumississem.
만약 내 아들이 나의 의사에 따라 노예를 해방했다면, 내가 직접 해방한 것이 아니라는 이유로 그를 배은망덕으로 고발할 권리가 내게 있는지 의문이 생길 수 있다. 하지만 나는 내가 직접 해방한 것처럼 여겨져야 한다.
§40.9.30.2Sed si castrensem seruum filius meus manumittat, dubio procul hoc ius non habebo, quia non ipse manumisi: ipse plane filius accusare poterit.
그러나 만약 내 아들이 진중(陣中) 노예를 해방한다면, 의심할 여지 없이 내게는 이 권리가 없을 것인데, 내가 직접 해방한 것이 아니기 때문이다. 분명히 아들 자신이 고발할 수 있을 것이다.
§40.9.30.3Tamdiu autem accusare quis poterit, quamdiu perseuerat patronus.
한편, 누구든 파트로누스로 머물러 있는 동안에는 고발할 수 있다.
§40.9.30.4Quotiens autem patroni libertum uolunt accusare, utrum omnium consensus necessarius sit an uero et unus possit, uideamus.
반면, 파트로누스들이 해방노예를 고발하고자 할 때, 모든 이의 동의가 필요한지 아니면 단 한 사람이라도 가능한지 검토해 보자.
et est uerius, si saltem in unum hoc commiserit, eum ut ingratum accusari, sed omnium consensum necessarium, si sint eiusdem gradus.
그리고 만약 그가 적어도 그들 중 한 사람에게 이 비행을 저질렀다면 그를 배은망덕으로 고발할 수는 있지만, 그들이 동일한 등급에 있다면 모든 이의 동의가 필요하다고 보는 것이 더 타당하다.
§40.9.30.5Si pater libertum uni ex filiis adsignauerit, solum eum accusare posse Iulianus scripsit: solum enim patronum esse.
만약 아버지가 해방노예를 아들들 중 한 명에게 할당했다면, 율리아누스는 그 아들만이 고발할 수 있다고 썼는데, 그만이 파트로누스이기 때문이다.