[IDEM libro tertio ad legem Aeliam Sentiam. ] §40.9.16.prSi, cum fideicommissa libertas debeatur, minor uiginti annis seruum uendat, ut manumittatur, uel quia hac lege emerat, non impedietur alienatio.
[같은 저자, 『아엘리아 센티아법에 관한 서』 제3권] 신탁된 자유가 부여되어야 할 의무가 있는 경우에, 20세 미만의 자가 해방되게 하기 위하여, 또는 자신이 이러한 조건으로 매수했었기 때문에 노예를 매각한다면, 그 양도는 방해받지 않는다.
§40.9.16.1Si partem, quam in communi seruo habet minor uiginti annis, manumittendi causa tradat, nihil aget: sed si, cum ipse causam probare posset, tradiderit, nulla fraus intellegetur.
만약 20세 미만의 자가 공유 노예에 대하여 자신이 가지는 지분을 해방할 목적으로 인도한다면, 아무런 효력도 발생하지 않는다. 그러나 만약 그가 스스로 정당한 사유를 증명할 수 있었을 때에 인도했다면, 어떠한 사기도 존재하지 않는 것으로 이해된다.
§40.9.16.2Ne quis creditorum fraudandorum causa seruum manumittat, hac lege cauetur: creditores autem appellantur, quibus quacumque ex causa actio cum fraudatore competat.
채권자들을 해할 목적으로 아무도 노예를 해방하지 못하도록 이 법에 의해 규정되어 있다. 한편, 어떠한 원인에서든 사기 행위자에 대하여 소권을 가지는 자들이 채권자라고 불린다.
§40.9.16.3Aristo respondit a debitore fisci, qui soluendo non erat, manumissum ita reuocari in seruitutem debere, si non diu in libertate fuisset, id est non minus decennio: plane ea, quae in fraudem fisci in sinus eius collata sunt, reuocanda.
아리스토는 답신하였다. 지불 능력이 없었던 국고 채무자에 의해 해방된 자는, 만약 그가 오랫동안, 즉 10년 이상 자유 상태에 있었던 것이 아니라면, 이와 같이 노예 상태로 복귀되어야 한다. 물론 국고를 해할 목적으로 그의 품에 들어간 것들은 당연히 반환되어야 한다.
§40.9.16.4Si sub condicione alicui pecunia debeatur, quasi statuliber erit a debitore manumissus, ut pendeat libertas ex condicione.
만약 조건부로 누군가에게 금전 채무가 있다면, 채무자에 의해 해방된 자는 준조건부자유노예가 되어, 자유가 조건에 달려있게 된다.
§40.9.16.5Si uoluntate patris filius manumiserit, siue pater siue filius sciat soluendo patrem non esse, libertas impeditur.
만약 아버지의 의사에 따라 아들이 해방했다면, 아버지가 되었든 아들이 되었든 아버지가 변제 자력이 없음을 알고 있는 경우에는 자유가 방해받는다.