[IULIANUS libro quadragensimo secundo digestorum. ] §40.5.47.prSi pater duos filios heredes instituerit et adgnatione postumi ruptum testamentum fuerit, quamuis hereditas pro duabus partibus ad eos pertineat, tamen fideicommissae libertates praestari non debent, sicuti ne legata quidem aut fideicommissa praestare coguntur.
[율리아누스 『학설휘찬』 제42권] 만약 아버지가 두 아들을 상속인으로 지정하고 사후생아의 인지에 의해 유언이 실효되었다면, 비록 상속재산이 그들에게 3분의 2의 비율로 귀속된다 하더라도, 역시 신탁유증에 의한 자유는 이행되어서는 안 된다. 이는 마치 그들이 유증이나 신탁유증조차 이행하도록 강제되지 않는 것과 마찬가지이다.
§40.5.47.1Si, cum alienum seruum heres rogatus sit manumitterere, item communem uel eum, in quo usus fructus alienus est, latitet, non inique senatus consulto libertatibus succurretur.
상속인이 타인의 노예, 또는 마찬가지로 공유 노예나 타인의 용익권이 설정되어 있는 노예를 해방하도록 요청받았을 때에, 상속인이 몸을 숨기고 있다면, 원로원 결의에 의해 (노예의) 자유를 구제하는 것은 부당하지 않다.
§40.5.47.2Si Sticho libertas per fideicommissum data fuerit sub condicione, si rationes reddidisset, et is absente herede paratus sit reliqua soluere, praetoris officio continetur, ut uirum bonum eligat, cuius arbitrio rationes computentur, et pecuniam, quae ex computatione colligitur, deponat, atque ita pronuntiet libertatem ex causa fideicommissi deberi.
만약 스티쿠스에게 “그가 청산 보고를 마쳤다면”이라는 조건하에 신탁유증에 의한 자유가 주어졌고, 그가 상속인의 부재중에 잔액을 지급할 준비가 되어 있다면, 법무관의 직무에는 선량한 사람을 선발하여 그의 재량에 따라 장부가 계산되도록 하고, 계산을 통해 산출된 금액을 공탁하도록 하며, 그리하여 신탁유증의 원인에 따라 자유가 이행되어야 한다고 선고하는 것이 포함된다.
haec autem fieri conueniet, si heres ex iusta causa aberit: nam si latitabit, satis erit liquere praetori per seruum non stare, quo minus condicioni pareat atque ita pronuntiare de libertate oportebit.
다만 이러한 조치는 상속인이 정당한 사유로 부재하는 경우에 행해지는 것이 마땅하다. 왜냐하면 만약 상속인이 몸을 숨기고 있다면, 법무관으로서는 노예 측에 기인하여 조건에 따르지 못한 것이 아님이 분명한 것으로 충분하며, 그리하여 자유에 대해 선고해야 할 것이기 때문이다.
§40.5.47.3Cum sub condicione legato seruo libertas datur non aliter fideicommissario tradi debet, quam ut caueatur existente condicione traditu iri eum.
유증된 노예에게 조건부로 자유가 주어지는 경우, 조건이 성취되었을 때 그 노예가 인도될 것이라는 보증이 설정되지 않는 한, 신탁수증자에게 인도되어서는 안 된다.
§40.5.47.4Quaedam cum in extrema esset ualetudine, praesentibus honestis uiris compluribus et matre sua, ad quam legitima hereditas eius pertinebat, ita locuta est 'ancillas meas Maeuiam et Seiam liberas esse uolo' et intestata decessit: quaero, si mater ex senatus consulto legitimam hereditatem eius non uindicasset et hereditas ad proximum cognatum pertinuisset, an fideicommissa libertas deberetur.
어떤 여성이 위독한 병상에 있을 때, 여러 명의 존경할 만한 남성들과 자신에게 법정 상속권이 귀속되는 자신의 어머니가 있는 자리에서 다음과 같이 말하고, 즉 “나의 여노예 마에위아와 세이아가 자유롭게 되기를 원하노라”라고 하고 유언 없이 사망했다. 나는 묻노니, 만약 어머니가 원로원 결의에 따른 법정 상속재산을 청구하지 않아 상속재산이 최근친 혈족에게 귀속되었다면, 신탁유증에 의한 자유가 이행되어야 하는가?
respondi deberi: nam eam, quae in extremis dixisset 'ancillas meas illam et illam liberas esse uolo', uideri ab omnibus, qui legitimi heredes aut bonorum possessores futuri essent, petisse, ut hoc fieri possit.
나는 이행되어야 한다고 답했다. 왜냐하면 임종 시에 “나의 여노예 아무개와 아무개가 자유롭게 되기를 원하노라”라고 말한 여성은 법정 상속인이나 유산 점유자가 될 모든 사람들에게 이것이 가능하도록 요청한 것으로 간주되기 때문이다.