[ULPIANUS libro quinto disputationum. ] §40.5.45.prSi debitor rogatus sit a creditore ancillam suam pigneratam manumittere, dicendum est fideicommissariam libertatem utiliter relictam a debitore.
[울피아누스 『토론집』 제5권] 만약 채무자가 채권자로부터 질권 설정된 자신의 여노예를 해방하도록 요청받았다면, 신탁유증에 의한 자유는 채무자에 의해 유효하게 유증된 것이라고 말해야 한다.
quid enim interest, certa quantitas ab eo relinquatur an fideicommissaria libertas? et siue plus sit in pretio siue minus, cogitur libertatem praestare, si modo semel agnouit uoluntatem creditoris.
왜냐하면 그가 일정한 액수를 유증하든 신탁유증에 의한 자유를 유증하든 무슨 차이가 있겠는가? 그리고 가격이 더 많든 적든, 그가 한 번이라도 채권자의 의사를 승인했다면 그는 자유를 이행하도록 강제된다.
adgnouisse autem sic accipimus, si forte, cum conueniretur ab herede, usus est exceptione uel alias uoluntatem suam ostendit: nam si conueniatur debitor ab herede creditoris, doli exceptione uti potest in id, quod intererit debitoris ancillam suam habere.
한편 ‘승인했다’는 것은 다음과 같이 이해한다. 즉, 예컨대 상속인으로부터 소송을 제기당했을 때 그가 항변을 사용했거나 혹은 다른 방식으로 자신의 의사를 나타낸 경우이다. 왜냐하면 채무자가 채권자의 상속인으로부터 소송을 제기당하는 경우, 그는 채무자가 자신의 여노예를 소유하는 것에 대해 가지는 이익의 한도 내에서 기망의 항변을 사용할 수 있기 때문이다.
§40.5.45.1In fideicommissaria libertate, quamuis quis modicum legatum fuerit consecutus, necesse habet seruum suum manumittere: pecuniarium enim fideicommissum si diuisum fuerit, satis iniuriam facit libertati quam fideicommissario: satius est igitur eum, qui adgnouit legatum, onerari quam libertatem intercidere.
신탁유증에 의한 자유에 있어서는, 누군가가 아주 미미한 유증을 받았을 뿐이라 하더라도 자신의 노예를 해방할 의무를 진다. 왜냐하면 금전 신탁유증이 분할된다면(또는 삭감된다면), 그것은 신탁수익자에게보다 자유에 대해 더 큰 침해를 가하기 때문이다. 따라서 유증을 승인한 자가 부담을 지는 것이 자유가 소멸하는 것보다 낫다.
§40.5.45.2Quotiens seruo uel ancillae fideicommissaria libertas relinquitur, in ea condicione est, ut, quoad manumittatur, seruilis condicionis sit: et quidem si nullam moram praestandae libertati qui praestare debet fecit, nihil de statu eorum mutatur: ideoque eos interim legari posse, sed cum sua causa, constat.
남노예나 여노예에게 신탁유증에 의한 자유가 유증될 때마다, 그 노예는 해방될 때까지는 노예의 신분에 머무는 상태에 처해진다. 그리고 실제로 자유를 이행해야 할 자가 그 이행을 지체하지 않았다면, 그들의 신분에 관해서는 아무것도 변경되지 않는다. 그러므로 그 사이에 그들이 다시 유증될 수 있음은 명백하나, 다만 그들의 법적 상황을 수반해야 한다.