Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §40.5.41.10-40.5.41.17

회계 보고 및 연령 도달을 조건으로 한 노예 해방

9271개 구절 중 6454번째 · 라틴어

요약

장부 제출 및 특정 연령 도달, 결혼 등의 부수적 조건하에 노예를 해방하는 유언 및 신탁유증에 관한 법적 답신으로, 채무의 범위 및 유예 기간의 계산 등을 다룬다.

[SCAEUOLA libro quarto responsorum. ] §40.5.41.10Libertatem ita testamento dedit: 'Cupitum seruum meum, cum Marcianus filius meus sedecim annos implenerit, rationibus redditis liberum esse uolo': post mortem testatoris tutores Cupito exactionem commiserunt isque nummos redactos expensauit eisdem tutoribus: deinde filius impubes decessit, cui mater heres extitit et tutorem tutelae iudicio filii condemnatum habuit: Cupitus ad libertatem proclamat eo tempore, quo, si uiueret Marcianus, annos sedecim aetatis habiturus esset, offerens rationes unius anni in diem mortis testatoris, quod ceterae subscriptae fuerunt.
그는 유언에서 다음과 같이 자유를 부여했다. "내 노예 쿠피투스는 내 아들 마르키아누스가 16세를 채웠을 때, 장부를 제출한 후에 자유의 몸이 되기를 나는 바란다." 유언자가 사망한 후 후견인들은 쿠피투스에게 채권 추심을 위임했고, 그는 회수한 현금을 동일한 후견인들에게 지급하고 장부에 기록했다. 그 후 아들은 미성년 상태로 사망하였고, 그의 어머니가 상속인이 되었으며 아들의 후견에 관한 소송에서 후견인에게 유죄 판결을 받게 했다. 쿠피투스는 마르키아누스가 살아있었다면 16세가 되었을 시기에 자유의 확인을 구하는 청구를 제기하며, 나머지 장부들은 이미 서명되어 승인되었으므로 유언자 사망일까지의 1년 치 장부를 제출했다.
quaesitum est, an eas quoque rationes, quas tutores periculo suo egerunt, Cupitus reddere compelli debeat.
후견인들이 자기 책임하에 운영한 업무의 장부들까지도 쿠피투스가 제출하도록 강제되어야 하는지 질문되었다.
respondit eum de quo quaeritur condicioni rationis reddendae ita uideri paruisse, si omne ex eo, quod gessit, recte desiderari potest, reddiderit: nam alteram condicionem humaniore interpretatione ita accipi posse, ut defuncto pupillo tempus, quo, si uiueret, sedecim annos impleret, exspectare satis fuerit.
답변하였다. 질문된 자는 자신이 관리한 업무로부터 정당하게 요구될 수 있는 모든 것을 제출했다면 장부 제출의 조건을 이행한 것으로 간주된다. 왜냐하면 다른 조건은 더 인도적인 해석에 의해 피후견인이 사망한 이상 그가 살아있었다면 16세를 채웠을 시기까지 기다리는 것으로 충분하다고 받아들여질 수 있기 때문이다.
§40.5.41.11'Stichus et Damas serui mei, si rationes reddideritis, liberi estote': quaesitum est, an non solum rationes, uerum si qua alia consilio et fraude eorum amota sunt, praestari ab his debeant, ut ad libertatem perueniant.
"내 노예 스티쿠스와 다마스여, 너희가 장부를 제출했다면 자유의 몸이 되어라." 장부뿐만 아니라, 그들의 모의와 기망에 의해 다른 무언가가 빼돌려졌다면 그들이 자유를 얻기 위해 그것들이 그들에 의해 변제되어야 하는지 질문되었다.
respondit rationum reddendarum condicioni contineri omne, quod quoquo genere serui actum fidemque respiceret.
답변하였다. 장부 제출의 조건에는 어떤 방식으로든 노예의 행위와 성실에 관련된 모든 것이 포함된다.
§40.5.41.12Intra certa tempora condicioni reddendarum rationum non paruerunt, postea parati erant: quaesitum est, an perueniant ad libertatem.
그들은 정해진 기간 내에 장부 제출 조건을 이행하지 않았고, 그 후에 이행할 준비가 되었다. 그들이 자유를 얻을 수 있는지 질문되었다.
respondit, si per ipsos stetisset, quo minus intra tempora praescripta condicioni parerent, non idcirco liberos fore, quod postea rationes uelint reddere.
답변하였다. 만일 정해진 기간 내에 조건에 따르지 않은 것이 그들 자신 때문이었다면, 그들이 나중에 장부를 제출하기를 원한다고 해서 그것만으로 자유롭게 되지는 않는다.
§40.5.41.13'Ab heredibus meis peto fideique eorum committo, cum filius meus sedecim annos impleuerit, Stichum rationibus redditis manumittant': quaero, an eundem seruum testator in diem usque pubertatis filii sui actum agere uoluerit.
"내 상속인들에게 요구하고 그들의 신탁에 위탁한다. 내 아들이 16세를 채웠을 때 스티쿠스가 장부를 제출한 후에 그를 해방하도록 하라." 나는 유언자가 동일한 노예에게 아들의 성년(사춘기)에 이르기까지 업무를 관리하도록 원한 것인지 묻는다.
respondit manifestum esse testatorem huius quoque actus rationem a Sticho reddi uoluisse.
답변하였다. 유언자가 이 기간 동안의 업무 장부 또한 스티쿠스에 의해 제출되기를 바랐음이 명백하다.
§40.5.41.14'Stichus seruus meus iubeo ut det praestet filiae et uxori meae heredibus meis sine ulla controuersia tot aureos: et ut ipsum manumittant, fidei eorum committo': quaesitum est, cum uxor ab hereditate abstinuerit, utrum duobus an filiae praestare debeat.
"내 노예 스티쿠스는 내 상속인인 내 딸과 아내에게 아무런 논쟁 없이 금화 몇 닢을 지급하고 제공하도록 명령한다. 그리고 그들이 그를 해방할 것을 그들의 신탁에 위탁한다." 아내가 상속을 포기했을 때, 그가 두 사람 모두에게 지급해야 하는지 아니면 딸에게만 지급해야 하는지 질문되었다.
respondit filiae, quae heres ex asse extitisse proponeretur, pro solido dandum.
답변하였다. 단독 상속인이 된 것으로 제시된 딸에게 전액 지급되어야 한다.
§40.5.41.15Herede filio suo ex asse instituto libertatem dedit in haec uerba: 'December dispensator meus, Seuerus uilicus et Uictorina uilica Seueri contubernalis in annos octo liberi sunto: quos in ministerio filii mei esse uolo: te autem, Seuere fili carissime, peto, uti Decembrem et Seuerum commendatos habeas, quibus praesentem libertatem non dedi, ut idonea ministeria haberes, quos spero te et libertos idoneos habiturum'. quaero, cum eo tempore, quo Titius testamentum faciebat, filius natus annorum fuerat nouem et Titius post biennium et sex menses decesserit, anni octo, in quos libertas erat dilata, ex testamenti facti tempore an uero ex mortis numerari debeant.
아들을 단독 상속인으로 지정한 후 다음과 같은 표현으로 자유를 주었다. "내 출납원 데켐베르, 농장 관리인 세베루스, 그리고 세베루스의 동거인인 농장 여관리인 빅토리나는 8년 후에 자유의 몸이 되어라. 나는 그들이 내 아들의 수하에 있기를 바란다. 사랑하는 아들 세베루스야, 네게 데켐베르와 세베루스를 부탁한다. 네가 적당한 부리 일손을 가질 수 있도록 나는 그들에게 즉각적인 자유를 주지 않았다. 나는 네가 그들을 훌륭한 해방인으로도 거느리게 되기를 기대한다." 티티우스가 유언을 작성할 당시 아들은 9세였고 티티우스가 2년 6개월 후에 사망했다면, 자유가 유예되었던 8년이 유언 작성 시점부터 계산되어야 하는지 아니면 사망 시점부터 계산되어야 하는지 묻는다.
respondit posse uideri testatorem eos annos octo dilatae libertatis comprehendisse, qui computandi sunt a die testamenti facti, nisi aliud uoluisse testatorem probaretur.
답변하였다. 유언자가 다르게 원했음이 증명되지 않는 한, 유언자가 의도한 유예된 자유의 그 8년은 유언이 작성된 날부터 산정되는 것으로 보아야 한다.
§40.5.41.16'Spendophorus, cum filia mea in familia nupserit, si rationes idonee filiae meae administratas reddiderit, liber esto': filia cum adhuc pubes esset, uiuo patre decessit et ex substitutione Seius heres extitit: quaero, cum Spendophorus rationes pupillae non administrauerit et uiuo patre familias desierit ipsius rationes administrare et, si uiueret, Titia annos haberet amplius duodecim, an ex testamento liber sit.
"스펜도포루스는 내 딸이 다른 가문으로 시집가서 결혼할 때, 내 딸을 위해 적절히 관리된 장부를 제출했다면 자유의 몸이 되어라." 딸이 아직 어릴 때 아버지가 살아 있는 동안 사망했고, 예비 상속에 의해 세이우스가 상속인이 되었다. 나는 스펜도포루스가 피후견인의 장부를 관리하지 않았고 가주가 살아 있는 동안 가주의 장부 관리도 중단했으며, 만약 살아있었다면 티티아가 12세가 넘었을 시기에 그가 유언에 의해 자유를 얻는지 묻는다.
respondit, si nullas rationes administrasset, quas reddere heredi deberet, secundum ea quae proponerentur liberum esse.
답변하였다. 그가 상속인에게 제출해야 할 어떠한 장부도 관리하지 않았다면, 제시된 사실들에 따라 자유의 몸이다.
'Stichum rationibus redditis manumitti uolo'. §40.5.41.17Stichus arcarius probante domino nomina fecit et rationes a domino subscriptas exhibet nec postea nomen ullum fecit: quaero, an, si qui minus soluendo fuerint debitores, quibus alii exactores erant applicati, nondum uideatur condicioni satisfactum.
"스티쿠스가 장부를 제출한 후에 해방되기를 나는 바란다." 금고지기 노예 스티쿠스는 주인의 승인을 받아 채권을 발행했고 주인에 의해 서명된 장부를 제시했으며 그 후에는 어떤 채권도 발행하지 않았다. 나는 만일 지불 능력이 없는 채무자들이 존재하고 그들에게는 다른 수금원들이 지정되어 있었다면 아직 조건이 충족되지 않은 것으로 보아야 하는지 묻는다.
respondit secundum ea quae proponerentur non pertinere ad onus reddendarum rationum, quod soluendo non essent debitores.
답변하였다. 제시된 사실들에 따르면 채무자들의 지불 능력이 없는 것은 장부 제출의 의무에 속하지 않는다.

어휘·문법 주석

  1. §40.5.41.10tutorem tutelae iudicio filii condemnatum habuit — 동사 'habuit'는 완료분사 'condemnatum'과 결합하여('tutorem... condemnatum habuit') 사역적 또는 결과적 구문을 형성하며, 상속인인 어머니가 아들의 후견에 관한 소송에서 후견인을 상대로 유죄 판결을 받아내었음을 의미한다.
  2. §40.5.41.10alteram condicionem humaniore interpretatione ita accipi posse, ut defuncto pupillo tempus, quo, si uiueret, sedecim annos impleret, exspectare satis fuerit — 대격과 부정사 구문('accipi posse')의 주어는 'alteram condicionem'이다. 'ut'절 내에서는 부정사 'exspectare'(기다리는 것)가 비인칭 술어 'satis fuerit'(충분했을 것이다)의 실질적 주어 역할을 한다. 'defuncto pupillo'는 원인을 나타내는 탈격 절대구문이다('피후견인이 사망하였으므로').
  3. §40.5.41.12si per ipsos stetisset, quo minus... parerent — 접속법이 뒤따르는 'stare per aliquem, quominus'는 '~의 탓으로 ~하지 못하다(혹은 ~가 ~하는 것을 방해하다)'라는 관용적 표현이다. 여기서는 과거완료 접속법('stetisset')으로 쓰여 '만일 그들 자신 때문에 조건에 따르지 못한 것이라면'이라는 의미가 된다.
  4. §40.5.41.15in annos octo liberi sunto — 전치사구 'in annos octo'는 자유의 효력 발생이 '8년 후(8년이 경과했을 때)'로 유예됨을 나타낸다. 이는 바로 뒤이어 나오는 문맥('quibus praesentem libertatem non dedi') 및 질문의 표현('anni octo, in quos libertas erat dilata')에 의해 확인된다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §40.5.41.10-40.5.41.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:40.5.41.10-40.5.41.17

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.