[PAULUS libro tertio fideicommissorum. ] §40.5.31.prAlieno seruo dari potest per fideicommissum libertas, si tamen eius sit, cum quo testamenti factio est.
[PAULUS libro tertio fideicommissorum.] 타인의 노예에게도 신탁에 의해 자유가 부여될 수 있다. 다만, 그 노예가 유언 작성(수증) 능력이 있는 자의 소유인 경우에 한한다.
§40.5.31.1Cum intestato moriturus fidei commisisset, ut seruum manumitteret, et postumus ei natus fuisset, diui fratres rescripserunt libertatem, quia diuidi non potest, ab utroque praestandam.
유언 없이 죽으려는 자가 노예를 해방하도록 신탁하고 그 후 그에게 유복자가 태어났을 때, 신성한 형제 황제들은 자유란 분할될 수 없는 것이므로 양자 모두에 의해 부여되어야 한다고 칙답하셨다.
§40.5.31.2Qui fideicommissariam libertatem debet, etiam eo tempore, quo alienare prohibitus erit, manumittere poterit.
신탁된 자유를 부여할 의무를 지는 자는 양도가 금지된 기간 중이라 하더라도 해방할 수 있을 것이다.
§40.5.31.3Si patronus contra tabulas bonorum possessionem acceperit, quia eum praeterierit libertus, non cogetur uendere seruum proprium, quem rogatus erat a liberto suo manumittere.
만약 패트로누스가 피해방인이 자신을 누락했다는 이유로 유언장과 상반되는 유산점유를 취득하였다면, 그는 자신의 피해방인으로부터 해방해 달라고 간청받았던 자기 소유의 노예를 매도하도록 강제되지 않을 것이다.
§40.5.31.4Si is cuius seruus est nolit eum uendere, ut manumitteretur, nullae praetoris partes sunt: idem est et si pluris iusto uendere uelit.
만약 노예의 소유자가 노예를 해방시키기 위해 매도하기를 원하지 않는다면 법관의 역할은 전혀 없다. 적정 가격보다 비싸게 매도하려 하는 경우에도 마찬가지이다.
sin autem certo quidem pretio, quod non prima facie uidetur esse iniquum, dominus seruum uendere paratus est, is uero, qui rogatus est manumittere, immodicum id esse nititur, praetoris partes erunt interponendae, ut iusto pretio uolenti domino dato libertas ab emptore praestetur.
그러나 만약 소유자가 일견 부당해 보이지 않는 일정한 가격에 노예를 매도할 준비가 되어 있는 반면, 해방할 것을 간청받은 자는 그것이 과도하다고 주장한다면, 매도를 원하는 소유자에게 적정 가격이 지급된 후 매수인에 의해 자유가 부여되도록 법관의 역할이 개입되어야 할 것이다.
quod si et dominus uendere paratus sit et seruus uelit manumitti, cogendus est heres redimere et manumittere, nisi dominus uelit seruum manumittere, ut actio sibi pretii in heredem detur: idque faciendum est etiam, si heres latitet: et ita imperator Antoninus rescripsit.
그리고 만약 소유자도 매도할 준비가 되어 있고 노예도 해방되기를 원한다면, 소유자가 상속인에 대하여 대금을 청구하는 소권을 갖기 위해 직접 노예를 해방하기를 원하는 경우를 제외하고는, 상속인은 매수하여 해방하도록 강제되어야 한다. 그리고 이 일은 상속인이 숨어 있는 경우에도 행해져야 한다. 황제 안토니누스께서는 이와 같이 칙답하셨다.