[ULPIANUS libro quinto fideicommissorum. ] §40.5.26.prCum uero is qui rogatus est non alienum seruum manumittere mortalitatis necessitate uel bonorum publicatione ad alium seruum perduxit, magis opinor constitutionibus esse locum, ne deterior condicio fideicommissae libertatis fiat.
그러나 타인의 노예가 아닌 노예를 해방하라는 요청을 받은 자가 사망의 필연성 또는 재산 몰수로 인하여 그 노예를 다른 사람의 소유로 넘어가게 하였을 때, 신탁유증된 자유의 지위가 더 악화되지 않도록 칙법이 적용될 여지가 있다고 나는 생각한다.
nam et cum quidam rogatus esset, cum moreretur, seruum manumittere isque decessisset libertate seruo non data, perinde eum habendum constitutum est atque si ad libertatem ab eo perductus esset: potest enim eo testamento dare libertatem utique directam.
왜냐하면 어떤 사람이 죽을 때 노예를 해방하라는 요청을 받았으나 노예에게 자유를 주지 않은 채 사망했을 때에도, 마치 그에 의해 자유로 이끌어진 것처럼 그 노예를 취급해야 한다고 규정되어 있기 때문이다. 왜냐하면 그 유언으로 적어도 직접적인 자유를 부여할 수 있기 때문이다.
sic fit, ut, quotiens quis libertatem accepit fideicommissariam, si ab alio quam qui erat rogatus manumittatur, auxilium constitutionum habeat perindeque habeatur atque si ab eo manumissus fuisset, quoniam fideicommissis libertatibus fauor exhibetur nec intercidere solet destinata fideicommissa libertas: qui enim ea donatus est, in possessionem libertatis interim esse uidetur.
이와 같이, 누군가 신탁유증에 의한 자유를 얻게 될 때, 만약 요청을 받은 자가 아닌 다른 사람에 의해 해방되더라도 칙법의 원조를 받아 마치 그 요청받은 자에 의해 해방된 것처럼 취급되는데, 이는 신탁유증된 자유에는 호의가 베풀어지며 예정된 신탁유증 자유는 소멸하지 않는 것이 보통이기 때문이다. 왜냐하면 그것을 선사받은 자는 중간에(일시적으로) 자유의 점유 상태에 있는 것으로 보이기 때문이다.
§40.5.26.1Apparet igitur subuentum fideicommissis libertatibus, ut in re mora facta esse his uideatur et ex die quidem, quo libertas peti potuit, matri traderentur manumittendi causa, ex die uero, quo petita est, ingenui nascantur.
따라서 신탁유증된 자유에 구제가 부여되었음이 명백하므로, 이들에게 사실상의 지체(mora in re)가 발생한 것으로 간주되어, 자유를 청구할 수 있었던 날부터는〔태어난 자식이〕 해방되기 위해 그 어머니에게 인도되어야 하고, 반면에 청구가 행해진 날부터는 자유인으로 태어나게 된다.
plerumque enim per ignauiam uel per timiditatem eorum, quibus relinquitur libertas fideicommissa, uel ignorantiam iuris sui uel per auctoritatem et dignitatem eorum, a quibus relicta est, uel serius petitur uel in totum non petitur fideicommissa libertas: quae res obesse libertati non debet.
왜냐하면 대개 신탁유증된 자유를 유증받은 자들의 태만이나 소심함, 혹은 자기 권리에 대한 무지, 또는 자유를 유증해야 하는 자들의 권위와 신분으로 인해 신탁유증된 자유는 늦게 청구되거나 전혀 청구되지 않기 때문이며, 이러한 사정이 자유를 해쳐서는 안 되기 때문이다.
quod igitur defendimus, ita determinandum est, ut ingenui quidem exinde nascantur, ex quo mora libertati facta est, manumitti autem partum dici debeat, ex quo peti libertas potuit, quamuis non sit petita.
그러므로 우리가 주장하는 바는 다음과 같이 결정되어야 한다. 즉, 자유에 지체가 발생한 시점 이후에 태어난 자식은 자유인으로 태어나지만, 비록 청구되지 않았더라도 자유를 청구할 수 있었던 시점 이후에 태어난 자식은 해방되어야 한다고 말해야 한다.
certe minoribus uiginti quinque annis et in hoc tribuendum est auxilium, ut uideatur in re mora esse: nam qua ratione decretum et a diuo Seuero constitutum est in re moram esse circa pecuniaria fideicommissa, quae minoribus relicta sunt, multo magis debet etiam in libertatibus hoc idem admitti.
확실히 25세 미만의 미성년자에게는 이 점에서도 구제가 부여되어 사실상의 지체가 있는 것으로 간주되어야 한다. 왜냐하면 미성년자에게 유증된 금전 신탁유증에 관하여 사실상의 지체가 있다고 신세베루스 황제에 의해 결정되고 규정된 것과 동일한 이유로, 자유에 있어서도 이와 똑같은 것이 훨씬 더 강하게 인정되어야 하기 때문이다.
§40.5.26.2Cum quidam Caecilius ancillam, quam pignori obligauerat, dimisso creditore per fideicommissum manumitti uoluisset et heredibus creditorem non liberantibus infantes, qui postea erant editi, uenissent a creditore, imperator noster cum patre rescripsit secundum ea, quae diuo Pio placuerint, ne pueri ingenuitate destinata fraudarentur, pretio emptori restituto perinde eos ingenuos fore, ac si mater eorum suo tempore manumissa fuisset.
어떤 카이킬리우스가 질권으로 설정해 둔 여노예를 채권자에게 변제한 후 신탁유증을 통해 해방되기를 원했으나, 상속인들이 채권자에게 변제하여 해방시키지 않음으로써 그 후에 태어난 어린아이들이 채권자에 의해 매각되었을 때, 우리 황제는 그의 부친과 함께 신피우스 황제께서 정하신 바에 따라, 아이들이 예정된 자유인 신분을 박탈당하지 않도록 매수인에게 대금을 반환한 후 그들의 어머니가 적절한 시기에 해방되었던 것처럼 그들이 자유인이 될 것이라고 답신하였다.
§40.5.26.3Idem imperator noster cum patre rescripsit, si post quinquennium mortis testatoris tabulae testamenti apertae essent uel codicilli et partus medio tempore editus sit, ne fortuita mora seruitutem partui irrogauerit, matri partum tradendum, ut ab ea ad libertatem perducatur.
동일한 우리 황제는 그의 부친과 함께, 만약 유언자가 사망한 지 5년이 지난 후에 유언서나 보충유언서가 개봉되었고 그 중간 기간에 자식이 태어났다면, 우연한 지체가 자식에게 노예 신분을 지우지 않도록 자식을 어머니에게 인도하여 그녀에 의해 자유로 이끌어지도록 해야 한다고 답신하였다.