[IDEM libro uicensimo secundo quaestionum. ] §40.5.22.prSi legatario fundi decem pretii nomine relicta sint in hoc, ut seruum suum manumittat, quamuis fundi legatum adgnouerit, si tamen pecuniae propter interuentum Falcidiae non adgnouerit, cogendus est et pecuniam accipere habita legis Falcidiae ratione et seruo fideicommissariam libertatem praestare, cum semel fundi legatum adgnouit.
[같은 저자, 『설문집』 제22권으로부터.] 만약 토지의 수증자에게 그 자신의 노예를 해방할 목적으로 대가의 명목으로 10이 유증된 경우, 비록 그가 토지의 유증은 승인하였을지라도, 만약 팔키디우스법의 개입을 이유로 돈의 유증은 승인하지 않았다 하더라도, 그가 일단 토지의 유증을 승인한 이상, 팔키디우스법의 비율을 감안하여 돈을 수령하는 것과 노예에게 신탁에 의한 자유를 허여하는 것 모두를 강제당해야 한다.
§40.5.22.1A duobus heredibus qui tres seruos habebat petit, ut duos ex his quos uoluissent manumittant: altero heredum latitante alter declarat, quos uelit manumittere.
세 명의 노예를 가지고 있던 유언자가 두 명의 상속인에 대하여 이들 중 그들이 원하는 두 명을 해방할 것을 청구하였다. 상속인 중 한 명이 잠적한 상황에서 다른 한 명이 누구를 해방하기를 원하는지 선언한다.
potest dici fieri liberos, ut perinde libertas competat, ac si praesens solus manumittere potuisset.
그들은 자유인이 된다고 말할 수 있으니, 이는 출석한 자가 단독으로 해방할 수 있었던 것과 다름없이 자유가 귀속되기 때문이다.
quod si ex seruis unus decesserit, siue iusta ex causa absit heres siue fari non possit a quo petitum est, decernente praetore duos qui supersunt fieri liberos conuenit.
그러나 만약 노예들 중 한 명이 사망한 경우, 청구의 대상이 된 상속인이 정당한 사유로 부재 중이거나 의사표시를 할 수 없는 상태라면, 프라이토르의 결정에 따라 살아남은 두 명이 자유인이 되는 것이 마땅하다.
§40.5.22.2Cum is qui fideicommissam libertatem praestare debet iusta ex causa abest aut latitat: aut quidam praesentes sunt, alii ex iusta causa absunt, nonnulli frustrandi gratia fideicommissi copiam sui non faciunt: aut ei, qui libertatem debuit, heres non extitit: aut suus heres hereditate se abstinuit: praetor pronuntiare debet ex testamento Lucii Titii fideicommissam libertatem competere.
신탁에 의한 자유를 허여해야 할 자가 정당한 사유로 부재 중이거나 잠적한 때, 또는 어떤 자들은 출석하였으나 다른 자들은 정당한 사유로 부재 중이고 일부 자들은 신탁을 좌절시킬 목적으로 자신을 나타내지 않는 때, 또는 자유를 허여할 의무가 있던 자에게 상속인이 존재하지 않게 된 때, 또는 직계상속인이 상속을 포기한 때, 프라이토르는 루키우스 티티우스의 유언에 따라 신탁에 의한 자유가 귀속된다고 선고해야 한다.
idque senatus consulto demonstratum est, quo senatus consulto comprehensum est, ne dubium et obscurum esset, cuius libertus fieret, praetorem pronuntiare debere, qui ex iusta causa et qui detractandae libertatis gratia absit.
그리고 이는 원로원 결의에 의해 제시되었는바, 그 원로원 결의에는 누구의 해방자유인이 되는지가 불명확하고 의심스럽게 되지 않도록, 정당한 사유로 부재한 자와 자유를 회피할 목적으로 부재한 자를 프라이토르가 선고해야 한다는 점이 포함되었다.