Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §40.4.13.pr-40.4.13.3

불가분적 조건부 유언 해방과 공동 회계 보고

9271개 구절 중 6361번째 · 라틴어

요약

두 명의 노예에 대한 불가분적 조건부 자유 부여에서 일방의 행위에 의한 조건 성취의 효력 및 공동 회계 보고의 의무에 대해 논하고, “자녀들과 함께”라는 부가적 문구가 조건을 구성하지 않음을 설명한다.

[IDEM libro quinto disputationum. ] §40.4.13.prSi ita fuerit seruis duobus libertas data, si insulam aedificauerint uel si statuam posuerint, diuidi haec condicio non poterit.
[같은 저자, 논의서 제5권] 만약 두 명의 노예에게 “그들이 공동주택을 건축한다면” 또는 “그들이 동상을 세운다면”이라는 방식으로 자유가 주어졌다면, 이 조건은 분할될 수 없을 것이다.
solummodo illud habebit dubitationem, an altero faciente satisfactum uoluntati uideatur ideoque ad libertatem perueniat: quod magis est, nisi aliud expressit testator.
다만 한 사람이 행함으로써 유언자의 의사가 충족된 것으로 보아 그가 자유에 이르게 되는가 하는 점만이 의문을 자아낼 뿐이다. 유언자가 다른 뜻을 표시하지 않았다면 그렇게 보는 것이 더 타당하다.
faciendo tamen sibi condicionem impleuit, alteri non: quin immo extinguitur ei condicio: nec enim amplius parere condicioni potest, cum semel expleta sit.
그러나 행함으로써 그는 자신을 위한 조건은 성취하였으나 타방을 위한 조건은 성취하지 못했다. 오히려 타방에게는 조건이 소멸한다. 왜냐하면 일단 조건이 한 번 충족된 이상 더는 조건에 따를 수 없기 때문이다.
§40.4.13.1Idem quaeri potest et si fabris duobus uel pictoribus, si membrum depinxissent uel si fabricassent nauem, quid adscriptum sit: nam uoluntatis erit quaestio, num alteri alterius facti condicionem iunxerit: quae res efficit, ut, quod alter cessat, alteri quoque, qui facere paratus est, condicio deficiat.
두 명의 목수나 화가에게 “그들이 일부분을 그리거나” 또는 “그들이 배를 건조한다면”이라고 덧붙여진 경우에도 같은 의문이 제기될 수 있다. 왜냐하면 이는 유언자의 의사의 문제, 즉 한 사람에게 타방의 행위 조건을 결부시켰는지의 문제가 될 것이기 때문이다. 이 점으로 인해 한 사람이 게을리함으로써 행할 준비가 되어 있는 타방에게도 조건이 불성취로 돌아가는 결과가 초래된다.
quod si ex his, quae scripsit uel dixit, ostenditur contentus esse testator uel alterum facere, res erit expedita: nam alter faciendo aut et sibi et socio proderit aut sibi tantum, prout uoluisse testatorem apparuerit.
그러나 만약 그가 쓰거나 말한 바를 통해 유언자가 둘 중 한 사람이 행하는 것으로 만족했음이 드러난다면 문제는 쉽게 해결될 것이다. 왜냐하면 한 사람이 행함으로써 자신과 동료 모두에게 이익이 되거나 자신에게만 이익이 될 것인데, 이는 유언자가 원했던 것으로 드러나는 바에 따르기 때문이다.
§40.4.13.2Haec quaestio et in eo tractatur, si quis libertatem dederit seruis duobus, si rationes reddiderint.
이 문제는 누군가가 두 명의 노예에게 “그들이 회계보고를 한다면” 자유를 준 경우에도 다루어진다.
Iulianus enim tractat, si alter reddere sit paratus, alter non sit, an alter per alterum impediatur: et rectissime ait, si quidem separatim rationes gesserunt, sufficere ad libertatem adipiscendam ei qui suas rationes reddit: si uero simul, non alias uideri alterum paruisse, nisi utriusque reliqua exsoluerit.
율리아누스는 한 사람이 보고할 준비가 되어 있고 타방은 그렇지 않을 때, 한 사람이 타방으로 인해 방해를 받는지(자유를 얻지 못하는지)에 대해 다루고 있으며, 지극히 올바르게 다음과 같이 말한다. 즉, 그들이 과연 개별적으로 회계를 처리했다면 자신의 회계를 보고하는 자에게는 자유를 얻기에 그것으로 충분하다. 그러나 공동으로 처리했다면 양쪽의 잔액을 지불하지 않는 한 타방이 조건에 따른 것으로 인정되지 않는다.
in reliquis accipere debemus, ut et ipsa uolumina rationum reddantur.
잔액에 있어서는 회계 장부 자체도 반환되는 것을 포함하는 것으로 이해해야 한다.
§40.4.13.3Sed et si ancilla cum filiis libera esse iussa sit, etsi nullos habeat, erit libera: uel si habeat quidem, filii autem eius ad libertatem pertinere non possint, idem erit dicendum: et si ipsa libera esse non possit, filii tamen eius peruenient ad libertatem.
그러나 여노예가 “자녀들과 함께” 자유롭게 되도록 명해진 경우, 비록 그녀에게 자녀가 없더라도 그녀는 자유롭게 될 것이다. 또는 자녀가 있기는 하지만 그 자녀들이 자유를 얻을 처지에 있지 않은 경우에도 마찬가지로 말해야 한다. 그리고 여노예 자신은 자유롭게 될 수 없더라도 그 자녀들은 자유에 이르게 될 것이다.
nam haec adiectio 'cum filiis' non facit condicionem, nisi mihi proponas aliam sententiam testatoris fuisse: tunc enim pro condicione erunt haec uerba accipienda.
왜냐하면 이 “자녀들과 함께”라는 부가는 당신이 나에게 유언자의 의사가 이와 달랐음을 제시하지 않는 한 조건을 구성하지 않기 때문이다. 그때에는 이 문구가 조건으로 받아들여져야 할 것이다.
condicionem autem non facere argumento est et edictum praetoris, quo ita cauetur'uentrem cum liberis in possessionem esse iubebo': placet enim, etsi nulli liberi sint, uentrem tamen ex edicto in possessionem mittendum.
조건이 되지 않는다는 증거로는 법무관 고시도 있는데, 거기에는 “나는 태아를 자녀들과 함께 점유에 두도록 명할 것이다”라고 규정되어 있다. 왜냐하면 자녀가 전혀 없더라도 고시에 따라 태아가 점유에 놓여야 한다는 점에 합의가 이루어져 있기 때문이다.

어휘·문법 주석

  1. §40.4.13.prquod magis est — 관계대명사 quod는 선행하는 명사가 아니라, 직전의 an절 전체(일방의 노예가 조건을 이행하여 자유를 얻는다는 것)를 가리키며, 이 해석이 더 타당하다는 법적 판단을 나타낸다.
  2. §40.4.13.1quod alter cessat — 접속사 quod는 사실을 나타내는 명사절을 이끌어 “일방이 게을리한다는 사실”을 의미한다. 이 절은 후속하는 결과절 efficit ut...의 실질적인 주어(또는 원인)로 기능한다.
  3. §40.4.13.3argumento — 목적·결과의 여격(dative of purpose/result)으로, 동사 est와 함께 사용되어 “~의 증거·논거가 된다”라는 판단을 나타낸다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §40.4.13.pr-40.4.13.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:40.4.13.pr-40.4.13.3

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.