[MARCELLUS libro uicensimo tertio digestorum. ] §40.1.15.prMortis causa seruum manumitti posse non est dubitandum.
[마르켈루스, 『학설휘찬』 제23권] 사인(死因) 처분으로 노예를 해방할 수 있음은 의심할 여지가 없다.
quod non ita tibi intellegendum est, ut ita liber esse iubeatur, ut, si conualuerit dominus, non fiat liber, sed quemadmodum si uindicta eum liberaret absolute, scilicet quia moriturum se putet, mors eius exspectabitur, similiter et in hac specie in extremum tempus manumissoris uitae confertur libertas, durante scilicet (propter mortis causae tacitam condicionem) uoluntate manumissoris: quemadmodum cum rem ita tradiderit, ut moriente eo fieret accipientis, quae ita demum alienatur, si donator in eadem permanserit uoluntate.
이는 주인이 회복하면 자유를 얻지 못한다는 식으로 자유인이 되도록 명령받는 것으로 이해되어서는 안 되며, 오히려 자신이 죽을 것이라고 생각하여 해방봉으로 무조건 그를 해방하듯이 그의 죽음이 기다려지는 것이다. 마찬가지로 이 경우에도, 물론 (사인 처분의 묵시적 조건에 따라) 해방자의 의사가 지속되는 한, 자유는 해방자 생애의 마지막 순간에 부여된다. 이는 그가 사망함에 따라 그 물건이 수령인의 소유가 되도록 물건을 인도하는 것과 같으며, 그 물건은 증여자가 동일한 의사를 계속 유지한 경우에만 최종적으로 양도된다。