[PAULUS libro tertio decimo ad edictum. ] §4.8.34.prSi duo rei sunt aut credendi aut debendi et unus compromiserit isque uetitus sit petere aut ne ab eo petatur: uidendum est, an si alius petat uel ab alio petatur, poena committatur: idem in duobus argentariis quorum nomina simul eunt.
[바울루스, 『고시주해』 제13권] 만약 채권이나 채무의 연대당사자가 둘 있고 그중 한 사람이 중재합의를 하였으며 그가 청구하는 것 또는 그에 대해 청구되는 것이 금지되었다면, 만약 다른 사람이 청구하거나 다른 사람에 대해 청구되는 경우에 위약벌이 발생하는지 검토되어야 한다. 채권이 공동으로 귀속되는 두 명의 은행가의 경우에도 마찬가지이다.
et fortasse poterimus ita fideiussoribus coniungere, si socii sunt: alias nec a te petitur, nec ego peto, nec meo nomine petitur, licet a te petatur.
그리고 만약 그들이 조합원이라면 우리는 아마도 보증인들에 대해서도 이와 같이 결부시킬 수 있을 것이다. 그렇지 않다면, 비록 당신에 대해 청구되고 있다 하더라도, 당신에 대해 청구되는 것도 아니고 내가 청구하는 것도 아니며 나의 이름으로 청구되는 것도 아니다.
§4.8.34.1Semel commissa poena solui compromissum rectius puto dici nec amplius posse committi, nisi id actum sit ut in singulas causas totiens committatur.
일단 위약벌이 발생하면 중재합의는 해소되고 더 이상 발생할 수 없다고 말하는 것이 더 옳다고 나는 생각한다. 개개의 사유에 대해 그때마다 발생한다는 점이 합의된 경우가 아니라면 말이다.